«Ներոն»–ի խմբագրումների տարբերություն

Jump to navigation Jump to search
Ավելացվել է 2 բայտ ,  6 տարի առաջ
Առանց խմբագրման ամփոփման
չ (clean up, փոխարինվեց: , → , (115) oգտվելով ԱՎԲ)
 
'''Ներոն Կլավդիոս Կեսար Օգոստոս Գերմանիկոս''' (լատիներեն՝ Nero Claudius Caesar Augustus Germanicus, [[37]]թ. [[դեկտեմբերի 15]] - [[68]]թ. [[հունիսի 9]]), ծնունդով՝ Լուկիոս Դոմիցիոս Ահենոբարբոս (լատիներեն՝ Lucius Domitius Ahenobarbus), հռոոմեական կայսր 54թ. հոկտեմբերի 13-ից առ 68թ. հունիսի 9-ը, Հուլիոսների-Կլավդիոսների հարստության վերջին ներկայացուցիչ։
 
== Ծագումը ==
Լուկիոս Դոմիցիոս Ահենոբարբոսը, ապագա Ներոնը, ծնվել է 37թ. դեկտեմբերի 15-ին Անտիումում, Հռոմի մոտ։<ref name="suetonius-nero-1">Suetonius, ''The Lives of Twelve Caesars'', Life of Nero [http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Suetonius/12Caesars/Nero*.html#1 1].</ref><ref name="suetonius-nero-6">Suetonius, ''The Lives of Twelve Caesars'', Life of Nero [http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Suetonius/12Caesars/Nero*.html#6 6].</ref> Նա եղել է Գնեոս Դոմիցիոս Ահենոբարբոսի միակ որդին։ Մայրը՝ [[Ագրիպինա Կրտսեր]]ը [[Կալիգուլա]] կայսեր քույրն էր։<br />
== Իշխանության հասնելը ==
Ներոնը չէր սպասում, որ դառնալու է կայսր, քանի որ իր քեռի [[Կալիգուլա]]ն թագադրվել էր 25 տարեկանում և բավարար ժամանակ ուներ իր համար ժառանգորդ ծնելու։ Ներոնի մայրը՝ Ագրիպիան, կորցրել էր Կալիգուլայի բարեհաճությունը և իր ամուսնու մահից հետո՝ աքսորվել։<ref>Suetonius, ''The Lives of Twelve Caesars'', Life of Caligula [http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Suetonius/12Caesars/Caligula*.html#29 29].</ref> <br />
Կալիգուլան, իր կին Կեսոնիան և անչափահաս դուստրը սպանվեցին 41թ41 թ. հունվարի 24-ին<ref>Josephus, ''Antiquities of the Jews'' [[wikisource:The Antiquities of the Jews/Book XIX#Chapter 1|XIX.1.14]], [[wikisource:The Antiquities of the Jews/Book XIX#Chapter 2|XIX.2.4]].</ref>, ինչից հետո Կալիգուլայի հորեղբայր [[Կլավդիոս]]ը ստացավ կայսր դառնալու հնարավորություն։<ref>Josephus, ''Antiquities of the Jews'' [[wikisource:The Antiquities of the Jews/Book XIX#Chapter 3|XIX.3.2]].</ref> <br />
Իշխանության անցնելով, Կլավդիոսը Ագրիպինային թույլ է տալիս վերադառնալ աքսորից։<br />
 
Մինչև [[Վալերիա Մեսալինա]]յի հետ ամուսնանալը Կլավդիոսն ամուսնացած էր եղել երկու անգամ։<ref name="suetonius-claudius-26">Suetonius, ''The Lives of Twelve Caesars'', Life of Claudius [http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Suetonius/12Caesars/Claudius*.html#26 26].</ref> Նախորդ ամուսնություններից ունեցել էր երեք զավակ, որոնց թվում՝ մի որդի, ով մահացել էր երիտասարդ տարիքում։<ref name="suetonius-claudius-27">Suetonius, ''The Lives of Twelve Caesars'', Life of Claudius [http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Suetonius/12Caesars/Claudius*.html#27 27].</ref> Մեսալինայից ունեցել է երկու երեխա, աղջիկ՝ [[Կլավդիա Օկտավիա]]ն (ծնվ. 41թ., հետագայում դարձավ Ներոնի կինը) և տղա Բրիտանիկոս անունով (ծնված 40թ40 թ. մահացել է 14 տարեկանում)։ <br /><br />
 
