«Հավատի հիմքեր»–ի խմբագրումների տարբերություն

Jump to navigation Jump to search
Ավելացվել է 35 բայտ ,  7 տարի առաջ
չ
clean up, փոխարինվեց: : → ։ (45), → (10) oգտվելով ԱՎԲ
(Հետ է շրջվում 2178598 խմբագրումը, որի հեղինակն է՝ Pandukht (քննարկում) մասնակիցը)
չ (clean up, փոխարինվեց: : → ։ (45), → (10) oգտվելով ԱՎԲ)
{{Իսլամ}}
Հավատքի արմատները [[իսլամ]]ի հիմնական դոգման են:են։ Մուսուլմանական (սուննիական և շիական) դավանաբանության ձևավորման վրա մեծ ազդեցություն է թողել մութազիլիական դավանաբանությունը՝ դոգմաների առաջին համակարգը իսլամում, որը վերջնականապես ձևավորվել է 9-րդ դարի առաջին կեսին:կեսին։ Մութազիլիականների դավանաբանական համակարգի հինգ «հիմքերի» նման՝ սուննի աստվածաբանները սահմանել են 5 հիմնական դոգմա:դոգմա։
 
==Միաստվածության մասին ուսմունք (արաբերեն՝ أصل التوحيد,աթ-թաուհիդ)==
 
Իր պարզագույն իմաստով այն հանդիսանում է շահադայի առաջին հատվածի հաստատումը, որն ասում է՝ «Չկա աստվածություն Ալլահից բացի»:։ Դարերի ընթացքում սուննիները մեղադրել են շիաներին այս հիմնական ուսմունքը խախտելու մեջ, քանի որ շիաները բարձրացնում էին իմամների դերը Ալլահին հավասա մեծարում նրանց: նրանց։ Իհարկե շիաները ժխտում են այս մեղադրանքը ՝ պնդելով ,որ այն ծագել է վաղ շրջանի հերետիկոսներից ՝ դասելով տասներկուական շիաներին ղուլաթների և ծայրահեղականների շարքին:շարքին։
 
Մութազիլականների և աշարիների աստվածաբանական դիրքորոշումների միջև բանավեճում շիաները ընտրեցին մութազիլականների տեսակետը:տեսակետը։ Դրա հետևանքներից մեկն այն էր, որ շիաներն ընդունեցին, որ Ալլահի անունները և ատրիբուտները գոյություն չունեն Գոյից և Աստծո Էությունից անկախ:անկախ։ Համարվում էր, որ այս անունները և արտրիբուտները առանձին դիտելը տանում էր դեպի բազմաստվածություն:բազմաստվածություն։ Օրինակ, ճիշտ չի լինի ասել, որ Աստված ճանաչվում է Իր Գիտելիքով, որը Իր Էության մեջ է:է։ Ճիշտ պնդումն այն է, որ Աստված ճանաչում է իր գիտելիքով, որը Իր Էությունն է:է։ Նույն կերպ սուննի աստվածաբանների տեսակետը այն մասին, որ Ղուրանը Աստծո չարարված, հավերժական խոսքն է, առաջ է քաշում երկու հավերժական էություններ՝ Աստված և Ղուրան, որն ինքնին բազմատվածություն է:է։ Հետևաբար շիաները համարում են , որ Ղուրանը ստեղծվել է ժամանակի ընթացքում:ընթացքում։
 
Շիաները մութազիլականներից վերցրել են նաև այն դիրքորոշումը, որը հաստատում է, որԱլլահ չունի ֆիզիկական կերպարանք և ղուրանական այնպիսի տողերը, որոնք ենթադրում են, որ հավատացյալը կհասնի Աստծուն տեսնելու երանությանը, պետք է հասկանալ փոխաբերական իմաստով և ոչ բառացի, ինչպես այն տողերը, որոնք Աստծուն վերագրում են ֆիզիկական օրգաններ (դեմք, ձեռքեր և այլն):։ Որոշ շիա գրողներ ընդլայնել են թաուհիդի կոնցեպցիան ներառելով այնպիսի կոնցեպցիաներ, ինչպիսիք են սրտի և մտքի միասնությունը և հասարակության մեջ անհատականության ինտեգրացումը:ինտեգրացումը։ Թաուհիդի այսպիսի ընկալումը հատկապես արտահայտվել է Ալի Շարիաթիի գործերում:գործերում։
 
==Հավատը աստվածային արդարությանը և Ալլահի վճռին (արաբերեն՝ أصل العدل, ալ-ադլ)==
 
Առաջին հայացքից տարօրինակ է թվում, որ Ալլահի ատրիբուտներից միայն մեկը՝ նրա արդարադատությունն է տարբերակվել շիաների կողմից որպես իրենց հավատի հիմնասյուներից մեկը:մեկը։ Բայց փաստացի սա մութազիլական-աշարիական բանավեճի մեկ այլ պատմական մնացորդ է:է։ Մութազիլականների դիրքորոշումը, որը վերցվել է շիաների կողմից, ընդգծում էր անհատի սեփական պատասխանատվությունը իր իսկ արարքների համար և Ալլահի հետագա դատաստանը այդ արարքների համար ՝ համաձայն իր արդարադատության:արդարադատության։
 
Աշարիականությանը համաձայն՝ Աստված ստեղծել է մարդու արարքները և հետևաբար այս ուսմունքում մարդու սեփական կամքին շատ քիչ տեղ է տրվում:տրվում։ Այդ շրջանում մոլեգնած կատաղի բանավեճի պատճառով էր, որ աստվածային արդարադատության մասին մութազիլիականների կոնցեպցիան դարձավ շիիզմի հիմնական սկզբունքներից մեկը:մեկը։
 
