Changes

Jump to navigation Jump to search
Ավելացվել է 14 234 բայտ ,  4 տարի առաջ
Առանց խմբագրման ամփոփման
{{Քիմիական տարր
[[Պատկեր:Cr-TableImage.png|մինի|Քրոմ]]
| անվանում =Քրոմ /Chromium (Cr)
'''Քրոմ''', քիմիական տարրերի պարբերական համակարգի 24-րդ տարր։ Գտնվում է 6-րդ խմբի երկրորդական ենթախմբում, քիմիական տարր է որի նշանն է ''Cr''։
| համար = 24
| սիմվոլ = Cr
| վերևից =
| ներքևից = [[Մոլինդեն|Mo]]
| խումբ =
| պարբերություն =
| բլոկ =
| արտաքին տեսք =[[Պատկեր:Chromium crystals and 1cm3 cube.jpg|200px]]<br />Կարծր կապտա-սպիտակավուն մետաղ
| պատկեր =
| ատոմային զանգված = 51,9961(6)<ref name="iupac atomic weights">{{ռուսերեն հոդված|автор=Michael E. Wieser, Norman Holden, Tyler B. Coplen, John K. Böhlke, Michael Berglund, Willi A. Brand, Paul De Bièvre, Manfred Gröning, Robert D. Loss, Juris Meija, Takafumi Hirata, Thomas Prohaska, Ronny Schoenberg, Glenda O’Connor, Thomas Walczyk, Shige Yoneda, Xiang‑Kun Zhu.|заглавие=Atomic weights of the elements 2011 (IUPAC Technical Report)|ссылка=http://iupac.org/publications/pac/85/5/1047/|язык=en|издание=[[Pure and Applied Chemistry]]|год=2013|том=85|номер=5|страницы=1047-1078|doi=10.1351/PAC-REP-13-03-02}}</ref>
| радиус атома =
| энергия ионизации 1 =
| конфигурация =
| ковалентный радиус =
| радиус иона =
| электроотрицательность =
| կոնֆիգուրացիա =[Ar] 3d<sup>5</sup> 4s<sup>1</sup>
| էլեկտրոնային թաղանթ =
| ատոմի շառավիղ =130
| կովալենտային շառավիղ = 118
| Վան-դեր-Վալսի շառավիղ =
| իոնի շառավիղ =(+6e)52 (+3e)63
| էլեկտրաբացասականություն =1,66
| էլեկտրոդային պոտենցիալ = -0.74
| օքսիդացման աստիճան = 6, 3, 2, 0
| իոնիզացման էներգիա 1 = 652,4 (6,76)
| իոնիզացման էներգիա 2 =
| իոնիզացման էներգիա 3 =
| ֆազ =
| խտություն =7,19
| խտություն2 =
| խտություն3 =
| խտություն հջ =
| հալման ջերմաստիճան =2130
| եռման ջերմաստիճան =2945
| կրիտիկական կետ Կ =
| հալման ջերմունակություն =
| հալման ջերմունակություն2 =
| գոլորշիացման ջերմունակություն =
| ջերմունակություն = 23,3<ref name="ХЭ">{{ռուսերեն գիրք
|автор = Редкол.:Зефиров Н. С. (гл. ред.)
|часть =
|заглавие = Химическая энциклопедия: в 5 т
|оригинал =
|ссылка =
|ответственный =
|издание =
|место = Москва
|издательство = Большая Российская энциклопедия
|год = 1999
|том = 5
|страницы = 308
|страниц =
|серия =
|isbn =
|тираж =
}}
</ref>
| էլեկտրոդային պոտենցիալ=
| իոնիզացման էներգիա 1 = 652,4 (6,76)
| իոնիզացման էներգիա 2 =
| իոնիզացման էներգիա 3 =
| ֆազ =
| խտություն = 7,19
| խտություն2 =
| խտություն3 =
| խտություն հջ =
| հալման ջերմաստիճան =2130
| եռման ջերմաստիճան = 2945
| կրիտիկական կետ Կ =
| հալման ջերմունակություն =
| հալման ջերմունակություն2 =
| գոլորշիացման ջերմունակություն =
| խտություն = 7,19
| ջերմունակության = 23,3<ref name="ХЭ">{{ռուսերեն գիրք
|автор = Редкол.:Зефиров Н. С. (гл. ред.)
|часть =
|заглавие = Химическая энциклопедия: в 5 т
|оригинал =
|ссылка =
|ответственный =
|издание =
|место = Москва
|издательство = Большая Российская энциклопедия
|год = 1999
|том = 5
|страницы = 308
|страниц =
|серия =
|isbn =
|тираж =
}}
</ref>
| ջերմունակություն2 =
| մոլային ծավալ = 7,23
| հագեցած գոլորշի =
| ճնշում հգ 1 =
| ճնշում հգ 10 =
| ճնշում հգ 100 =
| ճնշում հգ 1 k =
| ճնշում հգ 10 k =
| ճնշում հգ 100 k =
| բյուրեղացանցի կառուցվածք = խորանարդ
| բյուրեղացանցի տվյալներ =2,885
| c/a հարաբերություն =
| Դեբայի ջերմաստիճան =460
| մագնիսական կառուցվածք =
| տեսակարար դիմադրություն =
| ջերմահաղորդականություն = 93,9
| ջերմաստիճանահաղորդականություն =
| ջերմային ընդարձակում =
| ձայնի արագություն =
| Յունգի մոդուլ =
| cAS համար =
| արգելվող գոտի =
| իզոտոպներ =
| իզոտոպներ լրացումներ =
}}
{{Պարբերական համակարգի տարր|align=center|fontsize=100%|number=24}}
 
