Սոցիալապես պատասխանատու ներդրում

Ենթակատեգորիա	ներդրում, ethical consumerism
Կազմված է	Էկոներդրում

Սոցիալապես պատասխանատու ներդրում (SRI), ցանկացած ներդրումային ռազմավարությունն է, որը ձգտում է հաշվի առնել ֆինանսական եկամտաբերությունը՝ էթիկական, սոցիալական կամ բնապահպանական նպատակների հետ համատեղելով^[1]։ SRI կիրառողների կողմից ճանաչված մտահոգության ոլորտները հաճախ կապված են շրջակա միջավայր, սոցիալական և կորպորատիվ կառավարում (ESG) թեմաների հետ։

Ազդեցության ներդրումը կարող է համարվել SRI-ի ենթաբաժին, որը սովորաբար ավելի նախաձեռնողական է և կենտրոնացած է ներդրումների միջոցով սոցիալական կամ բնապահպանական ազդեցության գիտակցված ստեղծման վրա։ Էկո-ներդրումը (կամ կանաչ ներդրում) SRI է՝ բնապահպանությունի վրա կենտրոնացմամբ։

Ընդհանուր առմամբ, սոցիալապես պատասխանատու ներդրողները խրախուսում են կորպորատիվ գործելակերպեր, որոնք, իրենց համոզմամբ, նպաստում են շրջակա միջավայրի պատասխանատու պահպանությանը, սպառողների պաշտպանությանը, մարդու իրավունքների, ինչպես նաև ռասայական կամ գենդերային բազմազանությանը։ Որոշ SRI-ներ խուսափում են ներդրումներ կատարել այն բիզնեսներում, որոնք ընկալվում են որպես բացասական սոցիալական ազդեցություն ունեցող, օրինակ՝ ալկոհոլ, ծխախոտ, արագ սնունդ, խաղամոլություն, պոռնոգրաֆիա, զենքեր, հանածո վառելիքի արտադրություն կամ ռազմական ոլորտ^[2]։

Սոցիալապես պատասխանատու ներդրումը մի քանի փոխկապակցված հասկացություններից և մոտեցումներից մեկն է, որոնք ազդում են և, որոշ դեպքերում, կարգավորում ակտիվների կառավարիչների ներդրումները պորտֆելներում^[3]։ «Սոցիալապես պատասխանատու ներդրում» տերմինը երբեմն ավելի նեղ իմաստով վերաբերում է այն գործելակերպին, որը ձգտում է խուսափել վնասից՝ ընկերություններին ստուգելով ESG ռիսկերի տեսանկյունից՝ նախքան որոշելը՝ դրանք ներառել ներդրումային պորտֆելում, թե ոչ^[4]։

Սակայն այս տերմինը նաև օգտագործվում է ավելի լայն իմաստով՝ ներառելով ավելի նախաձեռնողական գործելակերպեր, ինչպիսիք են ազդեցության ներդրումը, բաժնետերերի շահերի պաշտպանությունը և համայնքային ներդրումները^[5]։

Ըստ ներդրող Էյմի Դոմինի՝ բաժնետերերի շահերի պաշտպանությունը և համայնքային ներդրումները սոցիալապես պատասխանատու ներդրման հիմնասյուներն են, մինչդեռ միայն բացասական ֆիլտրավորում կատարելը բավարար չէ^[6]։

Սոցիալական, բնապահպանական և էթիկական հարցերի չափումը բարդ գործընթաց է և կախված է կարիքներից ու համատեքստից^[7]։

Վարկանիշային որոշ ընկերություններ մշակել են ESG ռիսկերի վարկանիշներ և ֆիլտրեր՝ որպես գործիք ակտիվների կառավարիչների համար^[8]։

Այս վարկանիշային ընկերությունները գնահատում են ընկերություններն ու նախագծերը՝ մի շարք ռիսկային գործոնների հիման վրա, և սովորաբար յուրաքանչյուր գնահատվող ընկերության կամ նախագծի համար նշանակում են միջինացված գնահատական։

Պատմություն

Սոցիալապես պատասխանատու ներդրման (SRI) ակունքները, հնարավոր է, հասնում են մինչև Religious Society of Friends (քվակերներ)։ 1758 թվականին քվակերների Ֆիլադելֆիայի Տարեկան Հավաքը արգելեց անդամներին մասնակցել ստրկավաճառությանը։

SRI-ի կողմնակիցներից մեկը Methodism-ի հիմնադիրներից՝ Ջոն Ուեսլին (1703–1791) էր։ Ուեսլիի «The Use of Money» քարոզում ներկայացված էին սոցիալական ներդրման հիմնական սկզբունքները՝ չվնասել մերձավորիդ քո բիզնես գործունեությամբ և խուսափել այնպիսի ոլորտներից, ինչպիսիք են կաշվի դաբաղումը և քիմիական արտադրությունը, որոնք կարող են վնասել աշխատողների առողջությանը^[9]։

Սոցիալապես պատասխանատու ներդրման ամենահայտնի կիրառություններից մի քանիսը կրոնական շարժառիթներ ունեին։ Ներդրողները խուսափում էին «մեղսավոր» ընկերություններից, օրինակ՝ այն ընկերություններից, որոնք կապված էին այնպիսի արտադրանքների հետ, ինչպիսիք են հրազենը, ալկոհոլային խմիչքը և ծխախոտը։

Սոցիալապես պատասխանատու ներդրման ժամանակակից փուլը զարգացավ 1960-ականների սոցիալ-քաղաքական մթնոլորտում^[1]։ Այդ ժամանակ սոցիալապես մտահոգ ներդրողները ավելի ու ավելի էին փորձում անդրադառնալ Կանանց իրավունքներ, Քաղաքացիական իրավունքների շարժման և Աշխատավորական շարժման խնդիրներին։

Տնտեսական զարգացման նախագծերը, որոնք սկսվել կամ ղեկավարվել էին Մարտին Լյութեր Քինգի կողմից, օրինակ՝ Montgomery bus boycottը և Չիկագոյի Operation Breadbasket նախագիծը, ձևավորեցին սոցիալապես պատասխանատու ներդրման վաղ մոդելը։ Քինգը համադրում էր շարունակական երկխոսությունը բոյկոտների և ուղղակի գործողությունների հետ՝ թիրախավորելով կոնկրետ կորպորացիաներ։ Վիետնամի պատերազմի վերաբերյալ մտահոգություններ նույնպես արտահայտվեցին որոշ սոցիալական ներդրողների կողմից^[10]^[11]։

Դարաշրջանի խորհրդանշական պատկերներից մեկը 1972 թվականի հունիսին արված լուսանկարն էր՝ մերկ ինը տարեկան աղջկա՝ Ֆան Տհի Կիմ Ֆուկ որը ճչալով վազում էր լուսանկարչի ուղղությամբ, նրա մեջքը այրված էր իր գյուղի վրա նետված նապալմից։ Այդ լուսանկարը հատկապես ուղղեց հանրային զայրույթը դեպի Dow Քիմիական ընկերությունը^[12], որը նապալմի արտադրողն էր, և խթանեց բողոքի ակցիաներ ամբողջ երկրում՝ ընդդեմ Dow-ի և այլ ընկերությունների, որոնք ընկալվում էին որպես Վիետնամի պատերազմից շահույթ ստացողներ։

1950-1960-ական թվականներին արհմիությունները բազմագործատու կենսաթոշակային ֆոնդերի միջոցներն օգտագործում էին նպատակային ներդրումների համար։ Օրինակ՝ Հանքագործների միացյալ արհմիության հիմնադրամը ներդրումներ էր կատարում բժշկական հաստատություններում, իսկ Կանանց հագուստի արտադրության աշխատողների միջազգային արհմիությունը (ILGWU) և Էլեկտրատեխնիկների միջազգային եղբայրությունը (IBEW) ֆինանսավորում էին արհմիությունների կողմից կառուցվող բնակարանային ծրագրեր^[13]։

Արհմիությունները նաև փորձում էին կենսաթոշակային ֆոնդերի բաժնետոմսերն օգտագործել բաժնետերերի ակտիվության նպատակով՝ ներգրավվելով proxy fight-ներում և բաժնետերերի առաջարկների գործընթացում։ 1978 թվականին կենսաթոշակային ֆոնդերի սոցիալապես պատասխանատու ներդրումային (SRI) նախաձեռնությունները նոր խթան ստացան «Հյուսիսը կրկին կվերածնվի. Կենսաթոշակներ, քաղաքականություն և իշխանություն 1980-ականներին» գրքի հրապարակումից և դրա հեղինակներ Ջերեմի Ռիֆկինի ու Ռենդի Բարբերի հետագա կազմակերպչական գործունեությունից հետո։ 1980 թվականին ԱՄՆ նախագահի թեկնածուներ Ջիմի Քարթերը, Ռոնալդ Ռեյգանը և Ջերի Բրաունը հանդես էին գալիս կենսաթոշակային ներդրումներին սոցիալական ուղղվածություն հաղորդելու տարբեր մոտեցումների օգտին^[14]։

SRI-ն կարևոր դեր է ունեցել Հարավային Աֆրիկայում ապարտեիդի վարչակարգի ավարտին նպաստելու գործում։ Ապարտեիդի դեմ միջազգային ընդդիմությունը հատկապես ուժեղացավ 1960 թվականի Շարպվիլի կոտորածից հետո։ 1971 թվականին հոգևորական Լեոն Սալիվանը (որը այդ ժամանակ հանդիսանում էր General Motors-ի տնօրենների խորհրդի անդամ) մշակեց Հարավային Աֆրիկայում բիզնես վարելու վարքականոն, որը հետագայում հայտնի դարձավ որպես «Սալիվանի սկզբունքներ»։ Սակայն այդ սկզբունքների կիրառումը փաստող զեկույցները ցույց էին տալիս, որ ամերիկյան ընկերությունները բավարար քայլեր չէին ձեռնարկում Հարավային Աֆրիկայում խտրականությունը նվազեցնելու համար։

Այս զեկույցների և աճող քաղաքական ճնշման հետևանքով ԱՄՆ-ի տարբեր քաղաքներ, նահանգներ, քոլեջներ, կրոնական կազմակերպություններ և կենսաթոշակային ֆոնդեր սկսեցին հրաժարվել Հարավային Աֆրիկայում գործունեություն ծավալող ընկերություններում ներդրումներ կատարելուց։ 1976 թվականին ՄԱԿ-ը Հարավային Աֆրիկայի նկատմամբ սահմանեց պարտադիր զենքի էմբարգո։ 1970-ականներից մինչև 1990-ականների սկիզբը խոշոր հաստատությունները խուսափում էին ապարտեիդի պայմաններում Հարավային Աֆրիկայում ներդրումներ կատարելուց։

Ներդրումների այս բացասական հոսքը վերջիվերջո ստիպեց հարավաֆրիկյան գործատուների շուրջ 75%-ը ներկայացնող բիզնես խմբերին մշակել հռչակագիր, որով կոչ էր արվում վերջ դնել ապարտեիդին։ Թեև միայն SRI նախաձեռնությունները չէին, որ հանգեցրին ապարտեիդի վերացմանը, դրանք զգալի միջազգային ճնշում ձևավորեցին Հարավային Աֆրիկայի գործարար համայնքի նկատմամբ։

1990-ականների վերջերից սկսած՝ SRI-ն ընկալվում էր որպես շրջակա միջավայրի կայուն զարգացման խթանման միջոց^[15]։ Շատ ներդրողներ գլոբալ կլիմայական փոփոխությունների հետևանքները դիտարկում էին որպես լուրջ բիզնես և ներդրումային ռիսկ։ 1989 թվականին Ջոան Բավարիայի և առաջին «Երկրի օրվա» համակարգող Դենիս Հեյսի կողմից հիմնադրվեց CERES կազմակերպությունը՝ որպես ներդրողների, բնապահպանական կազմակերպությունների և հանրային շահերով զբաղվող այլ խմբերի ցանց, որի նպատակն էր համագործակցել ընկերությունների հետ՝ բնապահպանական խնդիրների լուծման ուղղությամբ^[16]։

1989 թվականին SRI ոլորտի ներկայացուցիչները հավաքվեցին «SRI in the Rockies» առաջին համաժողովին՝ գաղափարների փոխանակման և նոր նախաձեռնություններին խթան հաղորդելու նպատակով։ Հետագայում համաժողովի անվանումը փոխվեց՝ դառնալով «The SRI Conference», որը անցկացվում է ամեն տարի «կանաչ շինարարության» հավաստագրում ունեցող հաստատություններում և 2006 թվականից ի վեր տարեկան ներգրավել է ավելի քան 550 մասնակից^[17]։

Այս համաժողովը կազմակերպվում է First Affirmative Financial Network ներդրումային խորհրդատվական ընկերության կողմից, որը համագործակցում է երկրի տարբեր հատվածների խորհրդատուների հետ՝ առաջարկելով կայուն և պատասխանատու ներդրումներին մասնագիտացած ներդրումային պորտֆելներ։

