«Ծարիր»–ի խմբագրումների տարբերություն

Jump to navigation Jump to search
Ավելացվել է 161 բայտ ,  5 տարի առաջ
չ (clean up, փոխարինվեց: → (25) oգտվելով ԱՎԲ)
[[Պատկեր:Sb-TableImage.png|մինի|Ծարիր]]
{{Նշան|Sb}}
'''Ծարիր''' ( {{lang-lat| Stibium }}), սուրմա, Sb, [[պարբերական համակարգ]]ի V պարբերության V խմբի [[քիմիական տարր]]։ Կարգահամարը 51 է, [[ատոմական զանգված]]ը՝ 121, 75։ Ունի երկու կայուն [[իզոտոպ]]՝ ¹²¹Sb (57, 25%) և ¹²³Sb (42, 75%)։ Արհեստականորեն ստացվել են բազմաթիվ ռադիոակտիվ իզոտոպներ, որոնցից <sup>124</sup>Sb (T1/2=60, 2 օր) կիրառվում է γ ճառագայթների և [[նեյտրոն]]ների աղբյուր պատրաստելու համար։ [[Ատոմ]]ի արտաքին թաղանթի [[էլեկտրոն]]ների դասավորությունը 5S²5P³ է։
 
== Պատմություն ==
Ծարիրը հայտնի է շատ վաղուց։ Արևելքի երկրներում (այդ թվում նաև [[Հայաստան]]ում) այն կիրառվել է մոտ 5000 տարի առաջ՝ անոթներ և սպասքներ պատրաստելու համար։ Մ. թ. ա. 19-րդ դարում [[Հին Եգիպտոս]]ում [[ծարիրափայլ]]ի փոշին (բնական Sb<sub>2</sub>S<sub>3</sub>), ''mesten'' կամ ''stem'' անվամբ, օգտագործել են հոնքերը սևացնելու համար։ [[Հին Հունաստան]]ում ծարիրը հայտնի էր որպես ''stimi'' և ''stibi'', այստեղից էլ՝ {{lang-lat|stibium}}։ [[Եվրոպա]]յի մի քանի երկրներում և [[ԱՄՆ]]-ում բացի ''stibium'' անվանումից ընդունված է նաև '''antimonium''' անվանումը։ Ծարիրի և նրա բազմաթիվ միացությունների ստացման եղանակների և հատկությունների մանրամասն նկարագրությունն առաջինը տվել է գերմանացի ալքիմիկոս Վ. Վալենտինը [[1604]] թվականին։
 
== Քիմիական հատկություններ ==
[[Անտիդոտ]]ների (ունիտիոլ), [[միզամուղ]] և քրտնաբեր միջոցների կիրառում և այլն։
 
=== Կանխարգելում ===
Արտադրական գործընթացների մեքենայացում, արդյունավետ օդափոխություն։
 
* [[Պարբերական աղյուսակ]]
 
{{Chem-stub}}
{{Փոքր պարբերական աղյուսակ}}
{{ՀՍՀ}}
 
[[Կատեգորիա:Քիմիական տարրեր]]
[[Կատեգորիա:Կիսամետաղներ]]
 
[[Կատեգորիա:Բարձրաստիճան վտանգավոր նյութեր]]
 
[[Կատեգորիա:Ծարիր]]
{{Chem-stub}}
 
{{Link GA|en}}
160 502

edits

Նավարկման ցանկ