«Սան Միգել դե Տուկուման»–ի խմբագրումների տարբերություն

Jump to navigation Jump to search
Առանց խմբագրման ամփոփման
չ (Tatev-Tamta տեղափոխեց էջը «Տուկուման»-ից «Սան Միգել դե Տուկուման»: Տուկումանը քաղաքի կրճատ անվանումն է։)
No edit summary
{{Այլ կիրառումներ|Տուկուման (այլ կիրառումներ)}}
 
{{Տեղեկաքարտ Բնակավայր
| կարգավիճակ = Քաղաք
| հայերեն անվանում =Ման Միգել դե Տուկուման
| բնօրինակ անվանում = San Miguel de Tucumán
| ենթարկում =
| երկիր = Արգենտինա
| պատկեր = Argentina location map.svg
| պատկերի նկարագրում =
| զինանշան =
| դրոշի լայնություն =
| դրոշի նկարագրում =
| lat_dir =S |lat_deg =26 |lat_min = 49|lat_sec =0 50
| lon_dir =W |lon_deg =65 |lon_min = 12|lon_sec =0 13
| CoordAddon =
| CoordScale =
| երկրամասի քարտեզ =
| շրջանի քարտեզ =
| ներքին բաժանում = 29 տարածքներշրջան
| ղեկավարի պաշտոն =
| ղեկավար =
| հիմնադրման թվական = 1565 թվական, մայիսի 31
| տվյալ կարգավիճակում =
| առաջին հիշատակում =
| այլ անվանումներ =
| տարածք = 91
| կենտրոնի բարձրություն = 431
| կլիմա = մերձարևադարձային
| լեզու =
| բնակչություն = 527607 մարդ (2001)
| մարդահամարի թվական = 2001
| խտություն = 5799 մարդ/ կմ²
| ագլոմերացիա = 736 018 մարդ է (2001 թվականի մարդահամարով)
| ազգային կազմ =
| կրոնական կազմ =
| հեռախոսային կոդ = +54-381
| փոստային ինդեքս =
| փոստային ինդեքսներ = T4000 - T4003
| ավտոմոբիլային կոդ = T
| իդենտիֆիկատորի տեսակ =
| թվային իդենտիֆիկատոր =
| Վիքիպահեստում = Category:San Miguel de Tucumán
| կայք = sanmigueldetucuman.gov.ar
}}
 
'''Ման Միգել դե Տուկուման''',(հաճախ կրճատվում է մինչև Տուկուման),({{lang-es|San Miguel de Tucumán}}),[[Տուկուման(մարզ)|Տուկուման մարզի]] վարչական կենտրոնը։ Գտնվում է Արգենտինայի հյուսիսում ։ ՈՒնի 526000 բնակիչ ([[2001]] թվական), իսկ[[քաղաքային ագլոմերացիա]]ն 806000 բնակիչով նրան դարձնում է Երկրում 5-րդը։
'''Տուկուման''', (Tucumdn), Ման Միգնլ դե Տուկուման, քաղաք Արգենտինայի հյուսիս-արևմուտքում (Մալադիլիո գետի հովտում), համանուն պրովինցիայի վարչական կենտրոնը։ 366 հազար բնակիչ (արվարձաններով, [[1975]])։ Տրանսպորտային հանգույց է, Հյուսիսային [[Արգենտինա]]յի կարևոր տնտեսական կենտրոնը։ Կան շաքարի արդյունաբերության, քիմիական, մեքենաշինական (տրանսպորտային) ձեռնարկություններ։ Ունի համալսարան։ Հիմնադրվել է [[1565]] թվականին։
{{ՀՍՀ}}
 
== Պատմություն==
[[Պատկեր:Calle san martin cuando se llamaba las heras.jpg|մինի|ձախից|Տուկուման քաղաքի հին պատկերը]]
[[1565]] թվականին քաղաքի ներկայիս տարածքում կառուցվել է Իվատին ({{lang-es|Ibatín}}) անվանումով քաղաքը, [[1687]] թվականին Տուկումանի ղեկավարն էր Դեվա Լա Մերսեդը։
[[1812]] թվականի [[սեպեմբերի 24]]ին Տուկուման քաղաքի մոտ տեղի է ունեցավ ճակատամարտ , որտեղ Մանուէլ Բելյգրանոյի զորքի հաղթանակը որոշիչ դեր ունեցավ Արգենտինայի անկախության մեջ։ Հենց նույն օրը, տեղական եկեղեցում Դեվա Մարիա Լա Մերսեդը նշանակվեց արգենտինական զորքերի ղեկավար։
[[1816]] թվականի [[օգոստոսի 9]]ին Տուկումանում եղավ համագումար, որը հռչակեց [[Արգենտինա]]յի [[Իսպանիա]]յից և այլ երկրներից անկախ լինելու դեկլարացիան։ Այս թվականից էլ հաշվարկվում է ժամանակակից Արգենտինայի գոյությունը։
[[1870]] թվականին Տուկումանում անցկացվեց երկաթուղի։
[[19-րդ դարի]]ի վերջում, քաղաքում հաճախակի սկսեցին ներգաղթել Իսպանիայից, Իտալիայից, արաբական երկրներից,կային շա եվրեյներ, ինչի շնորհիվ գաղութային շինարարական ոճին փոխարինելու եկան [[Նեոդասականություն|Նեոդասականության]]ի և [[Էկլեկտիզմ]]ի կառույցները։
[[1990]]ական թվականներին քաղաքում առանձնացվել է 400 հա տարածք ունեցող այգի, [[1912]] թվականի [[մայիսի 18]] ին քաղաքում բացվել է թատրոն։ Մինչև [[1930]] թվականը քաղաքի բնակչությունը աճել է մոտ 2,5 անգամ։ Վերջին 40 տարում բնակչությունը կրկնապատկվել է։
[[2000]] թվականին Արգենտինայի կառավարությունը Տուկուման քաղաքին պետության պատմության մեջ կարևոր դեր ունենալու համար շնորհեց պատմական քաղաքի կոչում։
 
