«Մեն»–ի խմբագրումների տարբերություն

Jump to navigation Jump to search
Ավելացվել է 9995 բայտ ,  4 տարի առաջ
Առանց խմբագրման ամփոփման
չ
}}
 
'''Մեն''' ([[անգլերեն]]՝ {{Աուդիո|En-us-Maine.ogg|Maine}}), նահանգ [[Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ|ԱՄՆ]]-ի հյուսիս-արևելյան մասում։ Բնկաչությունը կազմում է 1 328 188 մարդ ([[2011]] թվականի տվյալներով 41-րդ տեղում է [[ԱՄՆ]]-ում): Վարչական կենտրոնը Օգաստա քաղաքն է, ամենամեծ քաղաքը [[Փորթլենդ (Մեն)|Փորթլենդն]] է:
Այս տարածաշրջանի տեղաբնիկները հնդկացիներն են, ովքեր խոսում են ալգոներեն լեզվով: Առաջին եվրոպացիները Մենում եղել են ֆրանսիացիները 1604 թվականին Սուրբ խաչ կղզու վրա (Saint-Croix):
[[1620]]-ական թվականին Մեն նահանգի սահմանի երկայնքով հիմնադրվել էին մի շարք անգլիական բնակավայրեր, սակայն տեղանքը ուներ խիստ կլիմա: Տարածաշրջանում տեղաբնիկների միջև հակամարտությունների պատճառով նրանք բնաջնջվել են այդ տարիների ընթացքում: XVIII դարի սկզբին Մենում պահպանվել են միայն բրիտանական բնակավայրերի մի մասը:
Ամերիկյան և բրիտանական պատերազմի ժամանակ նրանք կռվել են նաև Մեն նահանգի տարածքում: [[1820]] թվականին Մենը եղել է [[Մասսաչուսեթս]] նահանգի մի մասը: [[1820]] մարտի 15-ին [[Միսսուրի]] գետր փոխզիջման հետևանքով Մենը առանձնանլով դարձավ ԱՄՆ-ի 23-րդ նահանգը:
 
Շատ հաճախ նահանգը անվանում են նաև`«Սոճիների նահանգ»
 
== Պատմություն ==
Եվրոպացիների տարածումը Մենում եղել է [[1607]] թվականին Փլիմուֆ ընկերության հսկողության տակ: [[1622]] թվականի հողային կարգավորումից հետո ստեղծվեց Մեն նահանգը: Անկախության պատերազմի ընթացքում, 1812 թվականին Մենը գտնվում էր բրիտանացիների հսկողության տակ: Մենը որպես առանձին նահանգ գոյություն է ունեցել [[1820]] թվականին, մինչ այդ եղել է Մասաչուսեթս նահանգի մի մաս:
 
== Աշխարհագրություն ==
Նահանգի մակերեսը կազմում է 91 646 կմ², վարչական կենտրոնը [[Օգաստա (Մեն)|Օգաստա]] քաղաքն է, ամենամեծ քաղաը Փորթլանդն է: Տարածքի մեծ մասը զբաղեցնում են Ապալաչները ([[1606]] մ բարձրությամբ— Քաթադին լեռը): Կլիման խոնավ բարեխառն է: Հունվար ամսին միջին ջերմաստիճանը կազմում է մոտ 5 °C, իսկ հուլիսին `15-18 °C: Տարեկան տեղումների քանակը կազմում է 1000 մմ: Արագընթաց գետերում և լճերում կան, հիդրոէլեկտրակայններ ([[1973]] թվականի տվյալներով հզորությունը կազմում է ավելի քան 1,5 գիգավատ): Կարևոր ոլորտը` գյուղատնտեսությունն է: Ֆերմերային տնտեսությունները հիմնականում փոքր է, զբաղեցնում է Մեն նահանգի տարածքի 18%-ը: Գյուղատնտեսության 65%- ը ստացվում է անասնապահությունից ([[1971]]): Խոշոր եղջերավոր անասունների գլխաքանակն ([[1972]]) կազմել է 142 հազար, այդ թվում 66 հազարը կաթնատու կովեր են: Կասրտոֆիլի արտադրությամբ Մենը ԱՄՆ-ում առաջին տեղում է (հիմնական տարածքը — Արուստուկ գետի հովիտն է): Մեծ նշանակություն ունեն անտառահատումները, փայտամշակման և հատկապես Ցելյուլոզ ու թղթի արդյունաբերության մեջ: Զարգացել է կաշվե կոշկեղենի, տեքստիլ և կարի արդյունաբերությունը: Զարգանում է նաև նավաշինությունը: Ափերին իրականացվում է նաև ձկնորսությունը և պահածոյացված ձկների արտադրությունը: Արտադրական արդյունաբերությունը ուներ 103 հազար աշխատող (1971):
 
== Հանքային հանածոներ ==
Ոչ մետաղային օգտակար հանծոներ են` ավազը, մանրախիճը, կավը, կրաքարը, գրանիտը և տորֆը: Կան նաև ցինկի, կապարի և թանկարժեք քարերի ավանդներ:
 
