Սուսաննա Գեորգիևսկայա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Սուսաննա Գեորգիևսկայա
Ծնվել էմայիսի 10 (23), 1916
ԾննդավայրՕդեսա, Խերսոնի նահանգ, Ռուսական կայսրություն
Վախճանվել էնոյեմբերի 27, 1974(1974-11-27) (58 տարեկան)
Վախճանի վայրՄոսկվա, ԽՍՀՄ
ԳերեզմանԿոմարովոյի գերեզմանատուն
Մասնագիտությունմանկագիր և արձակագիր
Լեզուռուսերեն
ՔաղաքացիությունFlag of the Soviet Union.svg ԽՍՀՄ
ԱշխատավայրIntourist?
Պարգևներ
Հայրենական պատերազմի II աստիճանի շքանշան «Խիզախության համար» մեդալ (ԽՍՀՄ) Խորհրդային Անդրբևեռային պաշտպանության մեդալ և «1941-1945 թթ. Հայրենական մեծ պատերազմում Գերմանիայի դեմ տարած հաղթանակի համար» մեդալ
ԱմուսինՎալենտին Գլուշկո

Սուսաննա Միխայլովնա Գեորգիևսկայա (ծննդյամբ՝ Զգուտ, մայիսի 10 (23), 1916, Օդեսա, Խերսոնի նահանգ, Ռուսական կայսրություն - նոյեմբերի 27, 1974(1974-11-27), Մոսկվա, ԽՍՀՄ), ռուս խորհրդային մանկագիր։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սուսաննա Գեորգիևսկայան ծնվել է Օդեսայում, հրեա վաճառական Ռահմիլ (Միխայիլ) Իսաևիչ Զգուտի և նրա կնոջ՝ Նինա Իզրաիլևնայի (ծն.՝ Մալայա) ընտանիքում[1]։

Նրա վաղ շրջանի կենսագրության մասին տեղեկությունները հակասական են։ Գեորգիևսկայայի պապը Օդեսայում կաթնամթերքի մեծ արտադրություն է ունեցել և կուլակաթափ է արվել։ Այդ պատճառով էլ, Սուսաննա Միխայլովնան փորձել է հեռու մնալ իր ոչ պրոլետարական ծագումից, այդ թվում՝ փոխել ծննդյան ամսաթիվը։

Աղբյուրների մեծ մասը, այդ թվում՝ Մեծ Խորհրդային հանրագիտարանը, նշում է Գեորգիևսկայայի ծննդյան ամսաթիվը՝ 1916 թվականի մայիսի 10 (23)[2]։ Սակայն, դա հակասում է այն տեղեկատվությանը, որ Սուսաննան ամուսնացել է Վալենտին Պետրովիչ Գլուշկոյի հետ 1930 թվականին[3] (հետագայում նա դարձել է Վսևոլոդ Կոստիրիկի նախատիպը Գեորգիևսկայայի «Սուտասան» վեպից[4]))։ Ինքը՝ Գեորգիևսկայան, «Միջակետ» նովելում նշել է, որ 1923 թվականին նա 10 տարեկան է եղել[5]։ Վլադիմիր Իոսիֆովիչ Գլոցերը նրա ծննդյան տարեթիվը նշել է 1910 թվական[6]։

Լիդիա Չուկովսկայայի գրած քննադատական կենսագրական ակնարկում նշվում է, որ Գեորգիևսկայան ծնողների հետ տեղափոխվել է Լենինգրադ 1930 թվականին[7]։ Նույն թվականին Սերգեյ Ալեքսանդրովիչ Սնեգովը ծանոթանալով նրա հետ որպես Գլուշկոյի կին, նկարագրել է նրան հետևյալ կերպ․ «Նա փոքրամարմին էր, գեղեցիկ, նազելի, արագաշարժ, մուգ աչքերով և մուգ մազերով, տարօրինակ հագնված» և նշել է, որ աշխատում է Լենինգրադի Ինտուրիստում։ 1933 թվականի գարնանը նա Գլուշկոյից բաժանվել է[8]։

Նա, ըստ տարբեր աղբյուրների, ավարտել է Լենինգրադի պետական համալսարանը 1935 թվականին[2] կամ Լենինգրադի օտար լեզուների ինստիտուտը 1936 թվականին[9]։

