Changes

Jump to navigation Jump to search
նյութերի ավելացում{{Վիքիընդլայնում}}
| բնագիր անուն = Андрей Сахаров
}}
'''Անդրեյ Դմիտրիի Սախարով''' ({{lang-ru|Андрей Дмитриевич Сахаров}}, [[մայիսի 21|21 մայիսի1921]] թ. [[1921մայիսի 21]], [[Մոսկվա]] — [[դեկտեմբերի 14|14 դեկտեմբերի1989]] թ. [[1989դեկտեմբերի 14]], Մոսկվա), [[ԽՍՀՄ]] [[ֆիզիկոս]], [[իրավապաշտպան]], [[ԽՍՀՄ]] ԳԱ [[ակադեմիկոս]] և քաղաքական գործիչ, [[այլախոհ]], խորհրդային [[Միջուկային զենք|ջրածնային ռումբիռումբ]]ի համահեղինակ։ [[1975]] թվականի [[խաղաղության Նոբելյան մրցանակ]]ի դափնեկիր<ref>{{cite web |url=http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/peace/laureates/1975/index.html |title=The Nobel Peace Prize 1975 |accessdate=2008-11-12|publisher=Նոբելյան հիմնադրամ}}</ref>, խորհրդային [[քաղաքական բանտարկյալ|քաղբանտարկյալ]]<ref>[http://content.time.com/time/specials/packages/completelist/0,29569,2024558,00.html Top 10 Political Prisoners.] TIME. Nov. 15, 2010</ref>։
 
== Ընտանիք ==
[[1943]] թ-ին Անդրեյ Սախարովն ամուսնացել է Սիմբիրսկի բնակչուհի [[Կլավդի Վիխիրևա]]ի ([[1919]]-[[1969]] թթ.) հետ, որը մահացել է քաղցկեղից։ Նրանք ունեին երեք երեխա՝ երկու աղջիկ, մեկ տղա (Տատյանա, Լյուբով, Դմիտրի)։ [[1970]] թ-ին Սախարովը ծանոթացել է [[Ելենա Բոներ]]ի ([[1923]]-[[2011]] թթ.) հետ, իսկ [[1972]] թ-ին՝ ամուսանացել։ Ընդհանուր երեխաներ նրանք չունեցան։
 
== Աքսոր ==
1980 թ. հունվարի 22-ին աշխատանքիգնալու ճանապարհին ձերբակալվում է, որից հետո կնոջ՝ Ելենա Բոների հետ միասին առանց դատի աքսորվում է այդ ժամանակ [[Օտարերկրյա քաղաքացի|օտարերկրա այցելուների]] համար փակ [[Նիժնի Նովգորոդ|Գորկի քաղաք]]<ref>[http://www.niann.ru/?id=330408 «Из истории нижегородских спецслужб»: Почему Горький стал «закрытым» городом]</ref><ref>[http://news.newnn.ru/news/67213 22 года назад Нижний Новгород стал открыт для посещения иностранцами]</ref>: Սախարովն այդ քսորը կապել է խորհրդային զորքերը [[Աֆղանստան]] մտցնելու դեմ իր ելույթների հետ<ref>[http://www.svoboda.org/a/1912992.html Радио Свобода. Афганистан за 15 лет до Чечни]</ref>: Աքսորվելու հետ միաժամանակ [[ԽՍՀՄ Գերագույն խորհուրդ|ԽՍՀՄ Գերագույն խորհրդի]] [[Նախագահություն (ղեկավար մարմին)|Նախագահության]] հրամանով զրկվել է [[Սոցիալիստական աշխատանքի հերոս|Սոցիալիստական աշխատանքի եռակի հերոսի կոչումից]] և [[ԽՍՀՄ Մինիստրների խորհուրդ|Նախարարների խորհրդի]] որոշմամբ՝ [[Ստալինյան մրցանակ|Ստալինյան]] (1953) և [[Լենինյան մրցանակ|Լենինյան]] (1956) մրցանակների դափնեկիր կոչումներից (ԽՍՀՄ ԳԱ անդամ կոչումից չի զրկվել):
 