==Մուհամմադի մարգարեական առաքելության ճանաչումը և նրան նախորդող մարգարեների ընդունումը (արաբերեն՝ أصل النبوة, ան-նուբուվվա)==
 
Յուրաքանչյուր մարգարե միջնորդ է Ալլահի և մարդու միջև:միջև։ Մարգարեի առաքելությունն է մարդկանց փոխանցել Աստծո հայտնությունը:հայտնությունը։ Այս հայտնությունը ՝ Աստծո խոսքը, հանդես է գալիս օրենքների և ուսմունների տեսքով ՝ առաջնորդելու համար մարդկությանը:մարդկությանը։ Բացի այդ, մարգարեն նույնպես ղեկավարում է մարդկությանը և մեկնաբանում է Աստծո խոսքը: խոսքը։ Իր առաքելությունը իրականացնելու համար Աստված շնորհում է մարգարեին անսխալականություն և անմեղություն, ուստի մարգարեն նույնպես իր քարոզած ուսմունքի կատարյալ մոդելն է:է։
 
Դարերի ընթացքում Աստված ուղարկել է մարդկությանը բազմաթիվ մարգարեներ աշխարհի տարբեր հատվածներում: հատվածներում։ Համաձայն ավանդության ՝ նրանց թիվը հասնում է 124.000 կամ 144.000-ի: ի։ Ամենակարևոր մարգարեներին կոչում են Ուլու ալ-Ազմ:Ազմ։ Դրանք այն մարգարեներն են, ովքեր բերել են գիրք և նոր կրոնական կարգ (օրենք) և Ղուրանում նրանք կոչվում են առաքյալներ՝ ռուսուլ:ռուսուլ։ Նրանց թվին են պատկանում Նուհը, Իբրահիմը, Մուսան, Իսան և վերջապես Մուհամմադը:Մուհամմադը։ Մուհամմադը չի համարվում մարգարե միայն արաբերի կամ այն սահմանափակ տարածքի համար, որտեղ նա ապրել է, այլ մարգարե ողջ աշխարհի համար՝ Աստծո կողմից տրված ուսմունքով:ուսմունքով։
 
==Հավատը հարությանը, Ահեղ դատաստանին և անդրշիրիմյան աշխարհին (արաբերեն՝ أصل المعاد مع القيامة, ալ-մա’ադ կամ ալ-կիյամա)==
 
Ղուրանում բազմաթիվ տողեր կան Հարության օրվա և Ահեղ դասաստանի մասին:մասին։ Իհարկե, այս սուրաների մեծամասնությունը, որն ի հայտ է եկել Մուհամմադի կյանքի մեքքայական շրջանում, ունի մեծ էսխատոլոլոգիական բովանդակուլթյուն:բովանդակուլթյուն։ Հարությունը համարվում է աստվածային արդարադատության տրամաբանական անհրաժեշտությունը, քանի որ միայն հարության միջոցով յուրաքանչյուր մարդու կտրվի լիակատար պարգևատրում և պատիժ:պատիժ։
 
==Իմամաթի/խալիֆայության մասին ուսմունք (արաբերեն՝ أصل الإمامة)==
 
Առաջին չորս դոգմաները ընդհանուր են սուննիների և շիաների համար:համար։ Բարձրագույն իշխանության (իմամաթի) մասին հարցը նրանց միջև տարանջատման գլխավոր առարկան է:է։ Մուսուլմանական աստվածաբանության մեջ Ուսուլ ադ-Դին նշանակում է ուսմունք հավատքի ընդհանուր սկզբունքների և դրա մեթոդաբանության մասին:մասին։ Աստվածաբանական գրականության մեջ Ուսուլ ադ-Դին տերմինը հաճախ օգտագործվում է իլմ ալ-քալամի փոխարեն որպես ներածություն աստվածաբանական համակարգի շարադրման մեջ:մեջ։ Այստեղից էլ գալիս են այնպիսի աշխատությունների անվանումներ, ինչպիսիք են «ալ-Իբանա ան ուսուլ ադ-դիանա», որը վերագրվում է աշ-Աշարիին (10-րդ դար), ալ-Բաղդադիի «Ուսուլ ադ-Դին ֆի իլմ ալ-քալամը» (11-րդ դար) և այլն:այլն։
 
Նման ստեղծագործություններում հեղինակները, շարադրելով աստվածաբանական համակարգը, իսլամի հինգ հիմնական դոգմաները բաժանել էին ավելի մեծ թվով «հիմքերի»՝ ուսուների, որոնցից յուրաքանչյուրը իր հերթին բաժանում էին «հարցերի»՝ մասաիլ կամ խնդիրների:խնդիրների։ Այսպես, ալ-Բաղդադին հիշատակված աշխատության մեջ նկարագրել է հավատքի 15 «հիմք»՝ դրանցից յուրաքանչյուրը բաժանելով 15 «հարցի»:։ Աշ-Շահրասթանին (12-րդ դար) «Նիհայաթ ալ-իկդամ ֆի իլ ալ-քալամ» աշխատության մեջ աստվածաբանական համակարգը ներկայացրել է 20 «հիմնադրույթներով» (կավաիդ):։ Ժամանակակից մուսուլմանական արևելքի բարձրագույն հոգևոր հաստատություններում (օրինակ ալ-Ազհարում) կան հատուկ ֆակուլտետներ (քուլլիյաթ ուսուլ ադ-դին), որտեղ դասավանդվում են աստվածաբանության և ապոլոգետիկայի հիմունքներ:հիմունքներ։
 
Օգտագործված գրականություն՝
 
Ислам:Ислам։ Энциклопедический Словарь. Mосква, 1991
281 469

edits

Նավարկման ցանկ