1936 թվականի սկզբին թարգմանությունների և ակնարկների առաջին հրապարակումները կատարել է Աշխարհի շուրջը»[10] ամսագրում և Լենինյան իսկրա[11]թերթում՝ Ս. Զգուտ անունով։ Ըստ Լենինյան իսկրայի թղթակից Աբրամ Լազարևիչ Ստարկովի հուշերի՝ Սուսաննան որոշ ձեռագրեր է ներկայացրել էր որպես արտասահմանյան հեղինակների հրապարակումների վերապատումներ, սակայն թերթի խմբագիրները կարծիք էին հայտնել, որ դրանք իր իսկ երևակայության արգասիքներն են։ Մոտավորապես այս ժամանակահատվածում Սուսաննան ամուսնացավ ճարտարապետ Գեորգիևսկու հետ և որոշ ժամանակ անց սկսեց հրատարակվել նրա ազգանունով[12][13]։

Հայրենական մեծ պատերազմի տարիներին նա կամավոր մեկնել է ռազմաճակատ։ Սնեգովի վարկածով նա պատերազմի սկզբում ամուսնալուծվել է Գեորգիևսկուց, իսկ նրանց փոքրիկ որդին՝ Պետյան, այդ ժամանակ մահացել է[12]։ Ստարկովը, ըստ իր գործընկեր Սուսաննայի, գրում է, որ Գեորգիևսկայայի ամուսինն ու որդին մահացել են պաշարված Լենինգրադում։ 1943 թվականի ապրիլից նա ծառայել է որպես թարգմանիչ և հաղորդավար Հյուսիսային նավատորմի քաղաքական տնօրինության թշնամական զորքերի հետ աշխատանքի բաժնում, զբաղվել է քարոզչական նյութերի թարգմանությամբ և բարձրախոսներով դրանք հեռարձակել է թշնամու դիրքերում[14][13]։

Պատերազմից հետո նա լայն ճանաչում է ձեռք բերել տարբեր տարիքի երեխաների մասին գրած գրքերով, որոնք վերահրատարակվել են 21-րդ դարում։ Ամենահաջողվածներից են «Սուտասանը» (1969) և «Զանգերը» (1972) վիպակները, ինչպես նաև «Հայրիկը» (1973) վեպը։

1974 թվականի նոյեմբերի 27-ին Գեորգիևսկայան ինքնասպանություն է գործել[13][15]։ Ըստ Դմիտրի Բիկովի վարկածի, նա թունավորել է իրեն՝ տառապելով ծանր կլինիկական դեպրեսիայից[16]։ Ըստ «Հանուն Հայրենիքի» թերթի թղթակից Նատալյա Ժուրավլևայի՝ Գեորգիևսկայայի ինքնասպանության պատճառ է դարձել «Սուտասանը» վեպի հերոսների կերպարների ոչ ճիշտ ներկայացումը վեպի հիման վրա Կենտրոնական մանկական թատրոնում բեմականացված ներկայացման մեջ[17]։

Գեորգիևսկայան թաղված է Կոմարովի գերեզմանատանը։

Պարգևներ և մրցանակներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Հայրենական պատերազմի II աստիճանի շքանշան (24.10.1944)
  • «Արիության համար» մեդալ (10.4.1944)
  • մեդալ «Խորհրդային Անդրբևեռի պաշտպանության համար»[18]

Քննադատություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ա. Վ. Դանովսկու բնութագրմամբ, Գեորգիևսկայայի ստեղծագործությունների մեծ մասը նախատեսված է դպրոցական կրտսեր տարիքի երեխաների համար։ Միևնույն ժամանակ, նրանք «տոգորված են քնարականությամբ, բարոյական և հայրենասիրական խոր պաթոսով», իսկ նրանց հերոսներին «բնորոշ են քաջությունն ու արիությունը, հոգևոր վեհությունը, իսկական բարեկամությունն ու ընկերությունը»[9]։

Վոլֆգանգ Կազակը նշում է, որ Գեորգիևսկայայի ստեղծագործությունները հասցեագրված են նաև մեծահասակներին՝ նպատակ ունենալով «օգնել նրանց ավելի խորը հասկանալ երեխայի քնքուշ հոգին»։ Նրա կարծիքով «Գեորգիևսկայայի ոճին բնորոշ է յուրօրինակ հակիրճությունը, հեղինակը հաճախ սահմանափակվում է հիմնական նախադասություններով, պատմվածքը կառուցվում է որպես դրվագների հերթափոխ»[15]։