'''Քրոմ''' ({{lang-lat|Cromium}}), քիմիական տարր է որի նշանն է ''Cr'', տարրերի [[պարբերական համակարգ]]ի 4-րդ պարբերության 6-րդ խմբի տարր, կարգահամարը՝ 24, ատոմական զանգվածը՝ 51,996։ d-տարր Է, ատոմի արտաքին Էլեկտրոնային թաղանթների կառուցվածքն Է՝ 3s<sup>2</sup>Зр<sup>6</sup>3d<sup>5</sup>4s<sup>2</sup>, К և Լ թաղանթները լրացված են։
== Քրոմն ու քիմիական արդյունաբերությունը ==
 
Բնական քրոմը բաղկացած է <sup>50</sup>Cr (4,31 %), <sup>52</sup>Cr (87,76), <sup>53</sup>Cr (9,55) և <sup>54</sup>Cr (2,38) կայուն [[իզոտոպներ]]ից։ Ստացվել են 46, 48, 49, 51, 55 և 56 [[զանգված]]ի թվերով ռադիոակտիվ իզոտոպները, որոնցից առավել կայուն է <sup>51</sup>Cr (T<sub>1/2</sub>=27,8 օր)։
 
== Պատմություն ==
Քրոմը հայտնաբերել են ֆրանսիացի քիմիկոս Լ․ Ն. Վոկլենը ([[1797]]) և նրանից անկախ Մ․ Կլապրոտը ([[1798]]) կրոկոիտ միներալում։ Անվանումն ստացել է միացությունների գունավորված լինելու պատճառով ({{lang-el|χρῶμα}}&nbsp - գույն, ներկ):
 
== Բնության մեջ ==
Քրոմի պարունակությունը [[երկրակեղև]]ում 8,3•10<sup>3</sup> զանգված % է (տարածվածությամբ 22-րդ տարրն է)։ Քրոմի պարունակությունը ծովաջրերում 5•10<sup>-5</sup> մգ/լ է։
 
Քրոմը բուսական և կենդանական [[հյուսվածքներ]]ում մշտապես հանդիպող կենսածին տարր է ([[բույսեր]]ում՝ 5•10<sup>-4</sup> %, [[կենդանիներ]]ում՝ 10<sup>-4</sup>-10<sup>-8</sup> %)։ Հայտնի են քրոմի ավելի քան 20 [[միներալ]]ները, արդ․ նշանակություն ունեն քրոմշպինելները, քրոմիտը, մագնաքրոմիտը, ալյումաքրոմիտը, քրոմպիկոտիտը։ Քրոմի առկայությամբ է պայմանավորված [[զմրուխտ]]ի և [[սուտակ]]ի գույները։
 
== Ստացում ==
Քրոմի ստացման հումքը քրոմշպինելներն են․ հանքանյութը հարստացնում են և միահալում պոտաշի կամ սոդայի հետ.
 