== Կլիմա ==
 
Քաղաքի կլիման մերձարևադարձային է։ Ձմեռը տաք է։ Ձյան եղումները հազվադեպ են․ երկրի ողջ պատմության ընթացքում ձյուն տեղացել է ընդամենը 3 անգամ՝ [[1920]] թվականին, [[2007]] թվականի [[հուլիսի 9]]ին և [[2010]] թվականի հուլիսին։ Ամառը շոգ է, սակայն քաղաքի բարձր դիրքի, [[Րիո Դուլսե]] գետի և [[Պատագոնիա]]յից եկող հաճախակի քամիների շնորհիվ եղանակը համեմատաբր մեղմ է։ Գարունը և աշունը տաք են(միջին ջերմաստիճանը 25 Cº) և ուղեկցվում են հարավից եկող քամիներով։
Անձրևների մեծ մասը տեղի է ունենում ամռանը։ Տեղումների միջին տարեկան քանակը կազմում է 800—1000 մմ։ Բարձրագույն ջերմաստիճանը գրանցվել է [[1961]]-[[1990]] թվականներին՝ 42,1 °C, ցածրագույնը ՝ — 3 °C։
 
== Կրթություն ==
 
Տուկումանում կան բոլոր աստիճանի ուսումնական հաստատություններ։ Առավել հայտնի բուհերն են՝
*Տուկումանի ազգային համալսարան ({{lang-es|Universidad Nacional de Tucumán}}) — Արգենտինայի 4-րդ ամենահին(հիմնադրվել է [[1914]] թվականին) և հեղինակավոր համալսարաններից մեկն ։ Համալսարանում սովորում է մոտ 60 514 ուսանող, կա 13 ֆակուլտետ և 9 քոլեջ։ Այս համալսարանում են սովորել ճարտարապետ[[Սեզար Պելլի]]ն և [[Գվատեմալա]]յի նախագահ [[Խուան Խոսե Արեվալո]]ն
*Պետական Ազգային տեխնիկական համալսարանի մարզային բաժանմունքը
*Սուրբ Պավլի համալսարանը ({{lang-es|Universidad de San Pablo}}).
*Տոմա Ակվինի անվան հյուսիսային համալսարանը ({{lang-es|Universidad del Norte Santo Tomás de Aquino}}) —
 
== Տրանսպորտ ==
[[Պատկեր:Estación de Trenes Ferrocental (San Miguel de Tucumán).jpg|մինի|ձախից|Քաղաքի երկաթուղային կայարանը]]
Քաղաքում գործում են հետևյալ փոխադրամիջոցները՝
 
*Բենխամին Մատյենսո միջազգային օդանավակայան
*Բարտոլոմեո Միտրե Երկաթուղային կայարան։
*Ավտոճանապարհներ
*ավտոբուսներ և տաքսիներ
 
== Տուրիզմ ==
[[Պատկեր:Tucuman-PlazaIndependencia1.jpg|մինի|աջից|Անկախության հրապարակը]]
Քաղաքն ունի երկար պատմություն և հետաքրքիր ճարտարապետություն, որը գրավում է շատ տուրիստների։ Առավել հայտնի տեսարժան վայրերից է կառավարության շենքը, որը կառուցվել է [[19-րդ դար]]ի վերջում, [[մոդեռնիզմ]]ի ոճով
Քաղաքի կենտրոնում կան շատ եկեղեցական շինություններ, մասնավորապես ՝
 
