Սուզանի Սամարղանդի
Սուզանի Սամարղանդի | |
|---|---|
| Ծնվել է | 1100[1] |
| Ծննդավայր | Սամարղանդ |
| Վախճանվել է | 1173[2][1] |
| Մասնագիտություն | բանաստեղծ |
| Լեզու | պարսկերեն |
| Քաղաքացիություն | _2.svg){kind=small} Սելջուկյան սուլթանություն |
| Ազգականներ | Salman the Persian? |
Շամս ալ-Դին Մուհամմադ, ծնյալ Ալի (կամ, հնարավոր է՝ Մասուդ) (պարսկ. شمسالدین محمد بن علی. 1100[1], Սամարղանդ - 1173[2][1]), 12-րդ դարի բանաստեղծ՝ ծնված Սամարղանդում կամ դրա շրջակայքում։ Առավել հայտնի է Սուզանի (سوزنی, նշանակում է «ասեղ պատրաստող») կամ Սուզանի Սամարղանդի (سوزنی سمرقندի) անունով։ Վարկածներից մեկի համաձայն՝ նրա մականունն առաջացել է ասեղնագործի աշակերտի հանդեպ իր բուռն կրքի պատճառով, կիրք, որի ազդեցությամբ նա ենթադրաբար զբաղվել է ասեղագործությամբ և պոեզիայով: Ըստ իր իսկ պնդման՝ Սուզանին իսլամական մարգարե Մուհամեդի պարսիկ ուղեկից Սալմանի տոհմի ժառանգն էր[3]:
Նրա կյանքի մասին եղած աղքատիկ տեղեկությունները հիմնականում քաղված են նրա ստեղծագործություններից։ Նա շատ է կարդացած անձնավորություն է եղել, տիրապետել է արաբերենին, խոր գիտելիքներ է ունեցել քրիստոնեության և մանիքեության մասին: Թյուրքերեն բառերի հաճախակի օգտագործումը վկայում է նրա լեզվական հմտությունների մասին: Իր ապրուստն ապահովելու համար Սուզանին գովաբանական տողեր է նվիրել մեծ ու փոքր կառավարիչներին։ Մի քանի քասիդ էլ ձոնել է Սամարղանդի կառավարիչ Մասուդին[4]: Բայց բանաստեղծն առավել համբավվել է իր երգիծական ստեղծագործություններով, որոնք գրված են պարսկերեն, խոսակցականին մոտ լեզվով[5]: Ընդ որում՝ հեղինակն անվարան կիրառել է անառակաբարո և վիրավորական արտահայտություններ, գործածել բազմաթիվ փոխաբերություններ ու համեմատություններ: Գրականագետներից շատերի կարծիքով՝ Սուզանին իսկական ռեալիստ բանաստեղծ էր՝ օժտված անուրանալի բանաստեղծական տաղանդով:
Վերջում նա հրաժեշտ է տվել աշխարհիկ կյանքին, իրեն նվիրել իսլամի միստիկական հոսանքին՝ սուֆիզմին[6]:
Ծանոթագրություններ
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]- 1 2 3 4 Record #96993142 // Միջազգային նույնականացման վիրտուալ նիշք(բազմ․) — [Dublin, Ohio]: OCLC, 2003.
- 1 2 Identifiants et Référentiels (ֆր.) — ABES, 2011.
- ↑ Rypka, Jan. ‘Poets and Prose Writers of the Late Saljuq and Mongol Periods’, in The Cambridge History of Iran, Volume 5, The Saljuq and Mongol Periods, ed., Published January 1968.
- ↑ Гафуров Б. Г. Средняя Азия в древности и средневековье. — Рипол Классик, 1977. — 225 с. — ISBN 978-5-458-39422-2
- ↑ «Литература и наука в XI-XII веках» (ռուսերեն). SamUzInfo. Վերցված է 2019-12-22-ին.
{{cite web}}: CS1 սպաս․ url-status (link) - ↑ «929 ـ سوزني السمرقندي». web.archive.org. 2019-12-08. Արխիվացված օրիգինալից 2019-12-08. Վերցված է 2019-12-22-ին.
{{cite web}}: CS1 սպաս․ unfit URL (link)
