«Խորհրդա-գերմանական պայմանագիր (1939)»–ի խմբագրումների տարբերություն

Jump to navigation Jump to search
 
===Մյունխենի համաձայնագիր===
Հիտլերի խիստ հակախորհրդային հռետորաբանությունը պատճառներից մեկն էր, ինչու Բրիտանիան և Ֆրանսիան որոշեցին, որ ԽՍՀՄ-ի մասնակցությունը 1938 թվականի [[Մյունխենի համաձայնագիր|Մյունխենի վեհաժողովում]] կապված [[Չեխոսլովակիա]]յի հետ կլինի վտանգավոր և անօգտակար<ref>{{cite news|title=Hitler and Russia|newspaper=The Times|date=June 24, 1941|place=London}}.</ref>: Կնքված [[Մյունխենի համաձայնագիր|Մյունխենի համաձայնագրով]]<ref>{{cite journal|place=Munich|date=29 September 1938|publisher=Yale|url=http://avalon.law.yae.edu/imt/munich1.asp|title=Agreement concluded at between Germany, Great Britain, France and Italy}}{{dead link|date=February 2018 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}.</ref> որոշվեց Չեխոսլովկիայի մի մասը [[Չեխոսլովակիայի գերմանական օկուպացիա|Կցել Գերմանիային]] 1938 թվականի վերջին և երկիրը վերջնական կազմալուծվեց 1939 թվականի մարտին{{Sfn|Kershaw|2001|pp=157–8}}, որի մի մասը Գերմանիային խաղաղեցնելու նպատակով զիջվեցին [[Նևիլ Չեմբեռլեն|Չեմբեռլեն]]ի և [[Էդուարդ Դալադիե|Դալադիե]]ի նախաձեռնությամբ{{Sfn|Kershaw|2001|p=124}}: Այս քաղաքականությունը տարակուսանք բերեց, որ Հիտլերի ցուցակում մյուսը կարող է լինել ԽՍՀՄ-ը<ref>{{cite journal|first=Max|last=Beloff|title=Soviet Foreign Policy, 1929–41: Some Notes|journal=Soviet Studies|volume=2|date=Oct 1950|pages=123–37|issue=2|doi=10.1080/09668135008409773|ref=harv}}.</ref>: ԽՍՀՄ ղեկավարությունը հավատում էր, որ Արևմուտքը ցանկանում է ուղղել Հիտլերի ագրեցինագրեսիան դեպի արևելք{{Sfn|Kershaw|2001|p=194}} և Ֆրանսիան ու Բրիտանիան կմնան չեզոք Գերմանիայի հրահրած պատերազմում` հույս ունենալով, որ երկու ոչ բարեկամ երկները կոչնչացնեն միմյանց{{sfn|Carr|1949}}:
 