:: <math>\mathsf{4Fe(CrO_2)_2 + 8Na_2CO_3 + 7O_2 \rightarrow 8Na_2CrO_4 + 2Fe_2O_3 + 8CO_2}</math>
 
Առաջացած քրոմատը լուծահանում են ջրով, փոխարկում երկքրոմատի, որից անջատում են CrO<sub>3</sub> (խիտ H<sub>2</sub>SO<sub>4</sub> ավելացնելով) կամ Cr<sub>2</sub>O<sub>3</sub> (ծծմբի հետ տաքացնելով)։
 
:: <math>\mathsf{Na_2Cr_2O_7 + 2C \rightarrow Cr_2O_3 + Na_2CO_3 + CO}</math>
 
Մետաղական մաքուր քրոմ ստանալու համար այդ [[օքսիդներ]]ը լուծում են և ենթարկում [[էլեկտրոլիզ]]ի։ Արտադրվոո քրոմի մեծ մասը օգտագործվում է քրոմական պողպատներ և այլ համաձուլվածքներ ստանալու, մետաղները քրոմապատելու, զոդման էլեկտրոդներ պատրաստելու համար։
:: <math>\mathsf{Cr_2O_7^{2-} + 14H^+ + 12e^-\rightarrow 2Cr + 7H_2O}</math>
 
== Ֆիզիկական հատկություններ ==
Քրոմի երկնագույն երանգով պողպատափայլ կարծր [[մետաղ]] է (մաքուրը պլաստիկ է), հալման ջերմաստիճանը՝ 1890 °C, եռմանը՝ 2480 °C, [[խտություն]]ը՝ 7190 կգ/մ<sup>3</sup>։ Ցածր ջերմաստիճաններում քիմիապես պասսիվ է (միանում է միայն [[ֆտոր]]ի հետ)։ Օդում պատվում է օքսիդի չափազանց կայուն և նուրբ շերտով (մետաղական փայլը պահպանվում է)։
 
{| class="wikitable"
|-
! Օքսիդացման աստիճան !!Օքսիդ !! Հիդօքսիդ !! Վիճակ !! Լուծելիություն !! Կիրառություն
|-
| +2 || CrO (սև) || Cr(OH)<sub>2</sub> (դեղին)|| Հիմնական || Cr<sup>2+</sup> (կապույտ գույնի աղ)||Շատ ուեժղ օքսիդիչ է
|-
| +3 || Cr<sub>2</sub>O<sub>3</sub> (կանաչ) || Cr(OH)<sub>3</sub> (մոխրա-կանաչ)|| ամֆոտեր || Cr<sup>3+</sup> (կանաչ կամ դեղնավուն աղեր) <br /> [Cr(OH)<sub>4</sub>]<sup>-</sup> (կանաչ)
|-
| +4 || CrO<sub>2</sub> || գոյություն չունի || - || - || հազվադեպ հանդիպող,
|-
| +6 || CrO<sub>3</sub> (կարմիր) || H<sub>2</sub>CrO<sub>4</sub> <br />H<sub>2</sub>Cr<sub>2</sub>O<sub>7</sub>|| թթվային|| </sub>CrO<sub>4</sub><sup>2-</sup> (քրոմատներ, դեղին) <br /></sub>Cr<sub>2</sub>O<sub>7</sub><sup>2-</sup> (դիքրոմատ, նարնջագույն) <br />|| Անցումը կապված է рН-ով Ուժեղ օքսիդացնող, շատ թունավոր է։
|}
[[Պատկեր:Pourbaix-cr.png|thumb|Քրոմի դիագրամը]]
 
Լարվածության շարքում գտնվում է [[Ջրածին|ջրածնից]] ձախ՝ [[թթուներ]]ից դուրս է մղում ջրածին (15-20 °C-ում չի լուծվում արքայաջրում և ազոտական թթվում)։
 
Միացություններում ցուցաբերում է +2, +3, +6 [[օքսիդացման աստիճաններ]] (հազվադեպ +1, +4, +5)։ Տաքացնելիս (1200 °C) արագ օքսիդանում է օդում, թթվածնում այրվում է (2000°C)՝ առաջացնելով Сг<sub>2</sub>О<sub>3</sub>:
 
Քրոմի (III) օքսիդի ջրում չլուծվող բյուրեղները հալվում են 1990 °C-ում։ Քրոմի (III) հիդրօքսիդը՝ Сг<sub>2</sub>O<sub>3</sub>•nH<sub>2</sub>O, ամֆոտեր է։ Հայտնի են նաև CrO, CrO<sub>2</sub> և CrO<sub>3</sub> [[օքսիդներ]]ը։
 
