Սուրբ Հովհաննես Կարապետ եկեղեցի (Կարծախ)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Սուրբ Հովհաննես Կարապետ եկեղեցի
Հիմնական տվյալներ
ԵրկիրՎրաստան Վրաստան
ՏեղագրությունԿարծախ, Ախալքալաքի շրջան
ՏարածաշրջանՍամցխե-Ջավախեթի մարզ
ԴավանանքՀայ Առաքելական եկեղեցի Հայ առաքելական եկեղեցի
ԹեմՎիրահայոց թեմ
Օծման թվական1896 թ.
2012 թ. (վերաօծում)
Հոգևոր կարգավիճակԳործող
Ներկա վիճակՎերանորոգված
Ճարտարապետական նկարագրություն
Ճարտարապետական ոճՀայկական
Կառուցման սկիզբ1880-ական թթ.
Կառուցման ավարտ1896 թ.
Հիմնադրված1830-ական թթ.
Կառուցման արժեքմոտ 130.000 ռուբլի
13.25 մ
Երկարություն23.75 մ
Լայնություն13.25 մ
ՇինանյութՔար
Մակերես23.75 x 13.25 մ մ²

Սուրբ Հովհաննես Կարապետ եկեղեցի, հայ առաքելական եկեղեցի Վրաստանի Սամցխե-Ջավախեթի մարզի Ախալքալաքի շրջանի Կարծախ գյուղում[1][2][3]:

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

19-րդ դարում Կարծախ գյուղը տարածաշրջանիը ամենամարդաշատ գյուղերից էր, և գյուղի հին եկեղեցին, որը հիմնադրվել էր 1830-ական թվականներին, իր չափերով չէր բավարարում բնակչության կրոնական կարիքները հոգալուն: Այս պատճառով 1880-ական թվականների վերջերին հին եկեղեցու տեղում սկսվում է նոր եկեղեցու կառուցումը, որի արժեքն էր 13.000 ռուբլի[3]: Ժամանակի հայերեն մամուլը գրել է, որ գյուղացիները եկեղեցու շինարարության համար 21 կմ հեռավորությունից քար են բերել: Համաձայն եկեղեցու պատի արձանագրության՝ շինարարությունն ավարտվել է 1894 թվականին[1], սակայն դեռևս կային անավարտ հատվածներ: Հայտնի է, որ թիֆլիսեցի հայ Եգոր Ավագյան Դավթյանը 100 ռուբլի է տրամադրել եկեղեցու անավարտ հատվածների կառուցման համար[1][4]:

1896 թվականին եկեղեցու շենքն արդեն ամբողջությամբ կառուցվել էր, և սկսվել էր զանգակատան շինարարությունը: Զանգը նվիրել էր թիֆլիսեցի Բագրատ Ալիբեգյանը, ով ներկա է եղել 1891 թվականին տեղի ունեցած եկեղեցու հիմնարկեքի արարողությանը: Չցանկանալով, որ նորակառույց եկեղեցին ունենա հին, փոքր մաշված զանգ՝ նա պատվիրել է յոթ փուդ հինգ ֆունտ ծանրության նորաձույլ զանգ, որի վրա փորագրվել է հետևյալը՝ «Բագրատ Ալիբէգեանից ի յիշատակ իւր հանգուցեալ եղբօր Յարութիւն Ալիբէգեանի...»[4][5][6]: Հայտնի է, որ զանգակատան շինարարությունն ավարտվել է 1896 թվականին[4]:

Վերաբացում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

2012 թվականի հուլիսի 13-ին՝ հայազգի հայտնի աշուխ Ջիվանու մեծարման տոնի նախորդ օրը, Վիրահայոց Թեմի առաջնորդ, Գերաշնորհ Տեր Վազգեն եպիսկոպոս Միրզախանյանի մասնակցությամբ վերաօծվեց Սուրբ Հովհաննես Կարապետ եկեղեցին: Վերաօծման արարողությունը սկսվեց հուլիսի 13-ի երեկոյան «Դռնբացեքի» արարողությամբ: Վերաօծվեցին եկեղեցու 16 սյուները, խորանը, մկրտության ավազանը և սրբապատկերները[3]:

Ճարտարապետություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Եկեղեցին քարաշեն է և ունի 23.75 x 13.25 մ արտաքին չափեր[4]:

Արձանագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Եկեղեցու արևմտյան մուտքի ճակատին առկա է եղել 9 տողից կազմված 1894 թվականով թվագրվող հայերեն արձանագրություն.

Aquote1.png ՈՂՈՐՄՈՒԹԵԱՄԲՆ Ա(ՍՏՈՒԾՈ)Յ ԿԱՌՈՒ ՑԱՒ Ս(ՈՒՐԲ) ԵԿԵՂԵՑԻՍ ՅԱՆՈՒՆ ՍՐԲՈՅ ԿԱՐ ԱՊԵՏԻՆ ՅՕՎՀԱՆՆՈՒ, ԱՐԴԵԱՄԲՔ ՀԱՅ ԱԶԳԻ ԺՈՂՈՎՐԴՈՑ ԿԱՐԶԱԽ ԳԵՂՋ, Ի ԹՈՒԱԿԱՆԻ ՓՐԿՉԻՆ 1894 ԵՒ ՀԱՅՈՑ ՌՅԽԳ, Ի ՀԱՅՐԱՊԵՏՈՒԹԵԱՆ Տ. Տ. ՄԿՐՏՉԻ Ա ԿԱԹՈՂԻԿՈ ՍԻ ԱՄ(ԵՆԱՅՆ) ՀԱՅՈՑ ԵՒ Ի ՔԱՀԱՆԱ ՅՈՒ(Թ)Ե(ԱՆ) Տ(Է)Ր ՄԱՐՏԻՐՈՍԻ ԱԲՈՎԵԱՆ:[4]: Aquote2.png


Եկեղեցու արևմտյան ճակտոնին՝ զանգակատան մոտ եղել է 1896 թվականով թվագրվող 6 տողանի հայերեն գրություն.

Aquote1.png ԿԱՄԱՒՆ ԱՍՏՈՒԾՈՅ ԿԱՌՈՒՑԱՒ ԶԱՆ ԳԱԿՆԱՏՈՒՆՍ Ի ՅԻՇԱՏԱԿ ՍԱՐԳՍԻ, ԱՒ ԵՏԻՍԻ, ԶԱՐՈՒԽՏԻ, ԹԱԳՈՒՀԻՍ, ՓԱՌ ՆԱԿԷ, ՄԻՍԱՅԵԼԻ, ՀԱՅԿԱՆՈՒՇԻ ԱՂԱ ՊԱՊԵԱՆՑ, Ի 1896 ԱՄԻ ՓՐԿՉԻՆ ԵՒ ՀԱՅՈՑ ՌՅԽԵ:[4]: Aquote2.png


Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]