Գերմանիայի համար [[Ավտարկիա|ավտարկիկ]] տնտեսական իրավիճակը կամ դաշնակցությունը Բրիտանիայի հետ անհնար էր, լավ հարաբերությունները ԽՍՀՄ հետ, որպեսզի ստանա հումք, անհրաժեշտ էր{{Sfn|Ericson|1999|pp=1–2}}: Հետագայում սպասված բրիտանական շրջափակումը բերեց դեպի Գերմանիա անհրաժեշտ հումքի մատակարարման նվազման{{Sfn|Ericson|1999|pp=3–4}}: Մյունխենի համաձայնագրից հետո, Գերմանիան ռազմական կարիքները բավարարելու համար և ԽՍՀՄ-ը ռազմական տեխնիկայի պահանջարկի համար սկսեցին քննարկում 1938 թվականի վերջից մինչև 1939 թվականի մարտը{{Sfn|Ericson|1999|pp=29–35}}: ԽՍՀՄ-ի երրորդ հնգամյա պլանով նախատեսված էր տեխնիկական վերազինում իրականացնել արդյունաբերության ոլորտում{{Sfn|Ericson|1999|pp=1–2}}{{Sfn|Hehn|2005|pp=42–43}}: Գրեմանիայի պատերազմի նախագծողները հաշվեցին հումքի լուրջ դեֆիցիտ, եթե Գերմանիան սկսի պատերազմ առանց ԽՍՀՄ-ի մատակարարումների{{Sfn|Ericson|1999|p=44}}:
ԽՍՀՄ-ը, որը տարակուսում էր Արևմտյան տերություններից և հնարավոր «կապիտալիստական շրջափակումից», մի փոքր ավելի տարակուսած էր լքված կլինի կամ կբախվի Լեհական բանակի հետ և ոչինչ չէր ուզում բացի երկաթե ռազմական դաշինքից Ֆրանսիայի և Բրիտանիայի հետ{{sfn|Carley|1993|p =324}}, որոնք կերաշխավորեն երկու ճակատով Գերմանիայի դեմ հարձակումը{{Sfn|Watson|2000|p=695}}: Այսպիսով Ստալինի համար կոլեկտիվ անվտանգությունը հիմնական խնդիր էր դարձել<ref>{{Cite journal|type=review of Raack, R, ''Stalin's Drive to the West, 1938–1945: The Origins of the Cold War''|title=The Journal of Modern History|first=G|last=Roberts|volume=69|date=December 1997|page=787|issue=4|ref=harv}}.</ref>: Բրիտանիան և Ֆրանսիան դեռ հավատում էին, որ պատերազմից կարելի է խուսափել պատերազմից և ԽՍՀՄ-ը թուլացել է [[1930-ականների բռնաճնշում]]ներից հետո{{sfn|Watt|1989|p=118}} և չի կարող լինել պատերազմի հիմնական մասնակից{{Sfn|Watson|2000|p=695}}, նաև որ մեծ ռազմական աղբյուրներ են ծախսվել [[Խորհրդա-ճապոնական սահմանային հակամարտություններ|ԽՍՀՄ հաղթանակի]] համար ճապոնական [[Կվանտունյան բանակ]]ի նկատմամբ [[Մանջուրիա]]յի սահմանին{{sfn|Carley|1993|pp=303–41}}: Ֆրանսիան ավելի նպատակադրված էր համաձայնագիր կնքել ԽՍՀՄ-ի հետ քան Բրիտանիան և որպես մայրցամաքային տերություն ավելի շատ էր ցանկանում հասնել համաձայնությամբ և վախենում էր ԽՍՀՄ-ի և Գերմանիայի միջև համաձայնագրի կնքումից{{Sfn|Watson|2000|p=696}}: Այս իրադարձությունները մասնակի բացատրում էին, թե ինչու էր Մոսկվան երկակի խաղ խաղում 1939 թվականին` դաշնակցության շուրջ բաց քննարկումներ իրականացնելով Ֆրանսիայի և Բրիտանիայի հետ, իսկ նրանց թիկունքում գաղտնի բանակցություններ էր վարում Գերմանիայի հետ{{Sfn|Watson|2000|p=696}}:
 