Աշխարհում առաջին բրոքերային կազմակերպությունը, որը սկսեց առաջարկել SRI հետազոտություններ վաճառող կողմի (sell-side) համար, բրազիլական Unibanco բանկն էր։ Այս ծառայությունը գործարկվեց 2001 թվականի հունվարին՝ բանկի Սան Պաուլոյի կենտրոնակայանում աշխատող Unibanco-ի SRI վերլուծաբան Քրիստոֆեր Ուելսի կողմից։ Այն հիմնականում նախատեսված էր Եվրոպայի և ԱՄՆ-ի SRI ֆոնդերի համար, թեև հետազոտական նյութերը տրամադրվում էին նաև ոչ-SRI ֆոնդերին՝ ինչպես Բրազիլիայում, այնպես էլ դրա սահմաններից դուրս։

Հետազոտությունները վերաբերում էին Բրազիլիայում ցուցակված ընկերությունների բնապահպանական և սոցիալական խնդիրներին (սակայն չէին ընդգրկում կորպորատիվ կառավարման հարցերը)։ Դրանք անվճար ուղարկվում էին Unibanco-ի հաճախորդներին։ Ծառայությունը գործել է մինչև 2002 թվականի կեսերը։

Օգտվելով ապարտեիդի դեմ պայքարում ներդրումների դուրսբերման (divestment) գործիքի կիրառման ոլորտային փորձից՝ 2006 թվականին ստեղծվեց Սուդանի ներդրումների դուրսբերման աշխատանքային խումբը (Sudan Divestment Task Force)՝ ի պատասխան Սուդանի Դարֆուր տարածաշրջանում տեղի ունեցող ցեղասպանության^[18]։ Այս նախաձեռնությունը հետագայում աջակցություն ստացավ նաև ԱՄՆ կառավարության կողմից՝ 2007 թվականին ընդունված «Sudan Accountability and Divestment Act»-ի միջոցով։

Վերջին տարիներին որոշ սոցիալական ներդրողներ սկսել են ուշադրություն դարձնել աշխարհի տարբեր բնիկ ժողովուրդների իրավունքների պաշտպանությանը, որոնք տուժում են տարբեր ընկերությունների բիզնես գործունեությունից։ 2007 թվականին անցկացված «SRI in the Rockies» համաժողովի շրջանակում կազմակերպվել էր հատուկ նախահամաժողով՝ նվիրված բնիկ ժողովուրդների խնդիրների քննարկմանը։

Առողջ և անվտանգ աշխատանքային պայմանները, արդար վարձատրությունը, արտադրանքի անվտանգությունը և հավասար հնարավորությունների ապահովմամբ զբաղվածությունը շարունակում են մնալ բազմաթիվ սոցիալական ներդրողների առաջնային մտահոգությունների շարքում^[19]։ 2010-ականների կեսերին որոշ ներդրումային ֆոնդեր մշակեցին sogenannte «gender lens investing» ռազմավարություններ, որոնք նպատակ ունեին խթանել աշխատավայրում գենդերային հավասարությունը և կանանց ու աղջիկների ընդհանուր բարեկեցությունը^[20]։

Ժամանակակից ռազմավարություններ

Սոցիալապես պատասխանատու ներդրումները (SRI) զարգացող և ընդլայնվող շուկա են ինչպես ԱՄՆ-ում, այնպես էլ Եվրոպայում։ Մասնավորապես, այն դարձել է կարևոր սկզբունք, որով առաջնորդվում են տարբեր ներդրումային ֆոնդերի և հաշիվների ներդրումային ռազմավարությունները^[21]։ 2024 թվականի վերջի դրությամբ ESG ETF-ների ակտիվների ծավալը գերազանցել է 640 միլիարդ ԱՄՆ դոլարը^[22]։

Պետության կողմից վերահսկվող ֆոնդեր

Պետության կողմից վերահսկվող ֆոնդերը, օրինակ՝ կենսաթոշակային ֆոնդերը, հաճախ հանդիսանում են ներդրումային ոլորտի խոշոր դերակատարներ և գտնվում են քաղաքացիների ու ակտիվիստական խմբերի ճնշման ներքո՝ ընդունելու այնպիսի ներդրումային քաղաքականություններ, որոնք խրախուսում են կորպորատիվ էթիկական վարքագիծը, հարգում աշխատողների իրավունքները, հաշվի են առնում բնապահպանական խնդիրները և խուսափում մարդու իրավունքների խախտումներից։

Նման քաղաքականության առավել նշանակալի օրինակներից մեկն է Նորվեգիայի պետական կենսաթոշակային հիմնադրամը, որի գործունեության սկզբունքներով նախատեսվում է խուսափել այնպիսի ներդրումներից, որոնք «անընդունելի ռիսկ են ստեղծում, որ հիմնադրամը կարող է նպաստել ոչ էթիկական գործողություններին կամ անգործությանը, ինչպիսիք են հիմնարար մարդասիրական սկզբունքների խախտումները, մարդու իրավունքների լուրջ ոտնահարումները, կոպիտ կոռուպցիան կամ շրջակա միջավայրին հասցվող ծանր վնասները»^[23]։

2000-2010-ականներին կենսաթոշակային ֆոնդերը ենթարկվում էին ճնշման՝ հրաժարվելու BAE Systems զենք արտադրող ընկերությունում ներդրումներից, մասամբ՝ «Զենքի առևտրի դեմ պայքարի արշավ» (Campaign Against Arms Trade, CAAT) կազմակերպության կողմից իրականացվող արշավի արդյունքում^[24]։

Լիվերպուլի քաղաքային խորհուրդը ընդունեց հաջողված որոշում՝ դադարեցնելու ընկերությունում ներդրումները^[25], սակայն Շոտլանդիայի Կանաչ կուսակցության կողմից Էդինբուրգի քաղաքային խորհրդում նմանատիպ նախաձեռնությունը արգելափակվեց Լիբերալ-դեմոկրատների կողմից^[26]։

Փոխադարձ ֆոնդեր և ETF-ներ

2014 թվականի Trends Report-ի տվյալներով՝ սոցիալապես պատասխանատու փոխադարձ ներդրումային ֆոնդերի (mutual funds) թիվը 2014 թվականին հասել է 415-ի՝ աճելով 2012 թվականի 333-ից, 2010 թվականի 250-ից, 2005 և 2007 թվականների 173-ից, 2003 թվականի 189-ից և 2001 թվականի 167-ից։ Ընդհանուր առմամբ, շրջակա միջավայրի, սոցիալական և կորպորատիվ կառավարման (ESG) չափանիշները ներառող փոխադարձ ֆոնդերի թիվը 2012 թվականից ի վեր քառապատկվել է։

Բացի այդ, 2011 թվականի վերջի տվյալներով հայտնաբերվել էր 20 փոխանակվող ֆոնդ (ETF), որոնք ներառում էին ESG չափանիշներ՝ ընդհանուր 3.5 միլիարդ ԱՄՆ դոլարի ակտիվներով, ինչը աճ էր 2007 թվականի զեկույցի համեմատ, երբ հաշվառված էր 8 ETF՝ 2.25 միլիարդ դոլար ընդհանուր ակտիվներով։ 2007 թվականի այդ զեկույցը առաջինն էր, որը սկսել էր հետևել ETF-ներին։

Ի տարբերություն 1974 թվականի Employee Retirement Income Security Act-ի (Employee Retirement Income Security Act of 1974, ERISA), որը խիստ սահմանափակումներ է դնում սոցիալապես պատասխանատու նպատակների ներառման վրա՝ գործատուների և Taft-Hartley կենսաթոշակային ակտիվների կառավարման ընթացքում (քանի որ դրա հիմնական նպատակը աշխատողների կենսաթոշակների պաշտպանությունն է)^[27], գրանցված ներդրումային ընկերությունները կարող են հաշվի առնել այս գործոնները, եթե պահպանվում են 1940 թվականի Investment Company Act-ի բացահայտման և այլ պահանջները^[28]։

US SIF կազմակերպությունը պահպանում է գծապատկերներ և տվյալներ՝ նկարագրելով իր անդամ ընկերությունների կողմից առաջարկվող սոցիալապես պատասխանատու փոխադարձ ներդրումային ֆոնդերը։