*[[Եկեղեցի (շինություն)|Եկեղեցական համալիր]] — [[19–րդ դար]] դարի կառույց, գաղութային ոճով
*Սուրբ Ֆրանցիսկոս եկեղեցի
*Սան Րոկե եկեղեցին
*Սուրբ միության բազիլիկ ({{lang-es| Basílica del Santisimo Sacramento}})
*Լա Մերսեդ մայր աստվածածինի բազիլիկ ({{lang-es|Basílica de Nuestra Señora de La Merced}})
*Թագուհի Մարիա Լուրդեսի եկեղեցի ({{lang-es|Iglesia Nuestra Señora de Lourdes}}) [[Նեոգոթիկա (ճարտարապետություն)|Նեոգոթիկական ոճում]]
<gallery>
Պատկեր:San Miguel de Tucumán - Iglesia La Merced.JPG|Թագուհի Մարիա Լուրդեսի եկեղեցին
Պատկեր:Cathedral tucuman2.JPG|Եկեղեցական համալիր
Պատկեր:Tucuman-StFrancisChurch1.jpg|Սուրբ Ֆրանցիսկոս եկեղեցին
</gallery>
[[Պատկեր:Casa de Tucumán.jpg|մինի|աջից|Անկախության տունը]]
Պատմական կոթող է համարվում Անկախության տունը ({{lang-es|Casa de la Independencia}}), որտեղ էլ [[1816]] թվականի [[հուլիսի 9]]ին հռչակվել է Արգենտինայի անկախությունը։ Պատմական կոթողներ են նաև այն տունը, որտեղ ծնվել է [[Ավելյանեդա Նիկոլաս]]ը, Տուկումանի ճակատամրտի վայրը և այլն։
Տուկումանում կան մի քանի թատրոններ և կինոթատրոններ․ ամենահայտնին 19-րդ դարի վերջին ,նեոկլասիցիմի ոճով կառուցված Սան-Մարտին թատրոնն է
Քաղաքում գտնվող այլ թանգարաններն են ՝
 
*Հնէաբանական թանգարան
*Լոլա Մորայի քանդակագործության մշակույթի տուն
*Տիմոտեո Նավարրոյի գրաֆիկական պատկերների մարզային թանգարան
*[[Աշուղական երաժշտություն|Աշուղական երաժշտության]] թանգարան
* Կրոնական մշակությոի թանգարան
*Խուան Կարլոս Իրայման վարչական թանգարան ({{lang-es|Museo Municipal Juan Carlos Iramain}})
Քաղաքի այգիներից առավել առանձնացող է հուլիսի 9ի այգին, որը գտնվում է Տուկումանի արևելյան հատվածում և զբաղեցնում է 400 հա տարածք։
 
== Հայտնի անձինք ==
[[Պատկեր:TucumanStreet2.jpg|մինի|աջից|Փողոց Տուկումանում]]
Տուկումանում են ծնվել հետևյալ հայտնի անձինք՝
*Ֆրանկո Ֆաջոլի- երգիչ, կոնտրատենոր․
*Սեզար Պելլի- ճարտարապետ
*Մերսեդես Սոսա-երգչուհի
*Խուան Բաուտիստա Ալբերդի- Արգենտինայի սահմանադրության հեղինակ
*Խուլիո Րոկա- Արգենտինայի նախագահ 1898—1904 թվականներին
*Թոմաս Մարտինես- գրող և լրագրող
*[[Լոլա Մորա]]-Հայտնի արգենտինացի քանդակագործ
*Մարգա Լոպես-Դերասանուհի
 
== Քույր քաղաքներ ==
 
{{columns-list|2|
* {{GER}}, [[Էրֆուրտ]]
* {{GER}}, [[Լեվերկուզեն]]
* {{AUT}}, [[Կլագենֆուրտ]]
* {{ROM}}, [[Ալբա Յուլիա]]
* {{UKR}}, [[Չեռնովցի]]
* {{FRA}}, [[Սենտ Էտիեն]]
* {{HUN}}, [[Դյոր]]
* {{UK}}, [[Կովենտրի]], [[1955]] թվականից
* {{UKR}}, [[Լուգանսկ]], [[1959]] թվականից
* {{CAN}}, [[Գրանբի (Կվեբեկ)]], [[1960]] թվականից
* {{GER}}, [[Վուպերտալ]], [[1960]] թվականից
* {{CAN}}, [[Վինձոր(Օնտարիո)]], [[1963]] թվականից
* {{GER}}, [[Գելթենդորֆ]], [[1966]] թվականից
* {{MAD}}, [[Թուամասինա]], [[1967]] թվականից
* {{ISR}}, [[Նազարեթ-Իլլիթ]], [[1974]] թվականից
* {{ALG}}, [[Աննաբա]], [[1981]] թվականից
* {{CHN}}, [[Սյուչժոու]], [[1984]] թվականից
* {{USA}}, [[Դե Մոյն]], [[1984]] թվականից
* {{GRE}}, [[Պատրաս]], [[1990]] թվականից
* {{TUN}}, [[Բեն Արոուս]], [[1994]] թվականից
* {{POL}}, [[Կատովիցե]], [[1994]] թվականից
* {{POR}}, ,[[Օէյրաշ]], [[1995]] թվականից
* {{SWE}}, [[Բուրլենգե]], [[2009]] թվականի [[մարտի 4]]ից
* {{COL}}, [[Սան Խուան դե Պաստո]], [[2010]] թվականից
}}
 
{{ՀՍՀ}}
[[Կատեգորիա:Արգենտինայի քաղաքներ]]
877

edits

Նավարկման ցանկ