48թ48 թ. իր սիրեկանի հետ Մեսալինան ծրագրել էր դավադրության միջոցով Կլավդիոսին զրկել իշխանությունից։ Դավադրությունը բացահայտվեց, և Մեսալինան ենթարկվեց մահապատժի։ <br />
49թ49 թ. Կլավդիոսն ամուսնանում է չորրորդ անգամ՝ Ներոնի մայր Ագրիպինայի հետ, չնայած, որ վերջինս իր զարմուհին էր։ Ագրիպինան համոզում է Կլավդիոսին որ նա որդեգրի Ներոնին և 50թ50 թ. Ներոնն իր համար ընտրում է '''Nero Claudius Caesar Drusus Germanicus''' անունը։ Ներոնն ավելի տարիքով էր իր երկհարազատ եղբայր Բրիտանիկոսից և պատրաստվում էր ժառանգել գահը։<ref>Tacitus, ''Annals'' [[wikisource:The Annals (Tacitus)/Book 12#26|XII.26]].</ref><br />
 
51թ51 թ. Ներոնը դառնում է տասնչորս տարեկան և արդեն համարվում է չափահաս։ <ref name="annals-xii-41">Tacitus, ''Annals'' [[wikisource:The Annals (Tacitus)/Book 12#41|XII.41]].</ref> Նա նշանակվում է պրոկոնսուլ, ներկայացվում է [[Հռոմեական սենատ|Հռոմի սենատին]], Կլավդիոսի հետ միասին ներկայանում է հանրությանը։<ref name="annals-xii-41"/> 53թ53 թ. ամուսնանում է իր երկհարազատ քույր Կլավդիա Օկտավիայի հետ։<ref>Tacitus, ''Annals'' [[wikisource:The Annals (Tacitus)/Book 12#58|XII.58]].</ref>
49թ. Կլավդիոսն ամուսնանում է չորրորդ անգամ՝ Ներոնի մայր Ագրիպինայի հետ, չնայած, որ վերջինս իր զարմուհին էր։ Ագրիպինան համոզում է Կլավդիոսին որ նա որդեգրի Ներոնին և 50թ. Ներոնն իր համար ընտրում է '''Nero Claudius Caesar Drusus Germanicus''' անունը։ Ներոնն ավելի տարիքով էր իր երկհարազատ եղբայր Բրիտանիկոսից և պատրաստվում էր ժառանգել գահը։<ref>Tacitus, ''Annals'' [[wikisource:The Annals (Tacitus)/Book 12#26|XII.26]].</ref><br />
 
== Կայսրը (մ.թ. 54)==
51թ. Ներոնը դառնում է տասնչորս տարեկան և արդեն համարվում է չափահաս։ <ref name="annals-xii-41">Tacitus, ''Annals'' [[wikisource:The Annals (Tacitus)/Book 12#41|XII.41]].</ref> Նա նշանակվում է պրոկոնսուլ, ներկայացվում է [[Հռոմեական սենատ|Հռոմի սենատին]], Կլավդիոսի հետ միասին ներկայանում է հանրությանը։<ref name="annals-xii-41"/> 53թ. ամուսնանում է իր երկհարազատ քույր Կլավդիա Օկտավիայի հետ։<ref>Tacitus, ''Annals'' [[wikisource:The Annals (Tacitus)/Book 12#58|XII.58]].</ref>
[[Պատկեր:Nerón y Agripina.jpg|մինի|240px|Ներոնը եւև [[Ագրիպինա Կրտսեր|Ագրիպինան]]. Ագրիպինան դափնեպսակով թագադրում է իր պատանի զավակ Ներոնին: Նա իր ձախ ձեռքին բռնել է [[առատության եղջյուր]]ը` հաջողության եւև լիության խորհրդանիշը: Ներոնի հագին հռոմեացի զորավարի զրահազգեստ եւև թիկնոց է, իսկ ոտքերի մոտ` սաղավարտ: Տեսարանը պատկերում է մ.թ.54թ 54 թ. որպես կայսր Ներոնի իշխանության անցնելը եւև թվագրված է մ.թ.59թ 59 թ.-ից առաջ, երբ Ներոնն սպանեց Ագրիպինային:<ref>Արձանի մասին տեղեկությունը վերցված է Թուրքիայում գտնվող Ափրոդիդսիասի թանգարանից, որտեղ այն պահվում է:</ref>]]
[[Պատկեր:Neroandseneca.jpg|մինի|աջից|240px|Ներոնը եւև Սենեկան: Հուշարձան [[Կորդոբա]]յում, [[Իսպանիա]]:]]
 