Ֆոնդ	Ալկոհոլ	Ծխախոտ	Խաղամոլություն	Պաշտպանություն / Զենքեր	Կենդանիների վրա փորձարկումներ	Ապրանքներ / Ծառայություններ	Շրջակա միջավայր	Մարդու իրավունքներ	Աշխատանքային հարաբերություններ	Զբաղվածություն Հավասարություն	Համայնքային ներդրում	Վստահված քվեարկություն
Access Capital Strategies Community Investment Fund^[29]	Առանց ֆիլտրի	Առանց ֆիլտրի	Առանց ֆիլտրի	Առանց ֆիլտրի	Առանց ֆիլտրի	Առանց ֆիլտրի	Առանց ֆիլտրի	Առանց ֆիլտրի	Առանց ֆիլտրի	Առանց ֆիլտրի	Դրական ներդրում	X
AHA Balanced Fund – Institutional Class	Առանց ֆիլտրի	չկա ներդրում	Առանց ֆիլտրի	Առանց ֆիլտրի	Առանց ֆիլտրի	Առանց ֆիլտրի	Առանց ֆիլտրի	Առանց ֆիլտրի	Առանց ֆիլտրի	Առանց ֆիլտրի	Առանց ֆիլտրի	V
AHA Diversified Equity Fund – Institutional Class	Առանց ֆիլտրի	չկա ներդրում	Առանց ֆիլտրի	Առանց ֆիլտրի	Առանց ֆիլտրի	Առանց ֆիլտրի	Առանց ֆիլտրի	Առանց ֆիլտրի	Առանց ֆիլտրի	Առանց ֆիլտրի	Առանց ֆիլտրի	V
AHA Diversified Equity Fund – N Class	Առանց ֆիլտրի	չկա ներդրում	Առանց ֆիլտրի	Առանց ֆիլտրի	Առանց ֆիլտրի	Առանց ֆիլտրի	Առանց ֆիլտրի	Առանց ֆիլտրի	Առանց ֆիլտրի	Առանց ֆիլտրի	Առանց ֆիլտրի	V
AHA Full Maturity Fixed Income Fund – Institutional Class	Առանց ֆիլտրի	չկա ներդրում	Առանց ֆիլտրի	Առանց ֆիլտրի	Առանց ֆիլտրի	Առանց ֆիլտրի	Առանց ֆիլտրի	Առանց ֆիլտրի	Առանց ֆիլտրի	Առանց ֆիլտրի	Առանց ֆիլտրի	V
AHA Full Maturity Fixed Income Fund – N Class	Առանց ֆիլտրի	չկա ներդրում	Առանց ֆիլտրի	Առանց ֆիլտրի	Առանց ֆիլտրի	Առանց ֆիլտրի	Առանց ֆիլտրի	Առանց ֆիլտրի	Առանց ֆիլտրի	Առանց ֆիլտրի	Առանց ֆիլտրի	V
AHA Limited Maturity Fixed Income Fund – Institutional Class	Առանց ֆիլտրի	չկա ներդրում	Առանց ֆիլտրի	Առանց ֆիլտրի	Առանց ֆիլտրի	Առանց ֆիլտրի	Առանց ֆիլտրի	Առանց ֆիլտրի	Առանց ֆիլտրի	Առանց ֆիլտրի	Առանց ֆիլտրի	V
AHA Limited Maturity Fixed Income Fund – N Class	Առանց ֆիլտրի	չկա ներդրում	Առանց ֆիլտրի	Առանց ֆիլտրի	Առանց ֆիլտրի	Առանց ֆիլտրի	Առանց ֆիլտրի	Առանց ֆիլտրի	Առանց ֆիլտրի	Առանց ֆիլտրի	Առանց ֆիլտրի	V
AHA Socially Responsible Equity I	չկա ներդրում	չկա ներդրում	չկա ներդրում	չկա ներդրում	Առանց ֆիլտրի	Դրական ներդրում	Դրական ներդրում	Դրական ներդրում	Դրական ներդրում	Դրական ներդրում	Առանց ֆիլտրի	V
AHA Socially Responsible Equity N	չկա ներդրում	չկա ներդրում	չկա ներդրում	չկա ներդրում	Առանց ֆիլտրի	Դրական ներդրում	Դրական ներդրում	Դրական ներդրում	Դրական ներդրում	Դրական ներդրում	Առանց ֆիլտրի	V
Appleseed Fund	սահմանափակ ներդրում	սահմանափակ ներդրում	սահմանափակ ներդրում	սահմանափակ ներդրում	Առանց ֆիլտրի	Առանց ֆիլտրի	Դրական ներդրում	Դրական ներդրում	Դրական ներդրում	Առանց ֆիլտրի	Դրական ներդրում	V
Ariel Appreciation Fund	Առանց ֆիլտրի	չկա ներդրում	Առանց ֆիլտրի	չկա ներդրում	Առանց ֆիլտրի	Առանց ֆիլտրի	Առանց ֆիլտրի	Առանց ֆիլտրի	Առանց ֆիլտրի	Առանց ֆիլտրի	Առանց ֆիլտրի	V
Ariel Focus Fund	Առանց ֆիլտրի	չկա ներդրում	Առանց ֆիլտրի	չկա ներդրում	Առանց ֆիլտրի	Առանց ֆիլտրի	Առանց ֆիլտրի	Առանց ֆիլտրի	Առանց ֆիլտրի	Առանց ֆիլտրի	Առանց ֆիլտրի	V
Ariel Fund	Առանց ֆիլտրի	չկա ներդրում	Առանց ֆիլտրի	չկա ներդրում	Առանց ֆիլտրի	Առանց ֆիլտրի	Առանց ֆիլտրի	Առանց ֆիլտրի	Առանց ֆիլտրի	Առանց ֆիլտրի	Առանց ֆիլտրի	V
Azzad Ethical Income Fund	չկա ներդրում	չկա ներդրում	չկա ներդրում	չկա ներդրում	Առանց ֆիլտրի	Առանց ֆիլտրի	Առանց ֆիլտրի	Առանց ֆիլտրի	Առանց ֆիլտրի	Առանց ֆիլտրի	Առանց ֆիլտրի	V
Azzad Ethical Mid Cap Fund	չկա ներդրում	չկա ներդրում	չկա ներդրում	չկա ներդրում	Առանց ֆիլտրի	Առանց ֆիլտրի	Առանց ֆիլտրի	Առանց ֆիլտրի	Առանց ֆիլտրի	Առանց ֆիլտրի	Առանց ֆիլտրի	V
Brighter Student Fund	չկա ներդրում	չկա ներդրում	չկա ներդրում	չկա ներդրում	չկա ներդրում	չկա ներդրում	չկա ներդրում	չկա ներդրում	չկա ներդրում	դրական ներդրում	չկա ներդրում	X
Ֆոնդ	Ալկոհոլ	Ծխախոտ	Խաղամոլություն	Պաշտպանություն / Զենքեր	Կենդանիների վրա փորձարկումներ	Ապրանքներ / Ծառայություններ	Շրջակա միջավայր	Մարդու իրավունքներ	Աշխատանքային հարաբերություններ	Զբաղվածություն Հավասարություն	Համայնքային ներդրում	Վստահված քվեարկություն
Calvert Aggressive Allocation Fund	չկա ներդրում	չկա ներդրում	չկա ներդրում	սահմանափակ ներդրում	սահմանափակ ներդրում	Դրական ներդրում	Դրական ներդրում	Դրական ներդրում	Դրական ներդրում	Դրական ներդրում	Դրական ներդրում	V
Calvert Capital Accumulation A	չկա ներդրում	չկա ներդրում	չկա ներդրում	սահմանափակ ներդրում	սահմանափակ ներդրում	Դրական ներդրում	Դրական ներդրում	Դրական ներդրում	Դրական ներդրում	Դրական ներդրում	Դրական ներդրում	V
Calvert Capital Accumulation B	չկա ներդրում	չկա ներդրում	չկա ներդրում	սահմանափակ ներդրում	սահմանափակ ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	V
Calvert Capital Accumulation C	չկա ներդրում	չկա ներդրում	չկա ներդրում	սահմանափակ ներդրում	սահմանափակ ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	V
Calvert Conservative Allocation Fund	չկա ներդրում	չկա ներդրում	չկա ներդրում	սահմանափակ ներդրում	սահմանափակ ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	V
Calvert Global Alternative Energy Fund A	Առանց ֆիլտրի	Առանց ֆիլտրի	Առանց ֆիլտրի	Առանց ֆիլտրի	Առանց ֆիլտրի	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	Առանց ֆիլտրի	V
Calvert Global Water Fund	չկա ներդրում	Առանց ֆիլտրի	Առանց ֆիլտրի	չկա ներդրում	Առանց ֆիլտրի	չկա ներդրում	Առանց ֆիլտրի	դրական ներդրում	Առանց ֆիլտրի	Առանց ֆիլտրի	Առանց ֆիլտրի	V
Calvert International Opportunities Fund	սահմանափակ ներդրում	սահմանափակ ներդրում	Առանց ֆիլտրի	Առանց ֆիլտրի	Առանց ֆիլտրի	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	Առանց ֆիլտրի	V
Calvert Large Cap Growth A	չկա ներդրում	չկա ներդրում	չկա ներդրում	սահմանափակ ներդրում	սահմանափակ ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	V
Calvert Large Cap Growth B	չկա ներդրում	չկա ներդրում	չկա ներդրում	սահմանափակ ներդրում	սահմանափակ ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	V
Calvert Large Cap Growth C	չկա ներդրում	չկա ներդրում	չկա ներդրում	սահմանափակ ներդրում	սահմանափակ ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	V
Calvert Large Cap Growth I	չկա ներդրում	չկա ներդրում	չկա ներդրում	սահմանափակ ներդրում	սահմանափակ ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	V
Calvert Mid Cap Value Fund	չկա ներդրում	չկա ներդրում	չկա ներդրում	սահմանափակ ներդրում	սահմանափակ ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	V
Calvert Moderate Allocation Fund	չկա ներդրում	չկա ներդրում	չկա ներդրում	սահմանափակ ներդրում	սահմանափակ ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	V
Calvert New Vision Small Cap A	չկա ներդրում	չկա ներդրում	չկա ներդրում	սահմանափակ ներդրում	սահմանափակ ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	V
Calvert New Vision Small Cap B	չկա ներդրում	չկա ներդրում	չկա ներդրում	սահմանափակ ներդրում	սահմանափակ ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	V
Calvert New Vision Small Cap C	չկա ներդրում	չկա ներդրում	չկա ներդրում	սահմանափակ ներդրում	սահմանափակ ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	V
Ֆոնդ	Ալկոհոլ	Ծխախոտ	Խաղամոլություն	Պաշտպանություն / Զենքեր	Կենդանիների վրա փորձարկումներ	Ապրանքներ / Ծառայություններ	Շրջակա միջավայր	Մարդու իրավունքներ	Աշխատանքային հարաբերություններ	Զբաղվածություն Հավասարություն	Համայնքային ներդրում	Վստահված քվեարկություն
Calvert Small Cap Value Fund	չկա ներդրում	չկա ներդրում	չկա ներդրում	սահմանափակ ներդրում	սահմանափակ ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	V
Calvert Social Index A	չկա ներդրում	չկա ներդրում	չկա ներդրում	սահմանափակ ներդրում	սահմանափակ ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	V
Calvert Social Index B	չկա ներդրում	չկա ներդրում	չկա ներդրում	սահմանափակ ներդրում	սահմանափակ ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	V
Calvert Social Index C	չկա ներդրում	չկա ներդրում	չկա ներդրում	սահմանափակ ներդրում	սահմանափակ ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	V
Calvert Social Index I	չկա ներդրում	չկա ներդրում	չկա ներդրում	սահմանափակ ներդրում	սահմանափակ ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	V
Calvert Social Investment Balanced A	չկա ներդրում	չկա ներդրում	չկա ներդրում	սահմանափակ ներդրում	սահմանափակ ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	V
Calvert Social Investment Balanced C	չկա ներդրում	չկա ներդրում	չկա ներդրում	սահմանափակ ներդրում	սահմանափակ ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	V
Calvert Social Investment Bond A	չկա ներդրում	չկա ներդրում	չկա ներդրում	սահմանափակ ներդրում	սահմանափակ ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	V
Calvert Social Investment Enhanced Equity A	չկա ներդրում	չկա ներդրում	չկա ներդրում	սահմանափակ ներդրում	սահմանափակ ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	V
Calvert Social Investment Enhanced Equity B	չկա ներդրում	չկա ներդրում	չկա ներդրում	սահմանափակ ներդրում	սահմանափակ ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	V
Calvert Social Investment Enhanced Equity C	չկա ներդրում	չկա ներդրում	չկա ներդրում	սահմանափակ ներդրում	սահմանափակ ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	V
Calvert Social Investment Equity A	չկա ներդրում	չկա ներդրում	չկա ներդրում	սահմանափակ ներդրում	սահմանափակ ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	V
Calvert Social Investment Equity C	չկա ներդրում	չկա ներդրում	չկա ներդրում	սահմանափակ ներդրում	սահմանափակ ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	V
Calvert Social Investment Equity I	չկա ներդրում	չկա ներդրում	չկա ներդրում	սահմանափակ ներդրում	սահմանափակ ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	V
Calvert World Values International A	չկա ներդրում	չկա ներդրում	Առանց ֆիլտրի	սահմանափակ ներդրում	Առանց ֆիլտրի	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	V
Calvert World Values International C	չկա ներդրում	չկա ներդրում	Առանց ֆիլտրի	սահմանափակ ներդրում	Առանց ֆիլտրի	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	V
CRA Qualified Investment	Առանց ֆիլտրի	Առանց ֆիլտրի	Առանց ֆիլտրի	Առանց ֆիլտրի	Առանց ֆիլտրի	Առանց ֆիլտրի	Առանց ֆիլտրի	Առանց ֆիլտրի	Առանց ֆիլտրի	Առանց ֆիլտրի	դրական ներդրում	X
Ֆոնդ	Ալկոհոլ	Ծխախոտ	Խաղամոլություն	Պաշտպանություն / Զենքեր	Կենդանիների վրա փորձարկումներ	Ապրանքներ / Ծառայություններ	Շրջակա միջավայր	Մարդու իրավունքներ	Աշխատանքային հարաբերություններ	Զբաղվածություն Հավասարություն	Համայնքային ներդրում	Վստահված քվեարկություն
Domini European PacAsia Social Equity A	չկա ներդրում	չկա ներդրում	չկա ներդրում	չկա ներդրում	Առանց ֆիլտրի	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	Առանց ֆիլտրի	V
Domini European PacAsia Social Equity I	չկա ներդրում	չկա ներդրում	չկա ներդրում	չկա ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	Առանց ֆիլտրի	V
Domini European Social Equity A	չկա ներդրում	չկա ներդրում	չկա ներդրում	չկա ներդրում	Առանց ֆիլտրի	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	Առանց ֆիլտրի	V
Domini European Social Equity I	չկա ներդրում	չկա ներդրում	չկա ներդրում	չկա ներդրում	Առանց ֆիլտրի	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	Առանց ֆիլտրի	V
Domini Institutional Social Equity	չկա ներդրում	չկա ներդրում	չկա ներդրում	չկա ներդրում	Առանց ֆիլտրի	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	Առանց ֆիլտրի	V
