«Համաս»–ի խմբագրումների տարբերություն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Content deleted Content added
չ робот добавил: pms:Hamas
չ робот добавил: mn:Хамас
Տող 50. Տող 50.
[[lv:Hamās]]
[[lv:Hamās]]
[[ml:ഹമാസ്]]
[[ml:ഹമാസ്]]
[[mn:Хамас]]
[[mr:हमास]]
[[mr:हमास]]
[[ms:Hamas]]
[[ms:Hamas]]

13:29, 5 փետրվարի 2009-ի տարբերակ

Պատկեր:Logo of Hamas.svg
Համաս կազմակեպության զինանշանը։

Համաս (արաբերեն՝ حركة حماس; կամ ամբողջական անվանումով Հարաքաթ ալ-Մուկավամա ալ-Իսլամիյան (արաբերեն՝ حركة المقاومة الاسلامية), որը արաբերենից թարգմանաբար նշանակում է «Իսլամական դիմադրության շարժում»[1] պաղեստինյան իսլամիստ կուսակցություն է որ տիրում է մեծամասնությունը աթոռների Պաղեստինյան Ազգային Իշխանության ընտրված օրենսդրական խորհուրդում։[2]

Համաս հիմնվել է 1987թ. դեկտեմբերի 14-ին` Առաջին Ինթիֆադայի[3] տարիներին, Պաղեստինի Գազա քաղաքում երկու խմբավորումների` «Մուսուլման եղբայրների»[4] պաղեստինյան թևի և «Պաղեստինի Իսլամական Ջիհադի»[5] հիմքի վրա (պաշտոնապես գրանցված` որպես մշակութային-լուսավորչական և բարեգործական կազմակերպություններ) Աբդել Ազիզ առ-Ռանտիսսիյի և շեյխ Ահմեդ Յասինի[6] կողմից, ով հռչակել էր, որ ցանկացած հրեայի կարելի է համարել ռազմական օկուպանտ և իրենց պարտականությունն և ստրատեգիական նպատակն է ազատագրել Պաղեստինը վերգրավելով Իսրայելը ամբողջությամբ և հաստատել պաղեստինյան իսլամական պետություն ծովից մինչև Հորդանան։ Ինչպես հայտարարել էր շեյխ Յասինը, հրեական գերիշխանության ազատագրումից հետո Պաղեստինը կդառնա արաբական և մուսուլմանական աշխարհի կենտրոնը։

Հանրածանոթ ինքասպան ռմբակոծումների և ուրիշ հարձակումների համար հրեա զինվորների և քաղաքացիների վրա, Համաս նաև վարում է ընդարձակ հասարակական ծրագիրներ և ժողովրդավարություն շահել է Պաղեստինում հաստատելով հիվանդանոցներ, ուսումնական հաստատություններ, գրադարաններ և այլ ծառայություններ[7] Արևմտյան ափում և Գազայում։[8] Համասի քաղաքական թևը շահել է բազմաթիվ ընտրություններ Գազայում, Քալքիլյայում և Նաբլուսում։ Հունվարի 2006-ին, Համաս շահել է Պաղեստինյան խորհրդարանական ընտրությունները, ստանալով 76 աթոռ 132-ի վրա, իսկ նախորդ իշխող կուսակցությունը Ֆաթահն՝ 43 աթոռ։ Համասի հաղթանակից իվեր, կոնֆլիկտ ծագել է Համասի և Ֆաթահի միջև։ Հունիսի 2007թ. Գազայի մարտից ետք ուր Համասը զենքի ուժով գրավել է Գազան, Ֆաթահն դուրս մղել է ընտրված Համասի պաշտոնյաներ Պաղեստինյան Ազգային Իշխանությունից Արևմտյան ափում, փոխարինելով Ֆաթահի անդամներով և ինքնականերով։ Սա գործողությունը տեսնվել է պաղեստինցի և այլ մտավորականների կողմից իբրև հակաօրինական։[9][10] Հունիսի 18, 2007թ-ին, Պաղեստինյան նախագահ և Ֆաթահի անդամ Մահմուդ Աբաս օրենքից դուրս հայտարարել է Համասը հրամանագիրով։[11]

Համասը ճանչցվել է իբրև ահաբեկչական կազմակերպություն ԱՄՆ-ից, Կանադայից, Եվրոպական Միությունից, Իսրայելից և Ճապոնիայից։

Նոտագրություն

  1. Համաս բարը նշանակում է «զորություն և քաջություն» ըստ իր կանոնադրության MidEast web-ի վրա "MidEast Web Historical Documents: The Covenant of the Islamic Resistance Movement (Hamas)". Copyright 1999–2002. MidEast Web։
  2. "Hamas sweeps to election victory" BBC News
  3. انتفاضة (արաբ. – ընդվզում, ժողովրդական աբստամբություն) Ներկայում այդ բառի տակ հասկացվում է պաղեստինյան ժողովրդի պայքարն Իսրայել պետության դեմ։ Ինթիֆադան վերջին երեք տասնամյակում համարվել է իսրայլապաղեստինյան հակամարտության նշանակալի ասպեկտներից մեկը. սկսել է 1987թ.։ Բացի պաղեստինյան իրադարձություններից վերոնշյալ տերմինով են անվանվել նաև զանգվածային ելույթները Բահրեյնում, Սաուդյան Արաբիայում, Իրաքում և Արևմտյան Սահարայում:
  4. Մուսուլման եղբայրների միավորում - (արաբ. جماعة الاخوان المسلمين)` իսլամական կազմակերպություն` ստեղծված Եգիպտոսում 20-րդ դարի 20-ական թվականներին Հասան ալ-Բաննայի կողմից։ Ներկայումս «Մուսուլման եղբայրները» կազմում են բազմաճյուղ միջազգային կազմակերպություն, որ գործում է մեծամասամբ մուսուլմանական երկրներում։
  5. Իսլամական Ջիհադ շարժումը Պաղեստինում ‎(արաբ. – حركة الجهاد الإسلامي في فلسطين) հիմնադրվել է 1970-ականերին Ֆաթիհ Շաքաքի և Աբդ ալ-Ազիզ Ավադի կողմից Գազայում` որպես եգիպտական «Իսլամական Ջիհադի» առանձին թև։
  6. Շեյխ Ահմեդ Յասին (الشيخ أحمد ياسين) – Համաս պաղեստինյան շարժման համահիմնադիր և հոգևոր առաջնորդ։
  7. "Palestinian election raises varying opinions within U". The Minnesota Daily. հունվարի 31, 2006
  8. Համաս - Խորհուրդ արտաքին հարաբերությունների վրա։
  9. Carter: Stop favoring Fatah over Hamas The Jerusalem Post հունիսի 19, 2007
  10. Exposing the bitter truth of Gaza carnage The Age հունիսի 23, 2007
  11. CNN - Abbas outlaws Hamas militia forces

Կաղապար:Link FA