Կլավդիոսը մահացավ 54թ54 թ. [[հոկտեմբերի 13]]-ին և Ներոնը, վերցնելով '''Ներոն Կլավդիոս Կեսար Օգոստոս Գերմանիկոս''' ([[լատիներեն]]` ''Nero Claudius Caesar Augustus Germanicus'') անունը, թագադրվում է որպես կայսր: Անտիկ աշխարհի շատ պատմաբաններ նշում են, թե Ագրիպինան թունավորել է Կլավդիոսին: Համաձայն [[Պլինիոս Ավագ]]ի, դրա համար նա օգտագործել է թունավոր սունկ:<ref>[http://journals.cambridge.org/action/displayAbstract?fromPage=online&aid=3578208 ]</ref>Հայտնի չէ, թե արդյոք Ներոնը տեղյակ է եղել սպանության մասին, կամ արդյոք մասնակից է եղել:<ref>Cassius Dio's and Suetonius' accounts claim Nero knew of the murder, Cassius Dio, ''Roman History'' [http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Cassius_Dio/61*.html#35 LXI.35], Suetonius, ''The Lives of Twelve Caesars'', Life of Nero [http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Suetonius/12Caesars/Nero*.html#33 33]; Tacitus' and Josephus' accounts only mention Agrippina, Tacitus, ''Annals'' [[wikisource:The Annals (Tacitus)/Book 12#65|XII.65]], Josephus, ''Antiquities of the Jews'' [[wikisource:The Antiquities of the Jews/Book XX#Chapter 8|XX.8.1]].</ref>
== Կայսրը (մ.թ.54)==
[[Պատկեր:Nerón y Agripina.jpg|մինի|240px|Ներոնը եւ [[Ագրիպինա Կրտսեր|Ագրիպինան]]. Ագրիպինան դափնեպսակով թագադրում է իր պատանի զավակ Ներոնին: Նա իր ձախ ձեռքին բռնել է [[առատության եղջյուր]]ը` հաջողության եւ լիության խորհրդանիշը: Ներոնի հագին հռոմեացի զորավարի զրահազգեստ եւ թիկնոց է, իսկ ոտքերի մոտ` սաղավարտ: Տեսարանը պատկերում է մ.թ.54թ. որպես կայսր Ներոնի իշխանության անցնելը եւ թվագրված է մ.թ.59թ.-ից առաջ, երբ Ներոնն սպանեց Ագրիպինային:<ref>Արձանի մասին տեղեկությունը վերցված է Թուրքիայում գտնվող Ափրոդիդսիասի թանգարանից, որտեղ այն պահվում է:</ref>]]
[[Պատկեր:Neroandseneca.jpg|մինի|աջից|240px|Ներոնը եւ Սենեկան: Հուշարձան [[Կորդոբա]]յում, [[Իսպանիա]]:]]
{{անձ-անավարտ}}
Կլավդիոսը մահացավ 54թ. [[հոկտեմբերի 13]]-ին և Ներոնը, վերցնելով '''Ներոն Կլավդիոս Կեսար Օգոստոս Գերմանիկոս''' ([[լատիներեն]]` ''Nero Claudius Caesar Augustus Germanicus'') անունը, թագադրվում է որպես կայսր: Անտիկ աշխարհի շատ պատմաբաններ նշում են, թե Ագրիպինան թունավորել է Կլավդիոսին: Համաձայն [[Պլինիոս Ավագ]]ի, դրա համար նա օգտագործել է թունավոր սունկ:<ref>[http://journals.cambridge.org/action/displayAbstract?fromPage=online&aid=3578208 ]</ref>Հայտնի չէ, թե արդյոք Ներոնը տեղյակ է եղել սպանության մասին, կամ արդյոք մասնակից է եղել:<ref>Cassius Dio's and Suetonius' accounts claim Nero knew of the murder, Cassius Dio, ''Roman History'' [http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Cassius_Dio/61*.html#35 LXI.35], Suetonius, ''The Lives of Twelve Caesars'', Life of Nero [http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Suetonius/12Caesars/Nero*.html#33 33]; Tacitus' and Josephus' accounts only mention Agrippina, Tacitus, ''Annals'' [[wikisource:The Annals (Tacitus)/Book 12#65|XII.65]], Josephus, ''Antiquities of the Jews'' [[wikisource:The Antiquities of the Jews/Book XX#Chapter 8|XX.8.1]].</ref>
 