Domini PacAsia Social Equity A	չկա ներդրում	չկա ներդրում	չկա ներդրում	չկա ներդրում	Առանց ֆիլտրի	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	Առանց ֆիլտրի	V
Domini PacAsia Social Equity I	չկա ներդրում	չկա ներդրում	չկա ներդրում	չկա ներդրում	Առանց ֆիլտրի	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	Առանց ֆիլտրի	V
Domini Social Bond	չկա ներդրում	չկա ներդրում	չկա ներդրում	չկա ներդրում	Առանց ֆիլտրի	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	V
Domini Social Equity A	չկա ներդրում	չկա ներդրում	չկա ներդրում	չկա ներդրում	Առանց ֆիլտրի	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	Առանց ֆիլտրի	V
Domini Social Equity I	չկա ներդրում	չկա ներդրում	չկա ներդրում	չկա ներդրում	Առանց ֆիլտրի	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	Առանց ֆիլտրի	V
Epiphany Faith and Family Values 100 Fund – A Class	սահմանափակ ներդրում	սահմանափակ ներդրում	սահմանափակ ներդրում	սահմանափակ ներդրում	Առանց ֆիլտրի	Առանց ֆիլտրի	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	Առանց ֆիլտրի	V
Epiphany Faith and Family Values 100 Fund – C Class	սահմանափակ ներդրում	սահմանափակ ներդրում	սահմանափակ ներդրում	սահմանափակ ներդրում	Առանց ֆիլտրի	Առանց ֆիլտրի	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	Առանց ֆիլտրի	V
Epiphany Faith and Family Values 100 Fund – N Class	սահմանափակ ներդրում	սահմանափակ ներդրում	սահմանափակ ներդրում	սահմանափակ ներդրում	Առանց ֆիլտրի	Առանց ֆիլտրի	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	Առանց ֆիլտրի	V
Gabelli SRI Green Fund Inc A^[30]	սահմանափակ ներդրում	սահմանափակ ներդրում	սահմանափակ ներդրում	չկա ներդրում	Առանց ֆիլտրի	դրական ներդրում	դրական ներդրում	Առանց ֆիլտրի	Առանց ֆիլտրի	Առանց ֆիլտրի	Առանց ֆիլտրի	V
Gabelli SRI Green Fund Inc AAA^[30]	սահմանափակ ներդրում	սահմանափակ ներդրում	սահմանափակ ներդրում	չկա ներդրում	Առանց ֆիլտրի	դրական ներդրում	դրական ներդրում	Առանց ֆիլտրի	Առանց ֆիլտրի	Առանց ֆիլտրի	Առանց ֆիլտրի	V
Gabelli SRI Green Fund Inc C	սահմանափակ ներդրում	սահմանափակ ներդրում	սահմանափակ ներդրում	չկա ներդրում	Առանց ֆիլտրի	դրական ներդրում	դրական ներդրում	Առանց ֆիլտրի	Առանց ֆիլտրի	Առանց ֆիլտրի	Առանց ֆիլտրի	V
Gabelli SRI Green Fund Inc I	սահմանափակ ներդրում	սահմանափակ ներդրում	սահմանափակ ներդրում	չկա ներդրում	Առանց ֆիլտրի	դրական ներդրում	դրական ներդրում	Առանց ֆիլտրի	Առանց ֆիլտրի	Առանց ֆիլտրի	Առանց ֆիլտրի	V
Green Century Balanced	Առանց ֆիլտրի	չկա ներդրում	Առանց ֆիլտրի	սահմանափակ ներդրում	սահմանափակ ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	Առանց ֆիլտրի	Առանց ֆիլտրի	Առանց ֆիլտրի	Առանց ֆիլտրի	V
Green Century Equity	չկա ներդրում	չկա ներդրում	չկա ներդրում	սահմանափակ ներդրում	Առանց ֆիլտրի	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	Առանց ֆիլտրի	V
Integrity Growth and Income Fund	չկա ներդրում	չկա ներդրում	չկա ներդրում	Առանց ֆիլտրի	սահմանափակ ներդրում	Առանց ֆիլտրի	դրական ներդրում	սահմանափակ ներդրում	սահմանափակ ներդրում	սահմանափակ ներդրում	Առանց ֆիլտրի	V
Ֆոնդ	Ալկոհոլ	Ծխախոտ	Խաղամոլություն	Պաշտպանություն / Զենքեր	Կենդանիների վրա փորձարկումներ	Ապրանքներ / Ծառայություններ	Շրջակա միջավայր	Մարդու իրավունքներ	Աշխատանքային հարաբերություններ	Զբաղվածություն Հավասարություն	Համայնքային ներդրում	Վստահված քվեարկություն
Legg Mason Prt Social Awareness Fund A	Առանց ֆիլտրի	սահմանափակ ներդրում	Առանց ֆիլտրի	սահմանափակ ներդրում	Առանց ֆիլտրի	Առանց ֆիլտրի	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	Առանց ֆիլտրի	V
Legg Mason Prt Social Awareness Fund B	Առանց ֆիլտրի	սահմանափակ ներդրում	Առանց ֆիլտրի	սահմանափակ ներդրում	Առանց ֆիլտրի	Առանց ֆիլտրի	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	Առանց ֆիլտրի	V
Merrion Stockbrokers Social Awareness Fund C	Առանց ֆիլտրի	սահմանափակ ներդրում	Առանց ֆիլտրի	սահմանափակ ներդրում	Առանց ֆիլտրի	Առանց ֆիլտրի	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	Առանց ֆիլտրի	V
Praxis Growth Index Fund A	չկա ներդրում	չկա ներդրում	չկա ներդրում	չկա ներդրում	Առանց ֆիլտրի	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	V
Praxis Growth Index Fund I	չկա ներդրում	չկա ներդրում	չկա ներդրում	չկա ներդրում	Առանց ֆիլտրի	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	V
Praxis Impact Bond Fund A	չկա ներդրում	չկա ներդրում	չկա ներդրում	չկա ներդրում	Առանց ֆիլտրի	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	V
Praxis Impact Bond Fund I	չկա ներդրում	չկա ներդրում	չկա ներդրում	չկա ներդրում	Առանց ֆիլտրի	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	V
Praxis International Index Fund A	չկա ներդրում	չկա ներդրում	չկա ներդրում	չկա ներդրում	Առանց ֆիլտրի	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	V
Praxis International Index Fund I	չկա ներդրում	չկա ներդրում	չկա ներդրում	չկա ներդրում	Առանց ֆիլտրի	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	V
Praxis Small Cap Index Fund A	չկա ներդրում	չկա ներդրում	չկա ներդրում	չկա ներդրում	Առանց ֆիլտրի	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	V
Praxis Small Cap Index Fund I	չկա ներդրում	չկա ներդրում	չկա ներդրում	չկա ներդրում	Առանց ֆիլտրի	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	V
Praxis Value Index Fund A	չկա ներդրում	չկա ներդրում	չկա ներդրում	չկա ներդրում	Առանց ֆիլտրի	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	V
Praxis Value Index Fund I	չկա ներդրում	չկա ներդրում	չկա ներդրում	չկա ներդրում	Առանց ֆիլտրի	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	V
Neuberger Berman Socially Resp Inv	չկա ներդրում	չկա ներդրում	չկա ներդրում	չկա ներդրում	սահմանափակ ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	Առանց ֆիլտրի	V
New Alternatives Fund	չկա ներդրում	չկա ներդրում	չկա ներդրում	չկա ներդրում	չկա ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	X
Ֆոնդ	Ալկոհոլ	Ծխախոտ	Խաղամոլություն	Պաշտպանություն / Զենքեր	Կենդանիների վրա փորձարկումներ	Ապրանքներ / Ծառայություններ	Շրջակա միջավայր	Մարդու իրավունքներ	Աշխատանքային հարաբերություններ	Զբաղվածություն Հավասարություն	Համայնքային ներդրում	Վստահված քվեարկություն
Parnassus Core Equity Fund	չկա ներդրում	չկա ներդրում	չկա ներդրում	չկա ներդրում	սահմանափակ ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	Առանց ֆիլտրի	V
Parnassus Fund	չկա ներդրում	չկա ներդրում	չկա ներդրում	չկա ներդրում	սահմանափակ ներդրում	դրական ներդրում	չկա ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	V
Parnassus Income Fixed Income	չկա ներդրում	չկա ներդրում	չկա ներդրում	չկա ներդրում	սահմանափակ ներդրում	դրական ներդրում	չկա ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	Առանց ֆիլտրի	V
Parnassus Mid Cap Fund	չկա ներդրում	չկա ներդրում	չկա ներդրում	չկա ներդրում	սահմանափակ ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	V
Parnassus Small Cap Fund	չկա ներդրում	չկա ներդրում	չկա ներդրում	չկա ներդրում	սահմանափակ ներդրում	դրական ներդրում	չկա ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	V
Parnassus Endeavor Fund	չկա ներդրում	չկա ներդրում	չկա ներդրում	չկա ներդրում	սահմանափակ ներդրում	դրական ներդրում	չկա ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	V
Pax World Balanced	սահմանափակ ներդրում	չկա ներդրում	սահմանափակ ներդրում	սահմանափակ ներդրում	սահմանափակ ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	V
Pax World Growth	սահմանափակ ներդրում	չկա ներդրում	սահմանափակ ներդրում	սահմանափակ ներդրում	սահմանափակ ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	Առանց ֆիլտրի	V
Pax World High Yield	սահմանափակ ներդրում	չկա ներդրում	սահմանափակ ներդրում	սահմանափակ ներդրում	սահմանափակ ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	V
Pax World Value Fund – Individual Investor	Առանց ֆիլտրի	չկա ներդրում	սահմանափակ ներդրում	չկա ներդրում	սահմանափակ ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	Առանց ֆիլտրի	V
Pax World Value Fund – Institutional Class	Առանց ֆիլտրի	չկա ներդրում	սահմանափակ ներդրում	չկա ներդրում	սահմանափակ ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	Առանց ֆիլտրի	V
Pax World Women's Equity Fund – Individual Investor	Առանց ֆիլտրի	չկա ներդրում	սահմանափակ ներդրում	չկա ներդրում	սահմանափակ ներդրում	սահմանափակ ներդրում	սահմանափակ ներդրում	Առանց ֆիլտրի	սահմանափակ ներդրում	սահմանափակ ներդրում	Առանց ֆիլտրի	V
Pax World Women's Equity Fund – Institutional Class	Առանց ֆիլտրի	չկա ներդրում	սահմանափակ ներդրում	չկա ներդրում	սահմանափակ ներդրում	սահմանափակ ներդրում	սահմանափակ ներդրում	սահմանափակ ներդրում	սահմանափակ ներդրում	սահմանափակ ներդրում	Առանց ֆիլտրի	V
Portfolio 21	Առանց ֆիլտրի	չկա ներդրում	սահմանափակ ներդրում	սահմանափակ ներդրում	սահմանափակ ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	սահմանափակ ներդրում	սահմանափակ ներդրում	սահմանափակ ներդրում	դրական ներդրում	V
Portfolio 21 Institutional	Առանց ֆիլտրի	չկա ներդրում	սահմանափակ ներդրում	սահմանափակ ներդրում	սահմանափակ ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	սահմանափակ ներդրում	սահմանափակ ներդրում	սահմանափակ ներդրում	Առանց ֆիլտրի	V
Sentinel Sustainable Core Opportunities Fund	չկա ներդրում	չկա ներդրում	չկա ներդրում	սահմանափակ ներդրում	սահմանափակ ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	Առանց ֆիլտրի	V
Sentinel Sustainable Emerging Companies Fund	չկա ներդրում	չկա ներդրում	չկա ներդրում	սահմանափակ ներդրում	սահմանափակ ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	Առանց ֆիլտրի	V
SPDR Gender Diversity Index ETF (SHE)	չկա ներդրում	չկա ներդրում	չկա ներդրում	չկա ներդրում	չկա ներդրում	չկա ներդրում	չկա ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	Առանց ֆիլտրի	V
TIAA-CREF	սահմանափակ ներդրում	սահմանափակ ներդրում	սահմանափակ ներդրում	սահմանափակ ներդրում	Առանց ֆիլտրի	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	Առանց ֆիլտրի	V
Flex Total Return Utilities Fund	չկա ներդրում	չկա ներդրում	չկա ներդրում	չկա ներդրում	չկա ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	Առանց ֆիլտրի	դրական ներդրում	դրական ներդրում	Առանց ֆիլտրի	V
Vanguard FTSE Social Index Fund	չկա ներդրում	չկա ներդրում	չկա ներդրում	չկա ներդրում	չկա ներդրում	Առանց ֆիլտրի	չկա ներդրում	չկա ներդրում	Առանց ֆիլտրի	Առանց ֆիլտրի	Առանց ֆիլտրի	NS
WVH Ethical Inc. Social Balanced Fund	չկա ներդրում	չկա ներդրում	սահմանափակ ներդրում	չկա ներդրում	սահմանափակ ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	V
WVH Ethical Inc. Social Equity Fund	չկա ներդրում	չկա ներդրում	սահմանափակ ներդրում	չկա ներդրում	սահմանափակ ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	սահմանափակ ներդրում	դրական ներդրում	չկա ներդրում	V
WVH Ethical Inc. Green Growth Fund	սահմանափակ ներդրում	սահմանափակ ներդրում	սահմանափակ ներդրում	սահմանափակ ներդրում	սահմանափակ ներդրում	դրական ներդրում	դրական ներդրում	Առանց ֆիլտրի	Առանց ֆիլտրի	Առանց ֆիլտրի	Առանց ֆիլտրի	V
xRussell 3000^[31]	Առանց ֆիլտրի	Առանց ֆիլտրի	Առանց ֆիլտրի	Առանց ֆիլտրի	Առանց ֆիլտրի	Առանց ֆիլտրի	Առանց ֆիլտրի	Առանց ֆիլտրի	Առանց ֆիլտրի	Առանց ֆիլտրի	Առանց ֆիլտրի	X