Դմիտրի Բիկովի կարծիքով, Գեորգիևսկայայի ոճը արտահայտիչ է, իսկ նրա ստեղծագործությունը «բացում է դռները դեպի կախարդական աշխարհ, որը նման չէ առօրյա կյանքին, որտեղ մենք գոյություն ունենք»։ Նա հատկապես առանձնացնում է երիտասարդներին ուղղված «Հայրիկ» և «Սուտասան» վեպերը, ինչպես նաև «Զանգակները» սիրային վիպակը և նշում մանկության տարիներին իր վրա թողած տպավորությունների նմանությունը Սուսաննա Գեորգիևսկայայի և Գալինա Դեմիկինայի ստեղծագործություններին[16]։

Մատենագիտություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Глушко А. В. Воспоминания об отце // Космос. Время московское… / Сост.: Т. А. Головкина, А. А. Чернобаев. — 2-е изд., испр. — М.: Российский государственный гуманитарный университет, 2018. — С. 46—59. — 631 с. — ISBN 978-5-7281-2032-2
  • Կաղապար:РДП
  • Вольфганг Казак Георгиевская Сусанна Михайловна // Лексикон русской литературы XX века = Lexikon der russischen Literatur des 20. Jahrhunderts. Vom Beginn des Jahrhunderts bis zum Ende der Sowjetära. / пер. с нем.: Елена Варгафтик, Игорь Бурихин и др.; редактор М. В. Зоркая. — М.: РИК «Культура», 1996. — С. 99.
  • Сергей Александрович Снегов Часть пятая: зрелость // Книга бытия. — Калининград: Терра Балтика, 2007. — Т. 2. — 570 с. — ISBN 978-5-98777-023-8
  • Старков Абрам Лазаревич Глава третья. 6 // ...И далее везде. — М.: Советский писатель, 1985. — С. 110—115. — 463 с.

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Снегов, 2007, Глава первая. Одесса: 2, 3
  2. 2,0 2,1 Георгиевская Сусанна Михайловна / Русакова А. Ф. // Газлифт — Гоголево. — М. : Советская энциклопедия, 1971. — С. 318. — (Большая советская энциклопедия : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров ; 1969—1978, т. 6).
  3. Снегов, 2007, Глава первая. Одесса: 3
  4. Глушко, 2018
  5. Георгиевская С. Двоеточие // Огонёк : журнал. — 1968. — № 26 (2139). — С. 9.
  6. Глоцер Владимир. Чрезвычайно светский человек. — В: Вот какой Хармс! Взгляд современников // Новый мир : журнал. — 2006. — № 2. — С. 130.
  7. Чуковская Л. К. С. Георгиевская. Критико-биографический очерк. — М.: Детгиз, 1955. — С. 6. — 64 с.
  8. Снегов, 2007, Глава первая. Одесса: 3, 7.
  9. 9,0 9,1 Русские детские писатели, 1997
  10. Гофрен Г. Дисциплинарный батальон // Вокруг света : журнал / перевод С. Згут. — 1936. — № 1. — С. 20—21.
  11. Згут С. Могила мастодонтов // Ленинские искры : газета. — 1936. — № 11 (974). — С. 8.
  12. 12,0 12,1 Снегов, 2007, Глава вторая. Ленинград: 4
  13. 13,0 13,1 13,2 Старков, 1985
  14. «Георгиевская Сусанна Михайловна 1915г.р.»։ Подвиг народа (ռուսերեն)։ Минобороны РФ։ Վերցված է 2020-10-01 
  15. 15,0 15,1 Казак, 1996
  16. 16,0 16,1 Быков Дмитрий։ «Дмитрий Быков — Один — Эхо Москвы, 10.11.2017»։ Эхо Москвы (ռուսերեն)։ Վերցված է 2020-09-30 
  17. Журавлева Наталья Первая любовь Валентина Петровича Глушко // За Родину : газета. — 2018. — № 3 (2699). — С. 7.
  18. «Георгиевская Сусанна Михайловна»։ Память народа (ռուսերեն)։ Минобороны РФ։ Վերցված է 2020-10-01