Ներոնն իշխանության անցավ 17 տարեկանում,<ref>[http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Cassius_Dio/61*.html Book LXI #3 P39]</ref><ref>[http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Suetonius/12Caesars/Nero*.html#33 #8 P100]</ref>դառնալով մինչեւմինչև այդ ժամանակը եղած կայսրերից ամենաերիտասարդը:<ref>Օգոստոսը եղել է 35 տարեկան, Տիբերիոսը` 56, Կալիգուլան` 25 եւև Կլավդիոսը` 50:</ref> Անտիկ աշխարհի պատմաբանները Ներոնի իշխանության վաղ տարիները նկարագրում են որպես նրա վրա մեծ ազդեցության ժամանակաշրջան մոր` Ագրիպինայի, խնամակալ [[Լուցիուս Աննեուս Սենեկա|Լուկիուս Անեուս Սենեկայի]] և Պրետորիայի պրեֆեկտ Սեքստոս Աֆրանիուս Բուրոսի կողմից։<br />
 
Ներոնի մայրը ցանկանում է ամեն կերպ միջամտել որդու գործերին։ 54թ54 թ.-ին նա փորձում է նստել Ներոնի կողքին, երբ վերջինս պետք է հանդիպում ունենար Հայաստանի դեսպանորդին, սակայն, Սենեկան չի թողնում և կանխում է սկանդալային տեսարանը։<ref name="annals-xiii-5">Tacitus, ''Annals'' [[wikisource:The Annals (Tacitus)/Book 13#5|XIII.5]].</ref><br />
 
Կան տեղեկություններ, որ Ներոնը բավարարված չէր Կլավդիա Օկտավիայի հետ ամուսնությունով և արտամուսնական կապեր է ունեցել [[Փոքր Ասիա]]յից բերված նախկինում ստրկուհի Կլավդիա Ակտեի հետ։<ref>Tacitus, ''Annals'' [[wikisource:The Annals (Tacitus)/Book 13#12|XIII.12]].</ref> 55թ55 թ. Ագրիպինան փորձում է աջակցել Օկտավիային և պահանջում է, որ որդին խզի Ակտեի հետ ունեցած կապերը։ Ներոնը, Սենեկայի աջակցությամբ կանխում է մոր միջամտությունը։ <br />
Իր որդու վրա ազդեցություն ուժեղացնելով, Ագրիպինան սկսում է ճնշում գործադրել Ներոնի երկհարազատ եղբոր՝ Բրիտանիկոսի վրա, նրան կայսր դարձնելու նպատակով։<ref name="annals-xiii-14">Tacitus, ''Annals'' [[wikisource:The Annals (Tacitus)/Book 13#14|XIII.14]].</ref> Մոտավորապես տասնչորս տարեկան Բրիտանիկոսը միչև Ներոնի որդեգրվելը հանդիսանում էր գահի իրական ժառանգորդը։ Համաձայն Տակիտոսի, Ագրիպինան հույս ուներ, որ իր աջակցությամբ Բրիտանիկոսը, լինելով Կլավդիոսի հարազատ որդին, կկարողանա տիրել գահին։ Սակայն, պատանի Բրիտանիկոսը մահացավ հանկարծակի և կասկածելի մահով 55թ55 թ. փետրվարի 12-ին, այն նույն օրը, երբ պետք է հայտարարվեր չափահաս։<ref>Tacitus, ''Annals'' [[wikisource:The Annals (Tacitus)/Book 13#16|XIII.16]].</ref>
 
== Մոր սպանությունը եւև իշխանության կենտրոնացումը ==
Ժամանակի հետ Ներոնը դառնում է ավելի հզոր, ազատվելով խորհրդատուներից, վերացնելով գահին հավակնողներին։ 55թ55 թ. նա հեռացրեց Ագրիպինայի դաշնակից Մարկոս Անտոնիոս Պալասին գանձատանն զբաղեցրած դիրքից։ Պալասը Բուրոսի հետ միասին մեղադրվում էր Փավստոս [[Սուլլա]]յին գահին նստեցնելու համար կայսեր դեմ դավադրություն կազմակերպելու մեջ։<ref>Tacitus, ''Annals'' [[wikisource:The Annals (Tacitus)/Book 13#23|XIII.23]].</ref>Սենեկան մեղադրվում էր Ագրիպինայի հետ կապեր ունենալու և ունեցվածքներ յուրացնելու մեջ։<ref name="cassiusdio-lxi-10">Cassius Dio, ''Roman History'' [http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Cassius_Dio/61*.html#10 LXI.10].</ref> <br />
 