Առանձին կառավարվող հաշիվներ

2014 թվականի ԱՄՆ կայուն, պատասխանատու և ազդեցության ներդրումների (Sustainable, Responsible and Impact Investing) միտումների վերաբերյալ զեկույցի համաձայն՝ առանձին հաշիվների կառավարիչների շրջանում 214 տարբեր առանձին հաշիվային գործիքներ կամ ռազմավարություններ՝ ընդհանուր 433 միլիարդ ԱՄՆ դոլար ակտիվներով, ներդրումային վերլուծության ընթացքում հաշվի էին առնում ESG գործոնները։

Այն դեպքերում, երբ առանձին հաշիվը ենթակա է Employee Retirement Income Security Act of 1974-ին (ERISA), գործում են իրավական սահմանափակումներ, որոնք սահմանափակում են ներդրումային որոշումների ընդունումը այն գործոնների հիման վրա, որոնք չեն նպատակադրում առավելագույնի հասցնել պլանի մասնակիցների տնտեսական եկամուտները։

Բաժնետերերի ակտիվություն

Բաժնետերերի որոշումների առաջարկները (shareholder resolutions) ներկայացվում են ներդրողների լայն շրջանակի կողմից, այդ թվում՝ պետական կենսաթոշակային ֆոնդերի, հավատքի վրա հիմնված ներդրողների (faith-based investors), սոցիալապես պատասխանատու փոխադարձ ներդրումային ֆոնդերի և աշխատավորական միությունների կողմից^[32]։

2004 թվականին հավատքի վրա հիմնված կազմակերպությունները ներկայացրել են 129 առաջարկ, իսկ սոցիալապես պատասխանատու ֆոնդերը՝ 56 առաջարկ։

Բաժնետերերի առաջարկների կարգավորումը տարբեր երկրներում տարբեր է։ ԱՄՆ-ում այն հիմնականում կարգավորվում է Securities and Exchange Commission-ի (SEC) կողմից, որը վերահսկում է փոխադարձ ֆոնդերը և կիրառում է 1940 թվականի օրենքը (Investment Company Act of 1940)^[33], ինչպես նաև Աշխատանքի դեպարտամենտի (Department of Labor) կողմից, որը վերահսկում է որոշ կենսաթոշակային պլաններ և կիրառում է Employee Retirement Income Security Act of 1974 (ERISA)^[34]։

Այս կարգավորումները պահանջում են, որ կենսաթոշակային պլաններն ու փոխադարձ ֆոնդերը բացահայտեն, թե ինչպես են քվեարկել իրենց ներդրողների անունից^[35]։

ԱՄՆ բաժնետերերը ձևավորել են տարբեր խմբեր՝ համատեղ առաջարկների ներկայացումը հեշտացնելու համար, որոնց թվում են Council of Institutional Investors-ը, Interfaith Center on Corporate Responsibility-ը և US SIF-ը։

2012–2014 թվականներին ավելի քան 200 ԱՄՆ հաստատություններ և ներդրումային կառավարման ընկերություններ ներկայացրել կամ համահեղինակել են առաջարկներ՝ ընդհանուր առմամբ կառավարելով մոտ 1.72 տրիլիոն ԱՄՆ դոլարի ակտիվներ (2013 թվականի վերջի դրությամբ)։ Այդ շրջանում բնապահպանական և սոցիալական հարցերի հիմնական թեմաներն էին քաղաքական նվիրատվությունները, ինչպես նաև կլիմայի փոփոխության և բնապահպանական խնդիրները^[36]։

Համայնքային ներդրումներ

Համայնքային ներդրումները, որոնք հանդիսանում են սոցիալապես պատասխանատու ներդրումների ենթաբաժին, հնարավորություն են տալիս ուղղակիորեն ներդրումներ կատարել համայնքային կազմակերպությունների մեջ։

Այս ոլորտում գործող ֆինանսական հաստատությունները օգտագործում են ներդրողների կապիտալը՝ վարկեր տրամադրելու կամ երաշխավորելու այն անհատներին և կազմակերպություններին, որոնք զրկված են եղել ավանդական ֆինանսական հաստատություններից վարկային հասանելիությունից։ Այդ վարկերը հիմնականում օգտագործվում են բնակարանային ծրագրերի, փոքր բիզնեսի ստեղծման, կրթության կամ անձնական զարգացման նպատակներով՝ ԱՄՆ-ում և Մեծ Բրիտանիայում^[37], կամ տրամադրվում են տեղական ֆինանսական կառույցներին արտերկրում՝ միջազգային համայնքային զարգացման ծրագրերի ֆինանսավորման համար։

Համայնքային ներդրումային հաստատությունները սովորաբար նաև տրամադրում են ուսուցում, աջակցություն և մասնագիտական խորհրդատվություն՝ ապահովելու վարկերի հաջող իրականացումը և ներդրողների համար եկամտաբերությունը^[37]։

2012–2014 թվականների ընթացքում համայնքային ներդրումները աճել են գրեթե 5%-ով։ ԱՄՆ-ում գործող համայնքային զարգացման ֆինանսական հաստատությունների (Community Development Financial Institutions, CDFIs) կողմից պահվող և տեղական մակարդակում ներդրված ակտիվների ընդհանուր ծավալը 2014 թվականի սկզբին կազմել է 64.3 միլիարդ ԱՄՆ դոլար՝ 2012 թվականի 61.4 միլիարդի համեմատ։

Ներդրումային ռազմավարություններ

Ներդրումներ կապիտալի շուկաներում

Սոցիալական ներդրողները կիրառում են մի շարք ռազմավարություններ՝ ֆինանսական եկամտաբերությունը առավելագույնի հասցնելու և միաժամանակ հասարակական դրական ազդեցություն ստեղծելու նպատակով։

Այս ռազմավարությունները ձգտում են փոփոխություններ իրականացնել՝ նվազեցնելով կայուն գործունեություն ծավալող ընկերությունների համար կապիտալի արժեքը և բարձրացնելով այն ոչ կայուն ընկերությունների համար։ Այս մոտեցման կողմնակիցները պնդում են, որ կապիտալի հասանելիությունն է որոշում զարգացման ապագա ուղղությունը։

Վարկանիշային գործակալությունների աճող թիվը հավաքագրում է ինչպես ընկերությունների ESG վարքագծին վերաբերող սկզբնական տվյալները, այնպես էլ այդ տվյալների հիման վրա ձևավորում է տարբեր ինդեքսներ։^[38]: Մի քանի տարվա աճից հետո վարկանիշային գործակալությունների ոլորտը վերջերս անցել է համախմբման փուլ, որի ընթացքում միաձուլումների և ձեռքբերումների հետևանքով նվազել է նորաստեղծ կազմակերպությունների թիվը^[39]։

ESG ինտեգրում

ESG ինտեգրումը պատասխանատու ներդրումների ամենատարածված ռազմավարություններից մեկն է և ենթադրում է բնապահպանական, սոցիալական և կառավարման (Environmental, Social, Governance — ESG) չափանիշների ներառում բաժնային ներդրումների հիմնարար վերլուծության գործընթացում։

Ըստ Investor Responsibility Research Center Institute (IRRCi) ոչ առևտրային կազմակերպության՝ ESG ինտեգրման մոտեցումները զգալիորեն տարբերվում են ակտիվների կառավարիչների միջև՝ կախված հետևյալ գործոններից^[40].

Կառավարում — ո՞վ է կազմակերպության ներսում պատասխանատու ESG ինտեգրման համար։
Հետազոտություն — ի՞նչ ESG չափանիշներ և գործոններ են հաշվի առնվում վերլուծության ընթացքում։
Կիրառում — ինչպե՞ս են ESG չափանիշները կիրառվում գործնականում։

Բացասական զտում

Բացասական զտում ներդրումային գործընթացից որոշ արժեթղթերի բացառումն է՝ սոցիալական կամ բնապահպանական չափանիշների հիման վրա։ Օրինակ՝ բազմաթիվ սոցիալապես պատասխանատու ներդրողներ հրաժարվում են ներդրումներ կատարել ծխախոտ արտադրող ընկերություններում^[41]:

SRI-ի ամենաերկարակյաց ինդեքսը՝ Domini 400-ը (ներկայումս հայտնի որպես MSCI KLD 400), ստեղծվել է 1990 թվականի մայիսին։ Այն շարունակել է ցուցադրել մրցունակ արդյունքներ․ մինչև 2009 թվականի դեկտեմբեր միջին տարեկան ընդհանուր եկամտաբերությունը կազմել է 9.51%, մինչդեռ S&P 500 ինդեքսի ցուցանիշը եղել է 8.66%^[42]:

Տարբեր ակադեմիական հետազոտություններ արձանագրել են ինչպես դրական, այնպես էլ բացասական և չեզոք կապեր SRI ֆոնդերի ուղղվածության և ֆինանսական արդյունավետության միջև^[43]^[44]:

Ներդրումների դուրսբերում

Ներդրումների դուրսբերումը (divestment) այն գործընթացն է, որի ընթացքում բաժնետոմսերը հեռացվում են ներդրումային պորտֆելից՝ հիմնականում կորպորացիայի որոշ բիզնես գործունեությունների նկատմամբ էթիկական կամ ոչ ֆինանսական առարկությունների պատճառով։ Վերջին տարիներին California State Teachers' Retirement System (CalSTRS)-ը հայտարարեց, որ վեցամսյա ֆինանսական վերլուծությունից և քննարկումներից հետո իր ներդրումային պորտֆելից հեռացրել է ավելի քան 237 միլիոն ԱՄՆ դոլարի ծխախոտային ակտիվներ։

Բաժնետերերի ակտիվացում

Բաժնետերերի ակտիվացումը նպատակ ունի դրական ազդեցություն ունենալ ընկերությունների վարքագծի և կառավարման վրա^[45]։ Այս նախաձեռնությունները ներառում են ընկերության ղեկավարության հետ քննարկումների նախաձեռնում կարևոր հարցերի շուրջ, ինչպես նաև վստահված քվեարկության (proxy) առաջարկների ներկայացում և դրանց վերաբերյալ քվեարկություն։

Այս գործունեությունը հիմնված է այն համոզմունքի վրա, որ սոցիալական պատասխանատվություն կրող ներդրողները, համագործակցաբար գործելով, կարող են ուղղորդել ղեկավարությանը դեպի այնպիսի քաղաքականություն, որը ժամանակի ընթացքում կբարելավի ֆինանսական արդյունքները և կնպաստի բաժնետերերի, հաճախորդների, աշխատակիցների, մատակարարների ու համայնքների բարեկեցությանը։

Վերջին շրջանում տարածում է ստացել նաև «ներդրողների հետ հարաբերությունների ակտիվացում» հասկացությունը, որի շրջանակում ներդրողների հետ հարաբերություններով զբաղվող կազմակերպությունները աջակցում են բաժնետերերի ակտիվիստ խմբերին՝ կազմակերպված ձևով փոփոխություններ իրականացնելու ընկերությունների ներսում։ Սա սովորաբար կատարվում է ընկերության, դրա ղեկավարության և արժեթղթերի վերաբերյալ օրենսդրության վերաբերյալ իրենց խորացված գիտելիքների կիրառմամբ, հաճախ նաև ղեկավարության հետ անմիջական կապերի միջոցով^[46]։ Հեջ-ֆոնդերը նույնպես համարվում են ակտիվիստ ներդրողների կարևոր խումբ․ դրանցից մի մասը հետապնդում է սոցիալապես պատասխանատու ներդրումների նպատակներ, մինչդեռ շատերը հիմնականում ձգտում են առավելագույնի հասցնել ֆոնդերի եկամտաբերությունը^[47]։

ERISA-ի կարգավորումներին ենթակա կենսաթոշակային ծրագրերը որոշ չափով սահմանափակված են բաժնետերերի ակտիվացմանը մասնակցելու կամ ծրագրի միջոցները հանրային քաղաքականության դիրքորոշումներ առաջ մղելու նպատակով օգտագործելու հարցում։ Ծրագրի միջոցների ցանկացած ծախս պետք է ուղղված լինի ծրագրի մասնակիցների կենսաթոշակային եկամուտների բարձրացմանը^[48]։

Բաժնետերերի ներգրավվածություն

Բաժնետերերի ակտիվացման առավել զուսպ դրսևորումներից մեկը բաժնետերերի ներգրավվածությունն է, որը ենթադրում է պորտֆելում ընդգրկված բոլոր ընկերությունների ոչ ֆինանսական գործունեության շարունակական և մանրակրկիտ մշտադիտարկում։

Բաժնետերերի ներգրավվածության շրջանակում իրականացվող քննարկումների ընթացքում ներդրում ստացած ընկերությունները ստանում են կառուցողական առաջարկություններ և հետադարձ կապ այն մասին, թե ինչպես կարող են բարելավել ESG (շրջակա միջավայրի, սոցիալական պատասխանատվության և կառավարման) հետ կապված խնդիրները իրենց ազդեցության ոլորտում^[49]։

Դրական ներդրումներ

Դրական ներդրումները սոցիալապես պատասխանատու ներդրումների նոր սերնդի մոտեցում են.^[43] Դրանք ենթադրում են ներդրումներ կատարել այնպիսի գործունեությունների և ընկերությունների մեջ, որոնք համարվում են հասարակության վրա դրական ազդեցություն ունեցող։ Դրական ներդրումների գաղափարը առաջարկում է ներդրումային ոլորտի մեթոդաբանության լայնածավալ վերափոխում՝ ներդրումների միջոցով փոփոխություններ խթանելու նպատակով։ Այս մոտեցումը դուրս է գալիս ավանդական սոցիալապես պատասխանատու ներդրումների շրջանակներից, քանի որ այն ոչ միայն խուսափում է վնասակար ոլորտներից, այլև ակտիվորեն որոնում և աջակցում է այն ընկերություններին ու ծրագրերին, որոնք ստեղծում են չափելի դրական սոցիալական և բնապահպանական արդյունքներ։ Այդպիսի ներդրումները կարող են ուղղվել, օրինակ, վերականգնվող էներգետիկայի ոլորտին (արևային և հողմային էներգիայի ծրագրեր), մատչելի բնակարանաշինությանը, կրթական տեխնոլոգիաների ստարտափներին, առողջապահական նորարարություններին և կայուն գյուղատնտեսական նախաձեռնություններին։ Այս ներդրումների նպատակը ոչ միայն ֆինանսական եկամուտ ապահովելն է, այլև հասարակության և շրջակա միջավայրի համար շոշափելի օգուտ ստեղծելը։

