«Դիոգենես Լայերտացի»–ի խմբագրումների տարբերություն

Jump to navigation Jump to search
չ
clean up, replaced: ը: → ը։ (4), լ: → լ։ (2), մ: → մ։ (2), ն: → ն։, վ: → վ։, ր: → ր։ (2) oգտվելով ԱՎԲ
չ (clean up, replaced: → (151), → (82), → (38) oգտվելով ԱՎԲ)
չ (clean up, replaced: ը: → ը։ (4), լ: → լ։ (2), մ: → մ։ (2), ն: → ն։, վ: → վ։, ր: → ր։ (2) oգտվելով ԱՎԲ)
 
[[Պատկեր:Laertii Diogenis De Vitis Dogmatis et Apophthegmatis Eorum Qui in Philosophia Claruerunt.jpg|thumb|Լայերտացու «Նշանավոր փիլիսոփաների կյանքն ու հայացքները» երկի 1594թ. հրատարակության տիտղոսաթերթը]]
'''Դիոգենես Լայերտացի''' ({{polytonic|Διογένης Λαέρτιος}}, ''Diogenes Laertios''; մ.թ. 3-րդ դար), հույն փիլիսոփաների և [[Անտիկ հունական փիլիսոփայություն|Անտիկ հունական փիլիսոփայության]] կենսագիր և պատմագիր:պատմագիր։ Հեղինակի մասին կենսագրական տվյալ գրեթե չեն պահպանվել:պահպանվել։ Նրա «Նշանավոր փիլիսոփաների կյանքը, ուսմունքն ու հայացքները» ({{lang-el|Βίοι καὶ γνῶμαι τῶν ἐν φιλοσοφίᾳ εὐδοκιμησάντων}}) 10 գրքից բաղկացած երկը համարվում է հույն փիլիսոփայության պատմության ուսումնասիրության կարևորագույն աղբյուրներից մեկը:մեկը։
==Անունն ու անվան ծագումնաբանության խնդիրը==
Առ այսօր անհայտ է մնում կենսագրի իսկական և անվան ճիշտ գրությունը:գրությունը։ Դիոգենես Լայերտացի անվանաձևը ենթադրում է, որ ինչպես ընդունված է եղել անտիկ աշխարհում, նրա անվան երկրորդ հատվածը նշանակում է, թե որտեղ է նա ծնվել:ծնվել։ Սակայն Լայերտ կամ նման այլ քաղաքի անվանում չի հանդիպում ու հիշատակվում հին աշխարհի տեղանունների թվում:թվում։
Ուսումնասիրողները տարբերակ են առաջ քաշում, որ նա կարող է ծնված լինել [[Կիլիկիա]]յի Լաերտի քաղաքում:քաղաքում։ Լայերտի անվան մեկ այլ ստուգաբանությամբ, այն կարող է փոխառնված լինել [[Հոմերոս]]ի հայտնի ստեղծագործությունից, որում διογενής ([[Զևս]]ի որդի), и հին հունարեն. Λᾱερτιάδης (Լայերտաի որդի) — նշանակությունն ունի և [[Ոդիսևս]]ին բնորոշող մականուններից մեկն էր:էր։ Մասնագետների շրջանում քննարկվում է նաև տարբերակ, որ հեղինակը որպես այդպիսին մտացածին է և իրականում հայտնի չէ այդ անվան տակ ստեղծագործած հեղինակ-հեղինակների իրական անունները:անունները։
 
==«Նշանավոր փիլիսոփաների կյանքը, ուսմունքն ու հայացքները» աշխատություն==
Որոշակի դժվարություն է առաջացնում նաև Լայերտացու կենսագործունեության թվագրությունը:թվագրությունը։ Միանշանակ է, որ նա ապրել և ստեղծագործել է ավելի ուշ քան [[Սեքստ Էմպիրիկ]]ը, ում նա հիշատակում է իր աշխատության մեջ, սակայն և ապրել է ավելի վաղ քան նեոպլատոնական, փիլիսոփա [[Ստեփանոս Բյուզանդացի]]ն` 527—565:<ref>Diogenes Laertius. Lives of eminent Philosophers, with an english translation by R. D. Hicks, vol. 1 I. London - Cambridge (Mass.), 1958, Testimonia, p. XLVI</ref> Ի դեպ, Ստեփանոս Բյուզանդացին առաջինն է, ով վկայակոչում է Դիոգենես Լայերտացուն:
 
Ամենաուշ շրջանի փիլիսոփան, ով արժանանում է Դիոգենեսի Լայերտացու հիշտակմանը, դա [[Սատուրնին]]ն է` [[Սեքստ Էմպիրիկ]]ի ամենահայտնի աշխակերտը` ապրած մ.թ. 200-ականներին:ականներին։ Սակայն և հեղինակը որևէ կերպ ուշադրության չի արժանացնում ուշ շրջանի հելլենիստական փիլիսոփայության ամենահայտնի նեոպլատոնական [[Պլոտինոս]]ին` 203 - 269: Իսկ եթե հաշվի առնենք, որ հայտնի է Պլոտինոսի ստեղծագործելու թվագրության գործոնը` սկսած 250 թվականից, ապա ստացվում է, որ Դիոգենես Լայերտացու կյանքն ու ստեղծագործությունը կարելի է թվագրել մ.թ. 200- 250 թվականներով:թվականներով։<ref>Диоген Лаэрций - О жизни, учениях и изречениях знаменитых философов, Диоген Лаэрций и его метод, Общие сведения о Диогене Лаэрции, стр. 6, Москва "Мысль" 1979</ref>
 
== Ծանոթագրություններ ==
1 105 242

edits

Նավարկման ցանկ