== Քիմիական հատկություններ ==
Քրոմի (II) հիդրօքսիդը՝ Cr(OH)<sub>2</sub> ջրում չի լուծվում, ունի թույլ հիմնային հատկություններ, օդում օքսիդանում է։ Առավել կայուն են քրոմի (III) միացությունները։ Հիմնային միջավայրում քրոմի (III) հեշտությամբ օքսիդանում է՝ առաջացնելով քրոմատներ, որոնք ուժեղ օքսիդիչներ են։ Տաքացնելիս, 600 °C-ից բարձր, քրոմը փոխազդում է ջրային գոլորշիների, [[հալոգեններ]]ի, [[Ծծումբ|ծծմբի]], [[ազոտ]]ի, [[Ածխածին|ածխածնի]], [[սիլիցիում]]ի, բորի հետ՝ առաջացնելով հալոգենիդներ, սուլֆիդ, նիտրիդներ, կարբիդներ, սիլիցիդներ, բորիդ։
 
:: <math>\mathsf{Cr_2O_3 + 2NaOH \rightarrow 2NaCrO_2 + H_2O}</math>
 
:: <math>\mathsf{Cr_2O_3 + 6HCl \rightarrow 2CrCl_3 + 3H_2O}</math>
 
:: <math>\mathsf{2Na_3[Cr(OH)_6] + 3H_2O_2 \rightarrow 2Na_2CrO_4 + 2NaOH + 8H_2O}</math>
 
:: <math>\mathsf{2Cr_2O_3 + 8NaOH + 3O_2 \rightarrow 4Na_2CrO_4 + 4H_2O}</math>
 
Մետաղների հետ քրոմը առաջացնում է համաձուլվածքներ, որոնցից շատերը ջերմակայուն և կոռոզիակայուն նյութեր են։ Քրոմի ստացման հումքը քրոմշպինելներն են․ հանքանյութը հարստացնում են և միահալում պոտաշի կամ [[սոդա]]յի հետ։ Առաջացած քրոմատը լոս ահանում են ջրով, փոխարկում երկքրոմատի, որից անջատում են CrO<sub>3</sub> (խիտ H<sub>2</sub>SO<sub>4</sub> ավելացնելով) կամ Cr<sub>2</sub>O<sub>3</sub> (ծծմբի հետ տաքացնելով)։
 
== Կիրառություն ==
Արտադրվոո քրոմի մեծ մասը օգտագործվում է քրոմական պողպատներ և այլ [[համաձուլվածքներ]] ստանալու, [[մետաղներ]]ը քրոմապատման, զոդման էլեկտրոդներ պատրաստելու համար։ Քրոմի միացություններն օգտագործվում են կտորեղենը ներկելու (ժանտանյութ) և կաշին դաբաղելու համար։ Քրոմի միացությունները թունավոր են։
 
== Արդյունաբերություն ==
Քրոմը և նրա հիմնական միացությունները [[քիմիա|քիմիական]] [[արդյունաբերություն]] միանգամից չեն եկել։ Մարդկությանը նրա ծառայությունը սկսվել է գունավոր [[ապակի|ապակու]] արտադրությունից,[[ներկեր|ներկերից]]<ref>[http://chemistry.am/chrome/ Քրոմի մասին տվյալներ]</ref>։ Դեռևս 19-րդ դարի սկզբներին «Սիբիրյան կարմիր [[կապար|կապարով]]»` կրոկոիտով էին ներկված [[Լոնդոն|Լոնդոնի]] բոլոր կառքերը։ Եռարժեք քրոմն որպես հավելանյութ մտնում է [[ռուբին]] թանկարժեք քարի մեջ։ Կերամաշման նկատմամբ կայուն քրոմի [[համաձուլվածքներ|համաձուլվածքներն]] օգտագործվում են քիմիական ռեակտորների և [[խողովակ|խողովակների]] պատրաստման համար։ Քրոմ պարունակող [[կատալիզատորներ|կատալիզատորները]]՝ Cr2O3 -ը, մեծ դեր են խաղում նաև ժամանակակից քիմիայում։ Na2Cr2O7 -ից ստանում են քրոմական թթու, որն օգտագործվում է որպես էլեկտրոլիտ մետաղական մասերը քրոմապատելու համար։
 