Ներդրումային այս մոտեցումը հնարավորություն է տալիս ներդրողներին իրենց արժեքներն ու դիրքորոշումները՝ կապված սոցիալական արդարության, շրջակա միջավայրի պահպանության և կորպորատիվ վարքագծի հետ, արտահայտել բաժնետոմսերի ընտրության միջոցով՝ միաժամանակ չզոհաբերելով պորտֆելի դիվերսիֆիկացիան կամ երկարաժամկետ արդյունավետությունը^[50]։ Դրական ընտրության (positive screening) գաղափարը խթանում է կայունության սկզբունքը ոչ միայն նեղ բնապահպանական կամ մարդասիրական իմաստով, այլ նաև ընկերության երկարաժամկետ մրցունակության և հաջողության տեսանկյունից^[43]։ 2015 թվականին Morgan Stanley-ն ուսումնասիրել է 10,000 ներդրումային ֆոնդ և եզրակացրել, որ «ուժեղ կայունություն» ունեցող ներդրումները գերազանցել են «թույլ կայունություն» ունեցող ներդրումներին, դրանով իսկ կասկածի տակ դնելով այն պատկերացումը, թե դրական ազդեցությունն ու ֆինանսական շահույթը փոխզիջումային հարաբերության մեջ են^[51]։ Միևնույն ժամանակ, Global Impact Investing Network-ի 2015 թվականի զեկույցը ցույց է տվել^[52], որ մասնավոր կապիտալի և վենչուրային ներդրումների ոլորտում ազդեցություն ունեցող ներդրումները հաճախ ապահովում են շուկայական մակարդակի կամ նույնիսկ շուկան գերազանցող եկամտաբերություն^[53]։

Ազդեցության ներդրումներ

Ազդեցության ներդրումները (impact investing) դրական ներդրումների այլընտրանքային ներդրումային մոտեցումն են, որը հիմնականում իրականացվում է մասնավոր կապիտալի (private equity) միջոցով։ 2014 թվականին G8-ի նախագահության շրջանակում Social Impact Investment Task Force-ը հրապարակեց մի շարք զեկույցներ, որոնցում ազդեցության ներդրումները սահմանվում էին որպես ներդրումներ, որոնք «միտումնավոր կերպով հետապնդում են հստակ սոցիալական նպատակներ՝ միաժամանակ ապահովելով ֆինանսական եկամուտ և չափելով երկուսի արդյունքները»^[54]։ Ազդեցության ներդրումները ֆինանսավորում են այնպիսի բիզնեսներ, որոնք կարող են ստեղծել սոցիալական կամ բնապահպանական ազդեցություն այնպիսի մասշտաբով, որին միայն բարեգործական միջամտությունները սովորաբար չեն կարող հասնել^[55]։ Այս կապիտալը կարող է տրամադրվել տարբեր ձևերով՝ ներառյալ մասնավոր կապիտալը, պարտքային ֆինանսավորումը, շրջանառու կապիտալի վարկային գծերը և վարկային երաշխիքները։ Վերջին տասնամյակներում ազդեցության ներդրումների օրինակներ են միկրոֆինանսավորման, համայնքային զարգացման ֆինանսավորման և մաքուր տեխնոլոգիաների ոլորտներում կատարված բազմաթիվ ներդրումները։ Ազդեցության ներդրումները ծագել են վենչուրային կապիտալի միջավայրից, և հաճախ ներդրողները ակտիվ մասնակցություն են ունենում ընկերության կամ ստարտափի զարգացման գործընթացում՝ հանդես գալով որպես մենթոր կամ ղեկավարող ուժ։

Համայնքային ներդրումներ

Ուղղակիորեն որևէ հաստատությունում ներդրում կատարելով, այլ ոչ թե պարզապես բաժնետոմսեր գնելով, ներդրողը կարող է ստեղծել ավելի մեծ սոցիալական ազդեցություն։ Դա պայմանավորված է նրանով, որ երկրորդային շուկայում բաժնետոմսերի գնման համար ծախսված գումարը փոխանցվում է բաժնետոմսի նախկին սեփականատիրոջը և պարտադիր չէ, որ սոցիալական օգուտ ստեղծի, մինչդեռ համայնքային հաստատությունում ներդրված միջոցները անմիջապես ծառայեցվում են հասարակական նպատակներին։ Օրինակ՝ Community Development Financial Institution-ում կատարված ներդրումները կարող են օգտագործվել աղքատության և անհավասարության նվազեցման, ֆինանսական միջոցների հասանելիությունը թերսպասարկվող համայնքներում ընդլայնելու, տնտեսական զարգացման կամ «կանաչ» բիզնեսի աջակցման, ինչպես նաև այլ սոցիալական բարիքների ստեղծման նպատակով։1984 թվականին Trillium Asset Management-ի հիմնադիր Joan Bavaria-ն հրավիրեց Institute for Community Economics (ICE) կազմակերպության ներկայացուցիչ Chuck Matthei-ին մասնակցելու US SIF-ի հանդիպմանը։ ICE-ը կազմակերպություն էր, որն աջակցում էր համայնքներին հողային հավատարմագրային հիմնադրամների ստեղծման և պահպանման գործում։ Հավանական է, որ սա առաջին դեպքն էր, երբ վարկային ֆոնդ ունեցող ոչ առևտրային կազմակերպությունը անմիջականորեն հանդիպեց սոցիալապես պատասխանատու ներդրումների (SRI) կառավարիչների հետ։ Նույն տարվա ընթացքում Trillium-ի հաճախորդները սկսեցին ներդրումներ կատարել ICE-ում։

Համաշխարհային համատեքստ

Սոցիալապես պատասխանատու ներդրումները համաշխարհային երևույթ են։ Քանի որ բիզնեսն ինքնին ունի միջազգային ընդգրկում, սոցիալական պատասխանատվությամբ առաջնորդվող ներդրողները հաճախ ներդրումներ են կատարում միջազգային գործունեություն իրականացնող ընկերություններում։ Միջազգային ներդրումային հնարավորությունների և ֆինանսական գործիքների ընդլայնմանը զուգահեռ աճել է նաև միջազգային SRI (սոցիալապես պատասխանատու ներդրումների) արտադրանքների տարածումը։ Սոցիալական պատասխանատվությամբ ներդրողների թիվը շարունակաբար աճում է ինչպես զարգացած, այնպես էլ զարգացող երկրներում։ 2006 թվականին ՄԱԿ-ի շրջակա միջավայրի ծրագիրը գործարկեց «Պատասխանատու ներդրումների սկզբունքները» (Principles for Responsible Investment, PRI) նախաձեռնությունը, որը ներդրողներին տրամադրում է շրջանակ՝ ներդրումային գործընթացում բնապահպանական, սոցիալական և կառավարման (ESG) գործոնները ներառելու համար։ PRI նախաձեռնությունն ունի ավելի քան 1,500 ստորագրող կազմակերպություն, որոնք միասին կառավարում են ավելի քան 60 տրիլիոն ԱՄՆ դոլարի ակտիվներ^[56]։

Global Sustainable Investment Alliance (GSIA)-ն անդամակցության վրա հիմնված կայուն ներդրումների կազմակերպությունների համաշխարհային համագործակցային հարթակ է։ Այն միավորում է տարբեր երկրների և տարածաշրջանների կայուն ներդրումների ոլորտի կազմակերպություններ, այդ թվում՝ European Sustainable Investment Forum (Eurosif), UK Sustainable Investment and Finance Association (UKSIF), Responsible Investment Association Australasia (RIAA), Responsible Investment Association (RIA Canada), Forum for Sustainable and Responsible Investment (US SIF), Dutch Association of Investors for Sustainable Development (VBDO) և Japan Sustainable Investment Forum-ը։ GSIA-ի առաքելությունն է խորացնել կայուն ներդրումային կազմակերպությունների ազդեցությունն ու տեսանելիությունը համաշխարհային մակարդակում։

«Global Sustainable Investment Review 2018» զեկույցը, որը հրապարակվել է որպես այս երկամյա հետազոտության չորրորդ թողարկում, շարունակում է մնալ միակ համապարփակ զեկույցը, որն ամփոփում է Եվրոպայի, ԱՄՆ-ի, Ճապոնիայի, Կանադայի, Ավստրալիայի և Նոր Զելանդիայի տարածաշրջանային կայուն ներդրումային ֆորումների շուկայական ուսումնասիրությունների արդյունքները։ Զեկույցը ներկայացնում է 2018 թվականի սկզբի դրությամբ այս շուկաներում կայուն ներդրումների ընդհանուր պատկերը՝ հիմնվելով GSIA-ի անդամ կազմակերպությունների՝ Eurosif-ի, Japan Sustainable Investment Forum (JSIF), Responsible Investment Association Australasia-ի, RIA Canada-ի և US SIF-ի խորքային տարածաշրջանային և ազգային զեկույցների վրա։ Այս զեկույցում ներառված են նաև տվյալներ Աֆրիկայի կայուն ներդրումների շուկայի վերաբերյալ՝ հիմնված «African Investing for Impact Barometer» հետազոտության վրա, ինչպես նաև Լատինական Ամերիկայի վերաբերյալ տվյալներ՝ ստացված «Principles for Responsible Investment» նախաձեռնությունից։

2018 թվականի զեկույցի համաձայն՝ աշխարհի հինգ խոշոր շուկաներում կայուն ներդրումների ակտիվների ընդհանուր ծավալը 2018 թվականի սկզբի դրությամբ կազմել է 30.7 տրիլիոն ԱՄՆ դոլար, ինչը երկու տարվա ընթացքում աճել է 34%-ով։ 2016-ից 2018 թվականներին ամենաարագ աճ արձանագրած տարածաշրջանը եղել է Ճապոնիան, որին հաջորդել են Ավստրալիա/Նոր Զելանդիան և Կանադան։ Նույն այս երեք տարածաշրջաններն էին նաև նախորդ երկամյա ժամանակահատվածում ամենաարագ աճ արձանագրած շուկաները։ Կայուն ներդրումների ակտիվների ծավալով ամենախոշոր երեք տարածաշրջաններն էին Եվրոպան, Միացյալ Նահանգները և Ճապոնիան։

2020 թվականին Morningstar-ի իրականացրած համաշխարհային վերլուծությունը ցույց է տվել, որ կայուն ներդրումային ֆոնդերում ակտիվների ծավալը հասել է գրեթե 1.7 տրիլիոն ԱՄՆ դոլարի^[57]։ Միևնույն ժամանակ, ԱՄՆ-ում կայուն ներդրումային ֆոնդեր ներհոսած զուտ միջոցները գերազանցել են 51 միլիարդ ԱՄՆ դոլարը^[58]^[59]։

ESG վարկանիշային գործակալություններ

Ակտիվների կառավարիչները և այլ ֆինանսական հաստատություններ increasingly rely on ESG վարկանիշային գործակալությունների վրա՝ ընկերությունների ESG (բնապահպանական, սոցիալական և կառավարման) արդյունավետությունը գնահատելու, չափելու և համեմատելու նպատակով^[60]։ Sustainalytics-ը և RepRisk-ը ESG վարկանիշավորման ոլորտում մասնագիտացված գործակալությունների օրինակներ են, մինչդեռ համաշխարհային վարկային գործակալությունները, ինչպիսիք են S&P Global-ը, նույնպես սկսել են գնահատել ESG վարկանիշների կարևորությունը և դրանք ներառել իրենց տվյալների ու ծառայությունների առաջարկներում^[61]։

Պատասխանատու, էթիկական և ազդեցիկ ներդրումներ Ավստրալիայում

Responsible Investment Association Australasia-ի «Responsible Investment Benchmark Report Australia 2020» տարեկան զեկույցի համաձայն՝ 2019 թվականին և արդեն 19-րդ անընդմեջ տարում պատասխանատու ներդրումային մոտեցումներով կառավարվող ֆոնդերի ծավալն աճել է՝ կազմելով Ավստրալիայում մասնագիտորեն կառավարվող ընդհանուր ներդրումների զգալի մասը։ Կառավարման ներքո գտնվող ակտիվների ընդհանուր արժեքը հասել է 1.149 տրիլիոն ավստրալիական դոլարի, ինչը 17%-ով ավելի է 2018 թվականի ցուցանիշից։