58թ58 թ. Ներոնը սիրային կապերի մեջ է մտնում իր ընկեր և ապագա կայսր [[Օտոն|Օթոնի]] կնոջ՝ Պոպեա Սաբինայի հետ։<ref name="annals-xiii-46">Tacitus, ''Annals'' [[wikisource:The Annals (Tacitus)/Book 13#46|XIII.46]].</ref>Տեղեկություններ կան, որ, քանի որ Ագրիպինայի կենդանության օրոք քաղաքականապես հնարավոր չէր, որ Ներոնն ամուսնալուծվի և ամուսնանա Պոպեայի հետ, 59թ59 թ. հրամայում է սպանել իր մորը։ <ref>Tacitus, ''Annals'' [[wikisource:The Annals (Tacitus)/Book 14#1|XIV.1]].</ref> Մերօրյա որոշ պատմաբաններ սա համարում են իրականությանը չհամապատասխանող պնդում, քանի որ Ներոնը Պոպեայի հետ ամուսնացած չի եղել մինչև 62թ62 թ.։<ref>Dawson, Alexis, "Whatever Happened to Lady Agrippina?", ''The Classical Journal'', 1969, p. 254.</ref><br />
Ավելացնենք, որ համաձայն Սուետոնիուսի, Պոպեան ամուսնալուծված չի եղել մինչև Ագրիպինայի մահը, և դա անհնար դարձնում, որ արդեն ամուսնացած Պոպեան կարող էր ստիպել Ներոնին իր հետ ամուսնանալու։<ref>Suetonius, ''The Lives of Twelve Caesars'', Life of Otho 3.</ref> Մերօրյա որոշ պատմաբաններ հնարավոր են համարում, որ Ներոնի կողմից Ագրիպինայի սպանությունը կապված է եղել այն բանի հետ, որ մայրը ցանկանում էր իշխանության բերել Ռուբելիուս Պլոտոսին։<ref>Rogers, Robert, [http://www.jstor.org/view/00659711/ap010058/01a00140/0 ''Heirs and Rivals to Nero''], Transactions and Proceedings of the American Philological Association, Vol. 86. (1955), p. 202. Silana accuses Agrippina of plotting to bring up Plautus in 55, Tacitus, ''Annals'' [[wikisource:The Annals (Tacitus)/Book 13#19|XIII.19]]; Silana is recalled from exile after Agrippina's power waned, Tacitus, ''Annals'' [[wikisource:The Annals (Tacitus)/Book 14#12|XIV.12]]; Plautus is exiled in 60, Tacitus, ''Annals'' [[wikisource:The Annals (Tacitus)/Book 14#22|XIV.22]].</ref> Համաձայն Սուետոնիուսի, Ներոնը փորձեց իր մոր սպանությունն իրականացնել նավաբեկւթյուննավաբեկություն կազմակերպելու միջոցով, որի հետևանքով զոհվեց Ագրիպինայի ընկեր Ակերոնիա Պոլան, սակայն, երբ մայրը փրկվեց, նա սպանեց և դա ներկայացրեց որպես ինքնսպանություն։<ref>Suetonius, ''The Lives of Twelve Caesars'', Life of Nero [http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Suetonius/12Caesars/Nero*.html#34 34].</ref>
 