Մայիսի վերջին պայմանագրերի նախագծերը պաշտոնապես ներկայացվեցին{{Sfn|Watson|2000|pp=696–8}}: Հունիսի կեսերին եռակողմ բանակցությունները սկսվեցին{{Sfn|Watson|2000|p=704}}: Քննարկումները կենտրոնացան արևելյան և կենտրոնական Եվրոպայի երկրների վրա, որոնց անվանտգությունը հարկավոր էր երաշխավորել Գերմանիայի աճող ագրեսիայից{{sfn|Carley|1993|pp=322–3}}: ԽՍՀՄ-ը կարծում էր, որ եթե Գերմանիան նպատակաուղղվի ԲալթյանՄերձբալթյան երկրների վրա, դա կնշանակի անուղղակի ագրեսիա ԽՍՀՄ-ի հանդեպ{{Sfn|Watson|2000|p=708}}: Բրիտանիան տարակուսում էր, որ ԽՍՀՄ-ը լեզու կգտնի իրենց հետ և կարդարացնի իր ներխուժումը Ֆինլանդիա և ԲալթյանՄերձբալթյան երկրներ, կամ կստիպի այս երկներին լավ հարաբերություններ փնտրել Գերմանիայի հետ{{Sfn|Shirer|1990|p=502}}<ref>{{cite book|last=Hiden|first=John|title=The Baltic and the Outbreak of the Second World War|publisher=Cambridge University Press|year=2003|isbn=0-521-53120-9|page=46}}.</ref>: Անուղղակի ագրեսիայի սահմանման վերաբերյալ քննարկումները դարձան կողմերի անհամաձայնության պատճառ և հուլիսի կեսերին եռակողմ քաղաքական բանակցությունները սառեցվեցին, բայց համաձայնվեցին սկսել քննարկումներ ռազմական համաձայնագրի շուրջ, որին ընդդիմացավ ԽՍՀՄ-ը` պատճառաբանելով , որ ոչ մի ռազմական համագործակցություն հնարավոր չէ առանց քաղաքական համաձայնագրի{{Sfn|Watson|2000|pp=710–1}}: Ռազմական բանակցություններից մեկ օր առաջ պոլիտբյուրոն որոշեց, որ բանակցությունները արդյունք չեն ունենա և որոշեց սկսել լրջորեն մտածել Գերմանիայի հետ բանակցությունների շուրջ<ref>{{cite book|last1= Gromyko|first1=Andrei |url=https://www.alibris.com/Soviet-foreign-policy-1917-1980-Andrei-Andreevich-Gromyko/book/6233636?collectible=1&qsort=p&matches=1|first2=B. N. Ponomarev|last2=Ponomarev|title=
Soviet foreign policy : 1917-1980 Collectible Soviet foreign policy : 1917-1980 |publisher=Progressive Publishers|year=1981|isbn= |page=89}}.</ref>: Ռազմական բանակցությունները սկսվեցին օգոստոսի 12-ին Մոսկվայում, Բրիտանիայի պատվիրակությունը ղեկավարում էր նախկին ադմիրալ [[Ռեգինալդ Դրաքս]]ը, Ֆրանսիայի պատվիրակության ղեկավարն էր Այմե Դյումեն և ԽՍՀՄ-ինը` [[Կլիմենտ Վորոշիլով]]ը: Առանց գրավոր համաձայնության, Դրաքսը իրավասու չէր երաշխավորել որևէ բան ԽՍՀՄ-ին և հնարավորինս ձգձգում էր քննարկումները և խուսափում էր պատասխանից, որդյոք Լեհաստանը կտրամադրի իր տարածքերը ԽՍՀՄ բանակին, եթե Գերմանիան հարձակվի նրա վրա<ref>{{cite book|last1=Butler|first1=Susan |url=https://books.google.am/books?id=TwXTCwAAQBAJ&pg=PA173&lpg=PA173&dq=Reginald+Drax+Voroshilov&source=bl&ots=cHLl_hNz2d&sig=8YXqepiEUtdpKvwau_YmpbgQvM0&hl=zh-CN&sa=X&ved=0ahUKEwjUi7zAp-DYAhVI62MKHbleBY4Q6AEIWTAK#v=onepage&q=Reginald%20Drax%20Voroshilov&f=false|first2=|last2=|title=Roosevelt and Stalin: Portrait of a Partnership |publisher=Vintage Books|year=2016|isbn= |page=173}}.</ref>: Քանի որ բանակցությունները տապալվեցին, Գերմանիայի ագրեսիան զսպող հնարավոր միջոցը կորցվեց<ref>[https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/europe/russia/3223834/Stalin-planned-to-send-a-million-troops-to-stop-Hitler-if-Britain-and-France-agreed-pact.html Stalin 'planned to send a million troops to stop Hitler if Britain and France agreed pact']</ref>:
 

Նավարկման ցանկ