Ավելի ու ավելի շատ ներդրումային կառավարիչներ կիրառում են պատասխանատու ներդրումների տարբեր մեթոդներ՝ սկսած ESG ինտեգրումից և բացասական ընտրությունից (negative screening) մինչև կայունության վրա հիմնված և ազդեցության ներդրումներ։ Զեկույցը ցույց է տալիս, որ Ավստրալիայի և բազմոլորտ պատասխանատու ներդրումային ֆոնդերը 1, 3, 5 և 10 տարվա ժամանակահատվածներում գերազանցել են ավանդական ներդրումային ֆոնդերի արդյունքները։

Ավստրալիացի պատասխանատու ներդրումային կառավարիչները պորտֆելների ձևավորման ժամանակ շարունակում են առաջնահերթ համարել ESG ինտեգրումը, կորպորատիվ ներգրավվածությունը և քվեարկությանը մասնակցությունը՝ ավելի շատ, քան բացասական կամ նորմատիվ ընտրության մեթոդները։ Սակայն միաժամանակ նրանք increasingly ուղղորդում են կապիտալը դեպի կայունության թեմատիկ և ազդեցության ներդրումներ։ Մասնավորապես, «կանաչ», սոցիալական և կայունության պարտատոմսերում ներդրումները նախորդ տարվա համեմատ ավելի քան կրկնապատկվել են։

Պատասխանատու ներդրումային ոլորտում հանածո վառելիքի նկատմամբ բացասական ընտրության կիրառումը նույնպես սկսել է ավելի համապատասխանել սպառողների հետաքրքրություններին։ 2018 թվականին հարցմանը մասնակցած և բացասական ընտրություն իրականացնող կազմակերպությունների պատասխանատու ներդրումային ակտիվների միայն 5%-ն էր բացառել հանածո վառելիքի ոլորտը։ 2019 թվականին այդ ցուցանիշը հասել է 19%-ի՝ մեկ տարվա ընթացքում աճելով 14 տոկոսային կետով։ Responsible Investment Association Australasia-ի «Responsible Returns» որոնման և համեմատության գործիքն օգտագործող սպառողների համար ամենակարևոր բացառման չափանիշներն են հանածո վառելիքը, մարդու իրավունքների խախտումները և սպառազինության ոլորտը։

Պատասխանատու, էթիկական և ազդեցիկ ներդրումներ Նոր Զելանդիայում

Responsible Investment Association Australasia-ի «Responsible Investment Benchmark Report New Zealand 2020» տարեկան զեկույցը ներկայացնում է Նոր Զելանդիայի պատասխանատու ներդրումային շուկայի ծավալը, աճը, խորությունը և արդյունավետությունը՝ մինչև 2019 թվականի դեկտեմբերի 31-ն ընկած 12 ամսվա ընթացքում, ինչպես նաև համեմատում է այդ արդյունքները Նոր Զելանդիայի ընդհանուր ֆինանսական շուկայի հետ։ 2019 թվականին պատասխանատու ներդրումային մոտեցումներով կառավարվող ֆոնդերը Նոր Զելանդիայում աճել են՝ հասնելով 153.5 միլիարդ նորզելանդական դոլարի։ Սա կազմում է Նոր Զելանդիայում մասնագիտորեն կառավարվող ընդհանուր՝ մոտ 296 միլիարդ նորզելանդական դոլար ակտիվների 52%-ը։

Նոր Զելանդիայում պատասխանատու ներդրողները աստիճանաբար իրենց ուշադրությունը տեղափոխել են վնասակար ոլորտների՝ օրինակ ծխախոտի և սպառազինության արտադրության բացառման մոտեցումից դեպի ներդրումային որոշումների ժամանակ բնապահպանական, սոցիալական և կորպորատիվ կառավարման (ESG) ավելի լայն գործոնների հաշվառում։ Ազդեցության ներդրումները (impact investing) զգալի աճ են գրանցել՝ 2018 թվականի 358 միլիոն նորզելանդական դոլարից 2019 թվականին հասնելով 4.74 միլիարդ նորզելանդական դոլարի, այսինքն՝ աճելով ավելի քան 13 անգամ։ Կանաչ, սոցիալական և կայունության պարտատոմսերը (Green, Social and Sustainability Bonds՝ GSS Bonds) կազմում են այս մոտեցումն օգտագործող ներդրումային արտադրանքների 88%-ը։

Էթիկական ներդրումներ Մեծ Բրիտանիայում

1985 թվականին Friends Provident-ը գործարկեց առաջին էթիկական չափանիշներով ֆիլտրված ներդրումային ֆոնդը, որի չափանիշները բացառում էին ծխախոտի, սպառազինության, ալկոհոլի արտադրության և ճնշող քաղաքական ռեժիմների հետ առնչվող ներդրումները^[62]։ 1985 թվականից ի վեր ստեղծվել են ավելի քան 90 ներդրումային ֆոնդեր, որոնք առաջարկում են ներդրումային տարբեր չափանիշներ՝ ներառյալ ինչպես բացասական ընտրության (negative screening), այնպես էլ դրական ներդրումային չափանիշների կիրառումը, օրինակ՝ ներդրումներ կատարել կայուն զարգացմանը նպաստող ընկերություններում։

1985 թվականից հետո խոշոր ներդրումային կազմակերպությունների մեծ մասը սկսել է առաջարկել էթիկական և սոցիալապես պատասխանատու ներդրումային ֆոնդեր։ Սակայն դա նաև լայն քննարկումների և բանավեճերի պատճառ է դարձել «էթիկական ներդրում» հասկացության կիրառման շուրջ^[63]։ Դա պայմանավորված է նրանով, որ յուրաքանչյուր ֆոնդի կառավարման կազմակերպություն իր ֆոնդերի կառավարման համար կիրառում է որոշակիորեն տարբեր մոտեցումներ։

Վերջին տարիներին աճել է բարձր սոցիալական ազդեցություն ունեցող ներդրումների շուկան։ Այս ներդրումային մոտեցման դեպքում ներդրում ստացող բիզնեսների հիմնական նպատակը սոցիալական կամ բնապահպանական խնդիրների լուծումն է^[64]։

Միացյալ Թագավորության հաստատությունները նույնպես ավելի ակտիվորեն ներգրավվում են սոցիալական ներդրումների ոլորտում՝ ազդեցության ներդրումային ֆոնդերի միջոցով։ Այդպիսի կազմակերպություններից են Deutsche Bank-ը և NESTA-ն, ինչպես նաև Big Issue Invest-ը, որը հանդիսանում է The Big Issue խմբի մաս։

2014 թվականի հունիսի դրությամբ EIRIS-ը գնահատել էր, որ Մեծ Բրիտանիայի «կանաչ» և էթիկական մանրածախ ներդրումային ֆոնդերում ներդրված էր ավելի քան 13.5 միլիարդ ֆունտ ստեռլինգ։ Այս գնահատականը հիմնված էր շուրջ 85 բրիտանական «կանաչ» կամ էթիկական մանրածախ ֆոնդերի տվյալների վրա և չէր ներառում Մեծ Բրիտանիայից դուրս գրանցված էթիկական ֆոնդերում ներդրված բրիտանական կապիտալը^[65]։

Բարձրագույն կրթության ոլորտում

2007 թվականին Dwight Hall կազմակերպությունը Yale University-ում հիմնեց Միացյալ Նահանգների առաջին սոցիալապես պատասխանատու ներդրումային ֆոնդը, որը կառավարվում էր բակալավրիատի ուսանողների կողմից և հայտնի էր որպես «Dwight Hall Socially Responsible Investment Fund»^[66]^[67]։

In2013 թվականին University of Edinburgh-ը ընդունեց պատասխանատու ներդրումների համապարփակ քաղաքականություն՝ դառնալով Միացյալ Թագավորության առաջին համալսարաններից մեկը, որն իրականացրեց նման մոտեցում^[68]։ Այս քաղաքականությունը ներառում էր հանածո վառելիքի ոլորտից ներդրումների դուրսբերում (divestment), ինչպես նաև վերականգնվող էներգիայի և կայուն տեխնոլոգիաների ոլորտներում ներդրումների ավելացում։

Համեմատություն ավանդական ներդրումների հետ

Եթե ավանդական ներդրումները ներդրումային որոշումներ կայացնելիս հիմնականում կենտրոնանում են միայն ռիսկի և եկամտաբերության ավանդական չափանիշների վրա, ապա սոցիալապես պատասխանատու ներդրումները հաշվի են առնում նաև այլ էթիկական գործոններ, որոնց մասին խոսվել է վերևում։ Այդ պատճառով հաճախ առաջանում է հարց՝ արդյոք ներդրումային որոշումներ կայացնելիս էթիկական մոտեցում որդեգրելը ֆինանսական տեսանկյունից շահավետ է, թե ոչ։ Ներդրումային որոշումների մեջ էթիկական և սոցիալական պատասխանատվության սկզբունքներ կիրառելու արդյունքում հնարավոր շահույթի կամ կորուստների վերաբերյալ քննարկումները դեռ շարունակվում են։ Մի շարք ուսումնասիրություններ ցույց են տվել, որ չկա հստակ և վերջնական ապացույց այն մասին, թե սոցիալապես պատասխանատու ներդրումները ավելի արդյունավետ են, քան ավանդական ներդրումները, կամ հակառակը։

Պորտֆելի և ֆոնդերի կատարողականի համեմատություն

Տարբեր երկրներում իրականացված մի շարք ուսումնասիրություններ վերլուծել են սոցիալապես պատասխանատու ներդրումների (SRI) և ավանդական ներդրումների (CI) կատարողականը՝ կիրառելով արդյունքների գնահատման տարբեր մոդելներ և մեթոդաբանություններ^[69]։Carhart four-factor model-ի կիրառմամբ որոշ հետազոտություններ պարզել են, որ այն ռազմավարությունը, երբ գնում են բարձր SRI գնահատական ունեցող բաժնետոմսեր և միաժամանակ վաճառում են ցածր SRI գնահատական ունեցողները, կարող է ապահովել մինչև տարեկան 8.7% դրական «աննորմալ» եկամտաբերություն։ Այս արդյունքը ենթադրում է, որ ներդրողները կարող են հասնել իրենց էթիկական նպատակներին՝ միաժամանակ չվնասելով ֆինանսական կատարողականը^[70]։ Նույնպես Carhart four-factor model-ի կիրառմամբ որոշ ուսումնասիրություններ արձանագրել են 7% ավել եկամտաբերություն բնապահպանական ընկերությունների դեպքում։

Սակայն մեկ այլ հետազոտություն, կիրառելով նմանատիպ մոտեցում, պարզել է, որ SRI բաժնետոմսերի կատարողականը վիճակագրորեն էականորեն չի տարբերվում ավանդական բաժնետոմսերի կատարողականից^[71]։ Հակառակ արդյունքների են եկել նաև այն ուսումնասիրությունները, որոնք ցույց են տվել, որ «sin stocks» (ալկոհոլի, ծխախոտի և խաղային ոլորտի ընկերություններ) ներառող պորտֆելները զգալիորեն գերազանցում են համադրելի այլ պորտֆելներին, ինչը կարող է ենթադրել, որ SRI ներդրողները հնարավոր է զիջեն եկամտաբերության տեսանկյունից^[72]։ Սակայն, երբ հաշվի են առնվում կառավարչական հմտությունները, գործարքային ծախսերը և վճարները, որոշ հետազոտություններ ցույց են տվել, որ «sin stocks» ներառող պորտֆելների և սոցիալապես պատասխանատու պորտֆելների միջև իրականում չկա կատարողականի էական տարբերություն^[73]։

Մի շարք այլ ուսումնասիրություններ համեմատել են սոցիալապես պատասխանատու ներդրումային ֆոնդերի (SRI) և ավանդական ֆոնդերի կատարողականը։ Որոշ հետազոտություններ կիրառել են միայն Կապիտալ ակտիվների գնագոյացման մոդելը՝ կատարողականը գնահատելու համար, մինչդեռ մյուսները օգտագործել են բազմագործոն մոդելներ^[74]^[75], օրինակ՝ Fama–French three-factor model-ը և Carhart four-factor model-ը^[76]^[77]^[78]^[79]^[80]^[81]^[82]։ Այս ուսումնասիրությունների մեծ մասը եկել է այն եզրակացության, որ սոցիալապես պատասխանատու ներդրումային ֆոնդերի և ավանդական ֆոնդերի միջև վիճակագրորեն նշանակալի տարբերություն չկա կատարողականի տեսանկյունից։

Comparing stock market index performance

Հաշվի առնելով, որ ֆոնդերի կատարողականի տարբերությունները կարող են պայմանավորված լինել ոչ թե ներդրումների բնույթով, այլ պորտֆելի ընտրության/կառուցման գործընթացով և/կամ ֆոնդի կառավարիչների հմտություններով, որոշ ուսումնասիրություններ համեմատել են նաև ֆոնդային շուկայի ինդեքսների կատարողականը։ Այս համատեքստում երկու վաղ շրջանի (pioneer) հետազոտություններ համեմատել են Domini 400 Social Index-ի և S&P 500-ի կատարողականը^[83]^[84]։ Համեմատության համար կիրառվել են Sharpe ratio-ը և Կապիտալ ակտիվների գնագոյացման մոդելը՝ գնահատելու համար Jensen's alpha-ը, և արդյունքները ցույց են տվել, որ երկու ինդեքսների կատարողականի միջև վիճակագրորեն նշանակալի տարբերություն չկա։