== 64թ64 թ. Հռոմի մեծ հրդեհը ==
Պատահել է 64թ64 թ. հուլիսի լույս 19-ի գիշերը՝ քաղաքի հարավ-արևելյան մասում՝ դյուրավառ ապրանքների խանութներից։<br />
Ըստ [[Կոռնելիոս Տակիտոս|Տակիտոսի]], ով այդ ժամանակ եղել է ինը տարեկան, հրդեհը տարածվել է շատ արագ և տևել է հինգ օր։ Սվետոնիոսն ասում է, որ կրակը մոլեգնում էր վեց օր և յոթ գիշեր։<ref>''The Lives of Twelve Caesars'', Life of Nero 38;</ref> Այն ոչնչացրեց Հռոմի տասնչորս շրջաններից երեքը և մեծ վնասներ հասցրեց յոթին։<ref name="annals-xv-40"/> <br />
Հայտնի չէ, թե ով կամ ինչն է եղել հրդեհի պատճառը, կամ արդյոք այն եղել է պատահար, թե՝ կազմակերպված։ <ref name="tacitus-annals-xv.38"/> [[Սվետոնիոս]]ը և [[Դիոն Կասսիոս|Կասիոս Դիոնը]] հակված են կարծելու, թե դա եղել է Ներոնի արածը՝ պալատների համալիր կառուցելու նպատակով։ Տակիտոսը նշում է, թե քրիստոնյա հավատացյալները խոստովանել են իրենց մեղքը, սակայն, որևէ բան հայտնի չէ նրանց կտտանքների ենթարկելու մասին։<ref name="annals-xv-44">Tacitus ''Annals'' [[wikisource:The Annals (Tacitus)/Book 15#44|XV.44]].</ref> Պետք է ասել, որ հրդեհի պատահարները Հին Հռոմում եղել են սովորական երևույթ, ինչպես, օրինակ, 69թ69 թ. և 80թ80 թ. պատահած մեծ հրդեհները։ <ref name="tacitus-histories-I.2">Tacitus, ''Histories'' [[wikisource:The Histories (Tacitus)/Book 1#2|I.2]].</ref><ref>Suetonius, ''Lives of Twelve Caesars'', Life of Titus [http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Suetonius/12Caesars/Titus*.html#8 8].</ref><br />
 
[[Սվետոնիոս]]ի և [[Դիոն Կասսիոս|Կասիոս Դիոնի]] պատմելով, քաղաքը վառվելու ժամանակ Ներոնը բեմական զգեստով կանգնել և երգում էր։<ref>Suetonius, ''The Lives of Twelve Caesars'', Life of Nero, [http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Suetonius/12Caesars/Nero*.html#38 38]; Cassius Dio, ''Roman History'' [http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Cassius_Dio/62*.html#16 LXII.16].</ref> Հայտնի լեգենդը պնդում է, թե Ներոնը հրդեհի ժամանակ նվագում էր [[ջութակ]], ինչն անախրոնիզմ է, քանի որ 1-ին դարի Հռոմում ջութակ չի եղել։ <br />
 
[[Կոռնելիոս Տակիտոս|Տակիտոսը]], սակայն, համարում է, թե Ներոնն այդ ժամանակ եղել է Անտիումում։<ref name="annals-xv-39">Tacitus, ''Annals'' [[wikisource:The Annals (Tacitus)/Book 15#39|XV.39]].</ref> Տակիտոսն ասում է նաև, թե քաղաքը վառվելու ժամանակ Ներոնի քնար նվագելու և երգելու մասին խոսակցությունները բամբասանք են։<ref name="annals-xv-39"/> Նրա պատմելով, Ներոնը վերադառնում է Հռոմ և, իր միջոցներից վճարելով, կազմակերպում է օգնություն։<ref name="annals-xv-39"/> Ներոնը բացում է իր պալատները՝ օթևան և ուտելիք տրամադրելով անտուն մնացածներին։<ref name="annals-xv-39"/> <br />
Հրդեհից հետո սթափվելով, նա պատրաստում է քաղաքի զարգացման նոր նախագիծ։ Շենքերն սկսեցին կառուցել աղյուսից, այնպես, որ նրանց գլխավոր մուտքերը լինեն փողոցի կողմից, այլ ոչ թե՝ բակի, ինչպես նաև լայնացրեցին ճանապարհները։<br />
 
Հրդեհի շնորհիվ ազատված տեղում կառուցվեց պալատների նոր համալիր։ Համալիրի տարածքում տեղադրվեց Ներոնի 30 մետրանոց արձանը։ <br />
Տակիտոսը նշում է, որ ժողովուրդը փնտրում էր քավության նոխազ և իր բամբասանքներում պատասխանատու էր համարում Ներոնին։<ref name="annals-xv-44"/> Մեղադրանքներից խուսափելու համար կայսրը թիրախ դարձրեց քրիստոնյաներին։ Սկսվում են քրիստոնյաների հալածանքները, Ներոնը հրամայում է քրիստոնյաներին նետել շներին, մյուսներին խաչել և խարույկի վրա այրել։<ref name="annals-xv-44"/>
 