=== Հացադուլներ ===
Գորկիում Սախարովը երեք երկար [[հացադուլ]]ներ է արել.
* առաջին հացադուլը 1981 թ.-ին, տևել է 17 օր: Սախարովը Բոների հետ միասին հացադուլ էին հայտարարել իրենց հարսին արտասահման՝ ամուսնու մոտ թույլտվություն չտալու համար:
* երկրորդ հացադուլը 1984 թ. մայիսին, տևել է 26 օր: Սախարովը բողոքում էր Ելենա Բոների նկատմամբ քաղաքական հետապնդման դեմ:
* երրորդ հացադուլը 1985 թ. ապրիլից հոկտեմբեր, տևել է 178 օր: Սախարովը բողոքում էր Ե. Բոներին սրտի վիրահատության համար արտասահման թույլտվության իրավունք չտալու դեմ: Այդ ընթացքում Սախարովին մի քանի անգամ հոսպիտալացրել են (Առաջինը հացադուլի 6-րդ օրը: Երբ նա հայտարարել է, որ դադարեցնում է հացադուլը (հուլիսի 11), նրան հիվանդանոցից դուրս են գրել: Նա վերսկսել է հացադուլը հուլիսի 25-ին, որից երկու օր հետո, կրկին հոսպիտալացվել է) և ստպողաբար, բռնի կերակել են<ref name="գորկի" />:
 
Գորկիում աքսորի ողջ ընթացքում աշխարհի տարբեր երկրներում Սախարովի պաշտպանության արշավներ էին ընթանում: Օրինակ [[ԱՄՆ]] [[Սպիտակ տուն|Սպիտակ տան]] մոտակա հրապարակներից մեկը, որտեղ տեղակայված էր խորհրդային դեսպանատումը [[Վաշինգտոն ԿՇ|Վաշինգտոնում]], վերանվանվեց ''Սախարովի հրապարակ'': Աշխարհի տարբեր մայրաքաղաքներում 1975 թ.-ից սկսած, պարբերաբար անցկացվում էին ''Սախարովյան լսումներ'':
 
== Աքսորից ազատում ==
[[Վերակառուցում (ԽՍՀՄ)|Պերեստրոյկայի սկզբում]], 1986 թ.-ի ավարտին, մոտ 7 տարվա ազատազրկումից հետո Սախարովը աքսորից ազատվեց: 1986 թ. հոկտեմբերի 22-ին Սախարովը Մ. Ս. Գորբաչովին կրկին դիմել էր իր և կնոջ աքսորից ազատման խնդրանքով՝ խոստանալով, որ եթե կնոջը թույլ տան բուժման մեկնել արտասահման, հասարակական գործունեությունից կհրաժարվի, «բացառությամբ հատուկ դեպքերի»<ref name="գորկի">А. Д. Сахаров. [http://www.e-reading.club/bookreader.php/50823/Saharov_-_Gor'kiii,_Moskva,_dalee_vezde.html Горький, Москва, далее везде. Гл. 1.]</ref>: Դեկտեմբերի 15-ին նրա բնակարանում անսպասելիորեն հեռախոս տեղադրվեց (ողջ աքսորի ընթացքում հեռահոս չէր եղել), «Վաղը Ձեզ կզանգեն» ասելով ԿԳԲ-ի աշխատակիցը սենյակից դուրս եկավ: Հաջորդ օրը Գորբաչովը զանգեց և Սախարովին Բոների հետ միասին թույլ տվեց Մոսկվա վերադառնալ<ref>[http://www.sakharov-archive.ru/Sakharov_86.html Архив А. Д. Сахарова]</ref>:
 
[[1986]] թ. [[դեկտեմբերի 23]]-ին Ելենա Բոների հետ միասին Սախարովը վերադառնում է Մոսկվա: Վերսկսում է աշխատել [[Լեբեդևի անվան Ֆիզիկայի ինստիտուտ]]ում որպես ավագ գիտաշխատող:
 
[[1988]] թ. նոյեմբեր-դեկտեմբեր ամիսներին Սախարովն առաջին անգամ մեկնում է արտասահման, հանդիպումներ է ունենում ԱՄՆ-ում նախագահներ [[Ռոնալդ Ռեյգան|Ռեյգանի]] և [[Ջորջ Հ. Ու. Բուշ|Բուշի]] հետ, Ֆրանսիայում՝ [[Ֆրանսուա Միտտերան|Միտտերանի]], Մեծ Բրիտանիայի վարչապետ [[Մարգարետ Թետչեր]]ի հետ:
 
== ԽՍՀՄ պատգամավոր ==
== Տես նաև ==
* [[Սախարովի անվան մրցանակ]]
* [[Քաղաքական բանտարկյալ]]
 
== Ծանոթագրություններ ==
9836

edits

Նավարկման ցանկ