== Ֆլորա և Ֆաունա ==
Անտառները զբաղեցնում են Մեն նահանգի 84 %-ը, այս ցուցանիշը չունի հավասարը ԱՄՆ-ը մյուս նահանգներում: Ամենատարածված ծառերն են` Փշատերև ծառերը, կարմիր և սպիտակ եղևնին, մայրի, մոլեխինդին և սպիտակ սոճին: Հյուսիսային և հյուսիսարևելյան մասում աճում են [[Եղևնի|եղևնիներ]] և մայրի, իսկ հարավ արևմտյան մասում աճում է սպիտակ սոճի: Սաղարթախիտ ծառերից առավել տարածված է [[Հաճարենի|հաճարենին]], սպիտակ և դեղին կեչին, շաքարե և դեղին թղկի, բարդի, սպիտակ կաղնի, սև [[ուռենի]], սև ու սպիտակ մոխիր և ամերիկյան կնձնի: Ծաղիկների ու թփերի մեծ մասը աճում է նահնգին բնորոշ հյուսիսային ջերմային գոտում:
 
Անտառային նահանգում ապրում են` եղջերու, սև արջ, [[լուսան]], [[կուղբ]], [[ջրասամույր]], ջրաքիս, [[կզաքիս]], [[աքիս]], [[Աղվեսներ|կարմիր աղվեսի]], մոխրագույն և սպիտակ [[նապաստակ]], կարմիր եւ մոխրագույն [[Սկյուռներ|սկյուռիկ]], շերտասկյուռ, և մացառախոզ: Նահանգի լճերում և գետերում ապրում են սովորական թառ, իշխան, գայլաձուկ և սաղմոն: Ափամերձ ջրերում ապրում են `կնիքների և ծովային խոզեր, ինչպես նաև բազմաթիվ ձկներ բնորոշ են Հյուսիսային Ատլանտիկային:
 
Նահանգը նաև բնակավայր է բազմաթիվ թռչունների համար ինչպիսիք են` ճայերը փափկասուն բադերը, կանադական սագերը:
 
== Բնակչություն ==
[[պատկեր:Maine population map.png|220px|right|thumb|Բնակչության խտություն]]
Ըստ [[2015]] թվականի հուլիսի 1-ի ԱՄՆ բյուրոյի մարդահամարի տվյալների, Մենի բնակչությունը կազմել է 1 329 328 մարդ, իսկ բնական աճը 210 թվականի համեմատ աճել է 0,07 %-ով <ref>[https://www.census.gov/popest/data/state/totals/2015/tables/NST-EST2015-01.csv Table 1. Annual Estimates of the Resident Population for the United States, Regions, States, and Puerto Rico: April 1, 2010 to July 1, 2015]</ref>: Բնակչության խտությունը կազմում է 16,6 մարդ մեկ կիլոմետր քառակուսու վրա: Բնակչության ամենացածր խտությունը նահանգի արևելյան մասում է ՄԻսսիսիպիում: Համաձայն 2010 թվականի մարդահամարի տվյալների, ռասայական կազմի մեջ մտնում են` սպիտակամորթներ (94,4 %), աֆրոամերիկացիներ (1,1 %), տեղաբնիկներ (0,6 %), ասիացիներ (1 %), այլ ռասայի (0,1 %) <ref>[https://www2.census.gov/geo/maps/dc10_thematic/2010_Profile/2010_Profile_Map_Maine.pdf 2010 Census: Maine Profile]</ref>: Բնակչության 1,3 %-ը լատինոամերիկացիներ են: Սպիտակամորթների հիմնական մասը կազում են անգլիացիներ (30,6 %), ֆրանսիացիներ (25 %), իռլանդացիներ (18,3 %),, գերմանացիներ (8,3 %), իտալացիներ (5,8 %), շոտլանդացիներ (4,8 %):
 
[[2000]] թվականի տվյալներով բնակչության 92,25 %-ը խոսում է անգլերեն: Բացի այդ, նահանգի տոկոսային հարաբերությամբ ամենաբարձր ֆրանսախոս բնակչությունը համեմատած մյուս նահանգների Մենում է: 5,28 %-ը խոսում է ֆրանսերեն <ref>[https://apps.mla.org/map_data_results?state_id=23&mode=state_tops MLA Language Map Data Center]</ref>: Մեն նահանգում չկա պաշտոնական լեզու, բայց առավել տարածված է անգլերենը <ref> [https://www.worldtravelguide.net/guides/north-america/united-states-of-america/maine/history-language-culture/ Maine History, Language and Culture]</ref>:
 
=== Բնակչության դինամիկա ===
* [[1950]]-913 774 մարդ
* [[1960]]-969 265 մարդ
* [[1970]]-992 048 մարդ
* [[1980]]-1 124 660 մարդ
* [[1990]]-1 227 928 մարդ
* [[2000]]-1 274 923 մարդ
* [[2010]]-1 328 361 մարդ
 
== Արտաքին հղումներ ==
* [https://www.maine.info/ Maine Information]
* [https://en.wikivoyage.org/wiki/Maine Maine on Wikivoyage]
* [http://history.rays-place.com/me/index.htm Local histories of towns & counties in Maine]
* [http://thoreau.eserver.org/mewoods.html The Maine Woods, by Henry David Thoreau]
 
 
<gallery>

Նավարկման ցանկ