Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի (Մեծ Սալա)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի
Дворик церкви.jpg
Հիմնական տվյալներ
Տեսակտաճար և ՌԴ մշակութային ժառանգության օբյեկտ
ԵրկիրՌուսաստան Ռուսաստան
ՏեղագրությունՄեծ Սալա
ԴավանանքՀայ Առաքելական Եկեղեցի
Ժառանգության կարգավիճակՌԴ մշակութային ժառանգության օբյեկտ
Ճարտարապետական նկարագրություն
Ճարտարապետական ոճնեոդասականություն
Հիմնադրված1867
Կոորդինատներ: 47°23′33.000000099994″ հս․ լ. 39°41′29.004000099994″ ավ. ե. / 47.39250000002777341° հս․. լ. 39.69139000002777351° ավ. ե. / 47.39250000002777341; 39.69139000002777351

Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի, հայկական տաճար Ռուսաստանի Ռոստովի մարզի Մյասնիկովի շրջանի Մեծ Սալա գյուղում։ Պատկանում է Հայ առաքելական եկեղեցու Նոր Նախիջևանի և Ռուսաստանի թեմին։

Հասցե` Ռոստովի մարզ, Մյասնիկովի շրջան, գյուղ Մեծ Սալա, Լենինի փողոց։

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Կայսրուհի Եկատերինա II-ի 1778 թվականի մարտի 9-ի հայերին Դոնում վերաբնակեցնելու վերաբերյալ հրամանով նրանց թույլատրվել էր կառուցել եկեղեցիներ և դրանցում անցկացնել ծիսակատարություններ ազգային օրենքներով և սովորույթներով` ենթարկվելով միայն Ամենայն Հայոց կաթողիկոսին։ Տեղափոխվելով նոր հողեր` հայերը սկսեցին կառուցել եկեղեցիներ։

1848 թվականին Մեծ Սալա գյուղի ծխականները որոշեցին կառուցել աղյուսե եկեղեցի։ 1860 թվականին սկսվեց նրա շինարարությունը։ 1867 թվականին եկեղեցին կառուցվեց։ Մեծ Սալայի եկեղեցու նախագիծը կատարել է տագանրոգցի ճարտարապետ Ն. Մուրատովը։ Եկեղեցու նախագիծը հաստատել է Ամենայն Հայոց կաթողիկոս Ներսես Ե Աշտարակեցին (1843-1857) 19-րդ դարի 50-ական թվականների կեսերին։ Նրա մահից հետո շինարարությանն աջակցել է կաթողիկոս Մատթեոս Ա Կոստանդնուպոլսեցին (1858-1865)։ 1867 թվականին շինարարության ավարտից հետո կաթողիկոս Գևորգ Դ Կոստանդնուպոլսեցին (1866-1882) օծել է եկեղեցին։

1938 թվականին եկեղեցին փակվել է, նրա գույքի մի մասը վաճառվել է տեղական խանութում։

Գերմանացիները Մեծ Սալա գյուղում։ Հետին պլանում երևում է Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին

Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին եկեղեցին մեծապես տուժել է, իսկ նրա շենքը կոլտնտեսությունն օգտագործում էր որպես հացահատկի պահեստ։

Պատերազմի ավարտին` 1945 թվականին, եկեղեցին նորից գործարկվեց։

Գյուղում 2001 թվականի մայիսի 3-ին գրանցվեց «Սուրբ Աստվածածին եկեղեցի» կրոնական կազմակերպությունը։ Նույն թվականին սկսվեց եկեղեցու վերակառուցումը, մինչև 2003 թվականը վերականգնվեցին գմբեթը և եկեղեցու պատի մի մասը։ Ծխակաները գտան և տաճար վերադարձրին պատերազմից հետո մասամբ կորսված սրբապատկերներ և եկեղեցական որոշ կայք։

Եկեղեցին այժմ

2008 թվականին Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին ամբողջությամբ վերականգնվել է։ Նույն թվականի սեպտեմբերի 7-ին Ամենայն Հայոց կաթողիկոս Գարեգին Բ-ն օծել է եկեղեցին։

Այդ ժամանակ օծվել է նաև Հայաստանից բերված խաչքարը` հայկական հոգևորության և պատմական հայրենիքի հետ կապի խորհրդանիշը։ Խաչքարը տեղադրվել է տաճարի մոտ` ի պատիվ ռուս-հայկական բարեկամության։ Խաչքարը նվիրաբերել է գործարար Արթուր Խանամիրի Կարապետյանը։

2011 թվականի սեպտեմբերի 26-ին գյուղում հավերժացվել է եկեղեցու բռնադատված հոգևորականների և Սուրբ Աստվածածին եկեղեցու ծխական դպրոցի բռնադատված ուսուցիչների հիշատակը։ Գյուղում նրանց հիշատակին կանգնեցվել է հուշարձան` խաչ։

Օգոստոսի վերջին կիրակի օրը եկեղեցին տոնում է Սուրբ Աստվածածնի Վերափոխման տոնը։

Կղերականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

2004 թվականին քահանա է ձեռնադրվել և Սուրբ Աստվածածին եկեղեցու վանահայր է նշանակվել տեր Անանիա Բաբայանը։

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Вартанян В. Г., Казаров С. С. Армянская-Апостольская Церковь на Дону / Ростов н/Д., 2001.
  • Халпахчьян О. X. Архитектура Нахичевани-на-Дону / Ер., 1988.
  • Российская и Ново-Нахичеванская епархия Армянской Апостольской Церкви. Исторический путь. М., 2013.

Աղբյուրներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]