Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցի (Հալեպ)
| Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցի | |
|---|---|
 | |
| Հիմնական տվյալներ | |
| Տեսակ | եկեղեցի |
| Երկիր | .svg){kind=small} Սիրիա |
| Տեղագրություն | Հալեպ |
| Դավանանք | Հայ Առաքելական Եկեղեցի |
| Թեմ | Հալեպի թեմ |
| Հիմնական ամսաթվերը | 1933 |
| Ժառանգության կարգավիճակ | Մեծի Տանն Կիլիկիո Կաթողիկոսություն |
| Ճարտարապետական ոճ | Հայկական եկեղեցական ճարտարապետություն |
| Հիմնադրված | 1933 |
 | |
 | |
 Saint Gregory the Illuminator Church, Aleppo Վիքիպահեստում | |
Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցի (այլ կիրառումներ)
Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցի, Հալեպ քաղաքում գտնվող կրոնական կառույց։ Պատկանում է Մեծի Տանն Կիլիկիո կաթողիկոսության Հալեպի թեմին, գտնվում է Սիրիայում՝ Հալեպի մարզկենտրոնում՝ ալ-Միդան թաղամասում։ Համակարգում է քաղաքում բնակվող առաքելական սիրիահայության հոգևոր կյանքը։ Եկեղեցին կառուցվել է 1933 թվականին։
Տեղադրություն
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Եկեղեցին կանգնած է պատրիարք Զարեհ Ա փողոցի (արաբ․՝ شارع البطريرك زاريه الأول, Մարաշում ծնված Մեծի Տանն Կիլիկիո կաթողիկոսի անունով) արևմուտքում և «Ոսկե գետի փողոցի» (արաբ․՝ نهر الذهب) արևելյան հայկական Նոր Գյուղ կամ ալ-Միդան թաղամասում (արաբ․՝ الميدان), Դեյր Վարդանի հռոմեական կաթոլիկ վանքից մոտ 300 մ հարավ։ Եկեղեցու անմիջապես կողքին է Հալեպի հայոց ընկերությունը։ Եկեղեցուց անմիջապես հյուսիսում՝ արևմտյան գլխավոր մուտքի դիմաց, ձախ կողմում, հայկական Սահակյան դպրոցն է: Նույն թաղամասում է գտնվում նաև սուրբ Գևորգ եկեղեցին՝ 300 մետր հարավ-արևմուտք։
Պատմություն
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Երբ առաջին համաշխարհային պատերազմից և հայոց ցեղասպանությունից հետո Մարաշից բազմաթիվ հայ փախստականներ եկան Հալեպ։ 1930-ական թվականներին շատ մարդիկ բնակություն հաստատեցին քաղաքի ալ-Միդան թաղամասում, որը հայտնի էր որպես հայկական «Նոր Գյուղ» (Նոր Գիւղ, Նոր Կիւղ): Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցին այստեղ հիմնադրվել է Մեծի Տանն Կիլիկիո Կաթողիկոս Սահակ Բ-ի նախաձեռնությամբ, իսկ հիմնարկեքը դրվել է 1930 թվականին։ Եկեղեցին ավարտվել է 1933 թվականի նոյեմբերի 26-ին և օծվել Բաբկեն եպիսկոպոսի կողմից։
Եկեղեցին վերանորոգվել է 1973 թվականին և 1984-1987 թվականներին։ 1989 թվականին հալեպցի ճարտարապետ Անդրանիկ Միհրանյանի նախագծով և ղեկավարությամբ կառուցվել է 1988 թվականի դեկտեմբերի 7-ին Սպիտակի երկրաշարժի զոհերի հուշահամալիրը, որը բացվել է 1989 թվականի դեկտեմբերի 10-ին։ 2004 թվականին հիմնադրվել է եկեղեցու «Սաղմոս» երգչախումբը։
Սիրիայի քաղաքացիական պատերազմի ընթացքում եկեղեցին մի քանի անգամ ենթարկվել է զինված ընդդիմության ստորաբաժանումների հարձակումներին՝ սկսած 2012 թվական եկեղեցին և հարակից շենքերը՝ բնակարաններով և աշխատասենյակներով, ամենալուրջ վնասը կրել են 2016 թվականի հուլիսի 2-ին տեղի ունեցած հրթիռակոծության հետևանքով, թեև մարդ չի մահացել[1]: Նոր Գյուղը պատերազմներից և ահաբեկչական հարձակումներից ամենաշատ տուժած շրջաններից էր, ինչը ստիպեց համայնքին փակել իր շենքերը և տարհանել տարածքը: 2016 թվականի դեկտեմբերին սիրիական բանակին հաջողվել է դուրս մղել իսլամիստներին, իսկ փախած հայերի մի մասը վերադարձել է։ 2017 թվականի հունվարի 4-ից 8-ը Մեծի Տանն Կիլիկիո Արամ Ա-ն այցելեց Սուրբ Գևորգ եկեղեցի և Հալեպի հայկական մյուս եկեղեցիները[2]։ Հալեպի Հայ Ընկերությունը 2017 թվականի հունիսին կարողացավ վերաբացել իր սրճարանը հենց եկեղեցուն կից, որը գոյություն ուներ 2007 թվականից[3][4]։
Ճարտարապետություն
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Արևելք նայող եկեղեցին ունի ուղղանկյուն հատակագիծ և հարթ տանիք։ Արևմուտքում մուտքն է երեք մեծ, կլոր կամարակապ կամարներով, իսկ հարավ-արևմտյան ծայրում՝ ութանկյուն զանգակատունը, որի վրա ակնհայտորեն խարսխված է հարևանությամբ հարակից շենքային համալիրը։ Մեջտեղում գմբեթը գտնվում է ութանկյուն խաչմերուկով և ութակողմ բրգաձև տանիքով թմբուկի վրա։ Արևելքում աբսիդն ու խորանն են։ Եկեղեցու ճարտարապետն էր Խաչեր Արապյանը։
Տես նաև
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Ծանոթագրություններ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]- ↑ «Հրթիռակոծություն Հալեպի հայաշատ թաղամասում, զոհեր և վիրավորներ չկան». azatutyun.am. 2016 թ․ հուլիսի 2.
- ↑ «Յաղթանակած Հալէպ». aztagdaily.com. 2017 թ․ փետրվարի 1.
- ↑ «'Like a dream': bombed-out cafe reopens in Aleppo's Armenian quarter». france24.com (անգլերեն). 2017.
- ↑ «War-Damaged Armenian Cafe Reopens in Aleppo». asbarez.com (անգլերեն). 2017 թ․ հուլիսի 8.
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբանական տարբերակը վերցված է «Հայ Սփյուռք» հանրագիտարանից, որի նյութերը թողարկված են Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։ 
|