== Պատերազմը ՊարթեւաստանիՊարթևաստանի հետ Հայաստանի համար ==
Ներոնի իշխանության անցնելուց կարճ ժամանակ անց [[Մեծ Հայք]]ի թագավորությունը տապալեց [[Վիրք|իբերիացի]] արքայազն [[Հռադամիզդ]]ին և նրա տեղը գրավեց [[պարթևներ|պարթեւների]] նշանակած [[Տրդատ Ա]]-ն։<ref name="annals-xiii-7">Tacitus, ''Annals'' [[wikisource:The Annals (Tacitus)/Book 13#7|XIII.7]].</ref> Սա դիտարկվեց որպես պարթևների ներխուժում Հռոմի տարածք, քանի որ այդ ժամանակ Մեծ Հայքի վրա տարածվում էր Հռոմի վասալային իշխանությունը։<ref name="annals-xiii-7"/> Հռոմում մտահոգված էին, թե ինչպես է երիտասարդ կայսրը ելք գտնելու այս իրավիճակից։<ref>Tacitus, ''Annals'' [[wikisource:The Annals (Tacitus)/Book 13#8|XIII.8]].</ref> Ներոնն անմիջապես դեպի Հայք ուղարկեց մի զորք Գնեոս Դոմիցիոս [[Կորբուլոն]]ի հարամանատարությամբ։<ref>Tacitus, ''Annals'' [[wikisource:The Annals (Tacitus)/Book 13#9|XIII.9]].</ref> Պարթևները ժամանակավորապես Հայաստանի վրա իրենց ունեցած վերահսկողությունը զիջեցին Հռոմին։<ref>Tacitus, ''Annals'' [[wikisource:The Annals (Tacitus)/Book 13#10|XIII.10]].</ref><br />
Պարթևների արքա [[Վաղարշ Ա Պարթև|Վաղարշ Ա-ն]] հրաժարվեց իր եղբորը հեռացնել Հայաստանից։<ref>Tacitus, ''Annals'' [[wikisource:The Annals (Tacitus)/Book 13#42|XIII.42]].</ref> Պարթևներն սկսեցին լայածավալ ներխուժում դեպի Մեծ Հայք։<ref name="annals-xiii-46"/> Կորբուլոնը ետ մղեց պարթևների զորքն այդ նույն տարում։<ref name="annals-xiii-55">Tacitus, ''Annals'' [[wikisource:The Annals (Tacitus)/Book 13#55|XIII.55]].</ref> Տրդատը նահանջեց և Հռոմը կրկին վերականգնեց իր վերահսկողությունը հայկական տարածքների մեծ մասի վրա։<ref name="annals-xiii-55"/><br />
Այս առաջին հաղթանակից հետո Ներոնը բարձրացավ հանրության աչքին։<ref>Tacitus, ''Annals'' [[wikisource:The Annals (Tacitus)/Book 13#56|XIII.56]].</ref>[[Կապադովկիա]]ցի ազնվական [[Տիգրան Դ]]-ն թագադրվեց Հռոմում և Ներոնի կողմից նշանակվեց Հայքի նոր կառավարիչ։<ref name="annals-xiv-36">Tacitus, ''Annals'' [[wikisource:The Annals (Tacitus)/Book 14#36|XIV.36]].</ref> Որպես պարգևատրում, Կորբուլոնը նշանակվեց Ասորիքի նահանգապետ։<ref name="annals-xiv-36"/><br />
 
62թ62 թ. Տիգրանը ներխուժեց պարթևական [[Ադիաբենե]] գավառը։<ref>Tacitus, ''Annals'' [[wikisource:The Annals (Tacitus)/Book 15#1|XV.1]].</ref> և, նորից, Հռոմն ու պարթևաստանն սկսեցին պատերազմ, որը տևեց մինչև 63թ63 թ.։ Որպես պատասխան, պարթևները պատրաստվում էին հարվածել Հռոմի պրովինցիա Ասորիքին։<ref name="annals-xv-4">Tacitus, ''Annals'' [[wikisource:The Annals (Tacitus)/Book 15#4|XV.4]].</ref> Կորբուլոնը փորձում էր համոզել Ներոնին՝ շրունակել պատերազմը, սակայն, Ներոնն զգում էր խաղաղության անհրաժեշտությունը։ <ref>Tacitus, ''Annals'' [[wikisource:The Annals (Tacitus)/Book 15#16|XV.16]].</ref> Հռոմում կային անհանգստություններ արևելքից հացահատիկի մատակարարման և պետության միջոցների սղության համար։<ref>Tacitus, ''Annals'' [[wikisource:The Annals (Tacitus)/Book 15#18|XV.18]].</ref><br />
 