== Մետալուրգիա ==
== Քրոմն ու մետալուրգիան ==
Եթե քիմիական արդյունաբերությունըկարիք ունի, նախևառաջ, քրոմի միացությունների, ապա մետալուրգիային անհրաժեշտ է ինքը [[մետաղ|մետաղը]] և նրա [[համաձուլվածքներ|համաձուլվածքները]]։ Քրոմն [[սև]] [[մետալուրգիա|մետալուրգիայում]] օգտագործվող գլխավոր միախառնող տարրերից մեկն է։ Սովորական պողպատներին մինչև 5% քրոմ ավելացնելով մեծանում է դրանց [[ֆիզիկա|ֆիզիկական]] հատկությունները և հեշտանում է դրանց ջերմային մշակումը։ Եթե պողպատում քրոմի քանակը 10%-ից բարձր է, ապա այն դառնում է ավելի կայուն օքսիդացման և կերամաշման նկատմամբ։ Վերջինս պայմանավորված է նրանով, որ քրոմը [[պողպատ|պողպատում]] պարունակվող [[ածխածին|ածխածնի]] հետ առաջացնում է շատ ամուր [[կարբիդներ]]։ Ամենահայտնի չժանգոտող պողպատը պարունակում է 18% քրոմ, 8% [[նիկել]] և մոտ 0,1% [[ածխածին]]։ 25-30% քրոմ պարունակող պողպատները բարձր ջերմաստիճաններում կայուն են օքսիդացման նկատմամբ, և նրանցից պատրաստում են վառարանների մասեր։ Ջերմակայուն համաձուլվածքներ են ստացվում նաև այլ մետաղների հետ։ Նիկելին 20% քրոմ ավելացնելուվ ստացվում է նիքրոմ, իսկ կոբալտին 25% քրոմ ավելացնելով ստացվում է քրոմկոբալտային համաձուլվածք։ Շատ մետաղներ կերամաշումից պաշտպանելու համար պատում են քրոմի շերտով (0,1 մմ)։ մետաղները քրոմի շերտով պատելն ունի նաև դեկորատիվ նշանակություն։
 
25-30% քրոմ պարունակող պողպատները բարձր ջերմաստիճաններում կայուն են օքսիդացման նկատմամբ, և նրանցից պատրաստում են վառարանների մասեր։ Ջերմակայուն համաձուլվածքներ են ստացվում նաև այլ մետաղների հետ։ Նիկելին 20% քրոմ ավելացնելուվ ստացվում է նիքրոմ, իսկ կոբալտին 25% քրոմ ավելացնելով ստացվում է քրոմկոբալտային համաձուլվածք։ Շատ մետաղներ կերամաշումից պաշտպանելու համար պատում են քրոմի շերտով (0,1 մմ)։ մետաղները քրոմի շերտով պատելն ունի նաև դեկորատիվ նշանակություն։
== Քրոմի կենսաբանական նշանակությունը ==
 
Քրոմի յուրահատկություններից է այն, որ նրա մի շարք ֆիզիկական հատկություններ` ներքին [[շփում|շփումը]], պնդության [[մոդուլ|մոդուլը]], [[էլեկտրադիմադրություն|էլեկտրադիմադրությունը]], գծային ընդարձակման [[Գործակիցներ|գործակիցն]] և ջերմաէլեկտրաշարժ [[ուժ|ուժը]] 37 0C [[ջերմաստիճան|ջերմաստիճանի]] մոտ կտրուկ փոխվում են։ Իսկ 39 0C -ում քրոմը պարամագնիտիկ վիճակից անցնում է ֆերրոմագնիտիկ վիճակի։ Կա տեսակետ, որ մարդկանց և մի շարք կենդանիների օրգանիզմում քրոմը կատարում է ջերմակարգավորիչ “ջերմաչափի” գործառույթ։
== Կենսաբանական նշանակություն ==
Քրոմի յուրահատկություններից է այն, որ նրա մի շարք ֆիզիկական հատկություններ` ներքին [[շփում|շփումը]], պնդության [[մոդուլ|մոդուլը]], [[էլեկտրադիմադրություն|էլեկտրադիմադրությունը]], գծային ընդարձակման [[Գործակիցներ|գործակիցն]] և ջերմաէլեկտրաշարժ [[ուժ|ուժը]] 37 0C [[ջերմաստիճան|ջերմաստիճանի]] մոտ կտրուկ փոխվում են։ Իսկ 39 0C -ում քրոմը պարամագնիտիկ վիճակից անցնում է ֆերրոմագնիտիկ վիճակի։ Կա տեսակետ, որ մարդկանց և մի շարք կենդանիների օրգանիզմում քրոմը կատարում է ջերմակարգավորիչ ''ջերմաչափի'' գործառույթ։
 