Այս ամենի արդյունքը եղավ այն, որ Տրդատը նորից դարձավ Հայաստանի թագավոր, սակայն այս անգամ նրան թագադրեց Ներոնը՝ Հռոմում։<ref>Tacitus, ''Annals'' [[wikisource:The Annals (Tacitus)/Book 15#29|XV.29]].</ref> Հետագայում, Հայաստանի թագավոր էր նշանակվում պարթևական արքայազն, սակայն, նրա նշանակումը պարտադիր պետք է հաստատեր Հռոմը։ <br />
63թ63 թ. կնքված խաղաղության այս գործարքը եղավ Ներոնի քաղաքականության զգալի հաղթանակը։<ref name="cassiusdio-lxii-23">Cassius Dio, ''Roman History'' [http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Cassius_Dio/62*.html#23 LXII.23].</ref> Ներոնը Հռոմի պրովինցիաներում դարձավ հարգված և պարթևների մոտ՝ նույնպես։<ref name="cassiusdio-lxii-23"/> Պարթևաստանի և Հռոմի միջև խաղաղությունը տևեց 50 տարի, մինչև 114թ114 թ. [[Տրայանոս]] կայսեր Հայաստան ներխուժումը։
[[Պատկեր:Nero pushkin.jpg|մինի]]
== Վինդեքսի եւև Գալբայի ապստամբությունները եւև Ներոնի մահը ==
[[Պատկեր:Nero Palatino Inv618.jpg|մինի|200px|Ներոնի մարմարե կիսանդրին:]]
68թ68 թ. մարտին գալիացի կառավարիչ Գայոս Հուլիոս Վինդեքսն ապստամբեց Ներոնի հարկահավաքների դեմ։<ref name="Cassius-22">Cassius Dio, ''Roman History'' [http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Cassius_Dio/63*.html#22 LXIII.22].</ref>Ապստամբությունը ճնշելու հրաման տրվեց [[Վերին Գերմանիա]]յի կառավարիչ Լուկիոս Վերգինիոս Հռուֆուսին։<ref name="cassiusdio-lxiii-24">Cassius Dio, ''Roman History'' [http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Cassius_Dio/63*.html#24 LXIII.24].</ref> Վինդեքսն օգնության է կանչում Տարակոնյան [[Հիսպանիա]]յի կառավարիչ Սերվիոս Սուլպիկիոս [[Գալբա]]յին՝ հետագայում նրան կայսր դառնալու համար աջակցություն խոստանալով։<ref name="Plutarch-galba-5">Plutarch, ''The Parallel Lives'', Life of Galba [http://penelope.uchicago.edu/Thayer/E/Roman/Texts/Plutarch/Lives/Galba*.html#5 5].</ref>
Նույն տարվա մայիս ամսին [[Բեզանսոն|Բիսանտիումի]] մոտ տեղի ունեցած ճակատամարտում Վերգինիոսի զորքը հեշտությամբ հաղթեց Վինդեքսին և նա ինքնասպան եղավ։<ref name="cassiusdio-lxiii-24"/> Սակայն, այս մի ապստամբությունը ճնշելով, Վերգինիոսի լեգիոնները փորձում են կայսր հռչակել իրենց հրամանատարին։ Վերգինիոսը հրաժարվում է դուրս գալ կայսեր դեմ, սակայն [[լեգեոն]]ների դժգոհությունը և Իսպանիայում Գալբայի դիմակայությունը Ներոնին դրեցին ծանր կացության մեջ։
 
== Ծանոթագրություններ ==
{{ծանցանկ}}
{{անձ-անավարտ}}
[[Կատեգորիա:Հուլիոս-Կլավդիոսների հարստություն]]
[[Կատեգորիա:Հռոմի կայսրեր]]
{{Link GA|en}}
{{Link GA|ru}}
[[Պատկեր:Nero pushkin.jpg|մինի]]
Անանուն մասնակից

Նավարկման ցանկ