Քրոմով թունավորումը հանդիպում է նրա արտադրության ժամանակ` [[մեքենաշինություն|մեքենաշինությունում]], [[մատալուրգիա|մատալուրգիայում]] և [[ներկեր|ներկերի]] ու [[կաշի|կաշվի]] արտադրություններում։ Քրոմի միացություններից ավելի թունավոր են [[երկքրոմատներ|երկքրոմատներն]] ու Cr2O3 -ը։ Հիվանդության ախտանիշներն են [[Քիթ|քթում]] չորության և [[ցավ|ցավի]] զգացողությունը, [[կոկորդ|կոկորդում]] քոր, [[շնչառություն|շնչառության]] դժվարացում և [[հազ]]։ Ճիշտ է, այդ հատկանիշները քրոմի հետ շփման դադարեցման ժամանակ վերանում են։ Քրոմի միացությունների հետ երկարատև շփումը առաջացնում է [[գլխացավ]], թուլություն, [[դեպրեսիա]] և [[քաշ|քաշի]] կորուստ, հնարավոր է նաև [[բրոնխիտ]] և [[ասթմա]]։ Մաշկի վրա ազդելով քրոմի միացությունները առջացնում են [[դերմատիտ]] և [[էկզեմա]]։ Եռարժեք և վեցարժեք քրոմի միացությունները ունեն նաև ուռուցքածին հատկություն։
Որոշ դեղեր, օրինակ քրոմի պիկոլինատը օգտագործվում է որպես նիհարման միջոց։
 
== Թունավորություն ==
== Քրոմի առողջության համար վտանգը ==
Քրոմն հանդիսանում է [[կենսածին]] և [[սնունդ|սննդային]] տարրերից մեկը։ Այն պարունակվում է [[բույսեր|բույսերի]] և [[կենդանիներ|կենդանիների]] օրգաններում։։ Հետաքրքիր է, որ բույսերում պարունակվում է մոտ 0,0005% քրոմ, որի 95%-ն՝ արմատներում։ Որոշ պլանկտոնային օրգանիզմներում քրոմի կուտակման գործակիցն 10000-26000 է։ Բարձրակարգ բույսերում երբ քրոմի քանակն մեծ է 0,0003 մոլ/լ -ից, նկատվում է [[տերև|տերևների]] մեռուկություն։
 
Մարդու օրգանիզմում քրոմի քանակը կազմում է 6-12 մգ։ Որոշ տվյալներով մարդու օրգանիզմին օրական անհրաժեշտ է 20-300մկգ/գ քրոմ։ Մազերում քրոմի քանակն 0,15-0,5մկգ/գ է։ Մարդու ծերացման զուգընթաց [[օրգանիզմ|օրգանիզմում]] քրոմի քանակն նվազում է։
 
== Տես նաև ==
* [[Բիքրոմատներ]]
*[[Քրոմական անհիդրիդ]]
*[[Կատեգորիա:Քրոմի միացություններ]]
* [[Պարբերական աղյուսակ]]
 
== Ծանոթագրություններ ==
{{ծանցանկ}}
 
== Արտաքին հղումներ ==
* [[Պարբերական աղյուսակ]]
* [http://www.webelements.com/webelements/elements/text/Cr/key.html Քրոմը Webelements-ում]
* [http://n-t.ru/ri/ps/pb024.htm Քրոմը քիմիական տարրերի հայտնի գրադարանում]
* [http://www.uralgold.ru/otherPI_Cr.html Քրոմի հանքավայրեր]
* [http://kaplyasveta.ru/o-prirode-veshhej/xromovaya-zelen.html Քրոմը նկարչությունում]
 
{{Փոքր պարբերական աղյուսակ}}
{{ՀՍՀ}}
 
[[Կատեգորիա:Անցումային մետաղներ]]
[[Կատեգորիա:Քրոմ]]
 
 
{{Chem-stub}}

Նավարկման ցանկ