Հետագա ուսումնասիրությունը համեմատել է չորս SRI ինդեքսների՝ Domini 400 Social Index-ի, Calvert Social Index-ի, Citizen's Index-ի և Dow Jones Sustainability US Index-ի կատարողականը S&P 500 ինդեքսի հետ 1990–2004 թվականների ընթացքում։ Ուսումնասիրության արդյունքները ցույց են տվել, որ SRI ինդեքսների եկամտաբերությունը որոշ դեպքերում գերազանցել է S&P 500-ի եկամտաբերությունը, սակայն այդ տարբերությունները նույնպես վիճակագրորեն նշանակալի չեն եղել^[85]։ Մյուս ուսումնասիրությունները կենտրոնացել են միայն ԱՄՆ-ի շուկայի վրա^[85], ինչպես նաև ԱՄՆ-ից դուրս՝ վերլուծելով աշխարհում գործող 29 SRI ինդեքսների կատարողականը^[86]։ Օգտագործելով Capital Asset Pricing Model-ը՝ որպես կատարողականի չափանիշ Jensen's alpha-ի գնահատման համար, որևէ նշանակալի ապացույց չի գտնվել թե՛ թերակատարողականի, թե՛ գերակատարողականի վերաբերյալ։ Մեկ այլ գլոբալ համեմատական ուսումնասիրություն, որը կիրառել է մարգինալ պայմանական ստոխաստիկ գերակայություն (marginal conditional stochastic dominance), ցույց է տվել, որ կա «ուժեղ ապացույց», որ սոցիալապես պատասխանատու ներդրումների դեպքում ֆինանսական առումով որոշակի «գին» է վճարվում^[87]։

Սակայն ավելի նոր հետազոտություն ցույց է տվել, որ կորպորատիվ սոցիալական պատասխանատվության (CSR) հեղինակության բարելավումը կարող է բարձրացնել շահութաբերությունը^[88]։

Ծանոթագրություններ

1 2 Sparkes, Russell (2003-03-14). Socially Responsible Investment: A Global Revolution (անգլերեն). John Wiley & Sons. ISBN 978-0-470-85658-1.
↑ Logue, Ann C. (2009). Socially Responsible Investing for Dummies. Wiley. էջ 196. ISBN 978-0-470-39471-7. OCLC 233544906.
↑ Lemke, Thomas P.; Lins, Gerald T. (2014). Regulation of Investment Advisers. Securities Law Handbook Series (2014 ed.). Thomson Reuters. ISBN 978-0-314-62066-8. OCLC 1330885150.
↑ Sullivan, Paul With Impact Investing, a Focus on More Than Returns, April 23, 2010
↑ Bradley, Theresa Finally, socially responsible investors can measure their impact, September 24, 2011
↑ Domini, Amy (2011 թ․ մարտի 14). «Want to Make a Difference? Invest Responsibly». The Huffington Post. Վերցված է 2011 թ․ նոյեմբերի 26-ին.
↑ Hardyment, Richard (2024-02-02), «Good measurement», Measuring Good Business, London: Routledge, էջեր 135–187, doi:10.4324/9781003457732-4, ISBN 978-1-003-45773-2
↑ «ESG ratings are not perfect, but can be a valuable tool for asset managers - KPMG China». KPMG (բրիտանական անգլերեն). 2020-10-07. Արխիվացված է օրիգինալից 2020-11-29-ին. Վերցված է 2021-01-26-ին.
↑ Sherwood, Matthew W.; Pollard, Julia (2023-05-15). Responsible Investing: An Introduction to Environmental, Social, and Governance Investments (անգլերեն). Taylor & Francis. ISBN 978-1-000-87365-8.
↑ «The Evolution of Socially Responsible Investing». Վերցված է 2006 թ․ հոկտեմբերի 30-ին.
↑ «The Investment FAQ — Strategy — Socially Responsible Investing». Վերցված է 2006 թ․ հոկտեմբերի 30-ին.
↑ Students for Bhopal Student Power Crushes Dow Արխիվացված Մայիս 14, 2007 Wayback Machine
↑ Gray, Hillel. New Directions in the Investment and Control of Pension Funds. DC: Investor Responsibility Research Center, 1983. p.36-37
↑ Gray 1983, p.34
↑ Ronquest, Madeleine (2017-07-04). «Unraveling Socially Responsible Investment Law. Regulating the Unseen Polluters - BY Benjamin J Richardson (Oxford University Press. 2008)». Potchefstroom Electronic Law Journal. 11 (4): 181–184. doi:10.17159/1727-3781/2008/v11i4a2789. ISSN 1727-3781.
↑ «COALITION FOR ENVIRONMENTALLY RESPONSIBLE ECONOMIES (CERES)». SpringerReference. Berlin/Heidelberg: Springer-Verlag.
↑ «Socially Responsible Investing (SRI)». Encyclopedia of Business Ethics and Society. 2455 Teller Road, Thousand Oaks California 91320 United States: SAGE Publications, Inc. 2008. ISBN 978-1-4129-1652-3.{{cite journal}}: CS1 սպաս․ location (link)
↑ &NA; (2004-01). «Task Force disputes link between SSRIs and suicide in adolescents». Reactions Weekly. &NA, (986): 2. doi:10.2165/00128415-200409860-00002. ISSN 0114-9954.{{cite journal}}: CS1 սպաս․ բազմաթիվ անուններ: authors list (link) CS1 սպաս․ հավելյալ կետադրություն (link)
↑ Dagger, Richard (2018-06-21). «Authority, Deference, and Fair Play». Oxford Scholarship Online. doi:10.1093/oso/9780199388837.003.0009.
↑ «From Womenomics to Gender Lens Investing». Gender Lens Investing: 57–76. 2016-10-20. doi:10.1002/9781119182870.ch4.
↑ Lemke and Lins, Regulation of Investment Advisers §2:158 (Thomson West, 2014).
↑ «Topic: ESG investing». Statista (անգլերեն). Statista Research Department. 2025-06-03. Վերցված է 2025-07-23-ին.
↑ «Ethical Guidelines for the Government Pension Fund — Global». Արխիվացված է օրիգինալից 2007 թ․ սեպտեմբերի 3-ին. Վերցված է 2007 թ․ սեպտեմբերի 19-ին.
↑ «CAAT Campaigns - Clean Investment launch 2007». Caat.org.uk. Վերցված է 2013-07-25-ին.
↑ EthicalInvestmentedinburgh (2007-11-09). «Ethical Investment Blog: Liverpool Council Disinvests from BAE». Ethicalinvestmentedinburgh.blogspot.com. Վերցված է 2013-07-25-ին.
↑ Greens, Edinburgh. «Edinburgh and Midlothian Greens » Blog Archive » Greens continue fight for ethical pensions – Lib Dem councillors under fire for ignoring party policy». Edinburghgreens.org.uk. Վերցված է 2013-07-25-ին.
↑ How to Choose a Money Manager. CRC Press. 2001-06-22. էջեր 119–122. ISBN 978-0-429-24730-9.
↑ «The New Leases Standard: FASB ASU No. 2016‐02». Investment Companies: 541–547. 2017-10-06. doi:10.1002/9781119480518.app8.
↑ «Voyageur – About Access Capital Strategies». Արխիվացված է օրիգինալից 2009 թ․ հունվարի 6-ին. Վերցված է 2009 թ․ հուլիսի 1-ին.
1 2 «The Gabelli SRI Green Fund». Արխիվացված է օրիգինալից 2009 թ․ հունիսի 15-ին. Վերցված է 2009 թ․ հուլիսի 1-ին.
↑ «Socially Responsible Mutual Fund Charts: Fund Profiles – Russel 3000». Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ հուլիսի 23-ին.
↑ Finn, Séamus P. (2020). ICCR – Interfaith Center for Corporate Responsibility: Geschichte und Struktur. Wiesbaden: Springer Fachmedien Wiesbaden. էջեր 239–253. ISBN 978-3-658-31213-8.
↑ Beaulieu, Eugene; Saunders, Matthew (2014). «The Impact of Foreign Investment Restrictions on the Stock Returns of Oil Sands Companies». SSRN Electronic Journal. doi:10.2139/ssrn.2487518. ISSN 1556-5068.
↑ Lins, Gerald T. (2004-01-01). «ERISA and hedge funds». Journal of Investment Compliance. 5 (1): 66–68. doi:10.1108/15285810410635966. ISSN 1528-5812.
↑ «Prince, J.-e, (15 May 1851–6 June 1923), advocate; retired». Who Was Who. Oxford University Press. 2007-12-01.
↑ Dridi, Ichrak; Mdalla, Olfa Ben (2025-09-30). The Impact of ESG Practices on US Shari'ah-Compliant Firms' Performance during COVID-19. London: Routledge. էջեր 213–225. ISBN 978-1-003-54040-3.
1 2 Pysar, Nadiia (2018-07-31). «METHODOLOGY OF ASSESSING INVESTMENT ATTRACTIVENESS OF UKRAINIAN GAS PRODUCERS». EUREKA: Social and Humanities. 4: 25–31. doi:10.21303/2504-5571.2018.00687. ISSN 2504-5571.
↑ Escrig-Olmedo; և այլք: (2010). «Socially responsible investing: sustainability indices, ESG rating and information provider agencies». International Journal of Sustainable Economy. 2 (4) 35490: 442–461. doi:10.1504/IJSE.2010.035490. S2CID 153782316.
↑ Avetisyan & Hockerts (2017). «The consolidation of the ESG rating industry as an enactment of institutional retrogression» (PDF). Business Strategy and the Environment. 26 (3): 316–330. Bibcode:2017BSEnv..26..316A. doi:10.1002/bse.1919. hdl:10398/169d3c76-e96f-489e-a353-967745d90e62. S2CID 156440976.
↑ «First-ever Typology Helps Investors Navigate Varied Approaches to ESG Integration». IRRC institute. 2017 թ․ ապրիլի 25. Վերցված է 2018 թ․ սեպտեմբերի 13-ին.
↑ «Sustainability Synonym and ESG Investing». Sustainable Finance Daily. Վերցված է 2023-07-30-ին.
↑ «Socially Responsible Investing Top 10 Frequently Asked Questions and Answers» (PDF). Ussif.org. Վերցված է 2013-07-25-ին.
1 2 3 Wine, Elisabeth (2009 թ․ օգոստոսի 1). «SRI Plows the Path to Profitability». On Wall Street. Արխիվացված է օրիգինալից 2011 թ․ հուլիսի 19-ին.
↑ Lobe, Sebastian; Walkshäusl, Christian (2009 թ․ օգոստոսի 7). «Vice vs. Virtue Investing Around the World». doi:10.2139/ssrn.1089827. S2CID 153933464. SSRN 1089827. {{cite journal}}: Cite journal requires |journal= (օգնություն)
↑ Cundill, Smart & Wilson (2018). «Non-financial Shareholder Activism: A Process Model for Influencing Corporate Environmental and Social Performance*». International Journal of Management Reviews. 20 (2): 606–626. doi:10.1111/ijmr.12157. hdl:1826/12686. S2CID 148727396.
↑ Carther, Shauna (2009 թ․ սեպտեմբերի 18). «Socially Responsible Mutual Funds». Investopedia.com. Վերցված է 2013-07-25-ին.
↑ «Hedge Funds». Funds: 35–56. 2014-04-22. doi:10.1002/9781118790274.ch3.
↑ Lemke and Lins, ERISA for Money Managers §§2:94–2:96 (Thomson West, 2014).
↑ One of the SRI labels of French research centre Novethic is for engagement funds, like the funds initiated by Fondation Guilé.
↑ Wells, Angela (2004 թ․ հուլիս). «New Financial Study Shows Stocks Can Reflect Investor Values without Sacrificing Performance». Yahoo Finance. Sunnyvale. Վերցված է 2005 թ․ մայիսի 12-ին.
↑ «Does Social Impact Demand Financial Sacrifice?». Wharton. Վերցված է 2015 թ․ հուլիսի 14-ին.
↑ «Richard Wharton to Jeremy Bentham, Wednesday, 14 July 1813 [bentjeOU0080332b1c]». Electronic Enlightenment Scholarly Edition of Correspondence. 2025-03. Վերցված է 2026-05-18-ին.
↑ «Introducing the Impact Investing Benchmark» (PDF). GIIN. Վերցված է 2015 թ․ օգոստոսի 12-ին.
↑ G8 Social Impact Investment Task Force, Investing for Social and Environmental Impact, January 2009.
↑ Monitor Institute, Impact Investment, the Invisible Heart of Markets, September 2014.
↑ «PRI AR 2016 | PRI at 10». annualreport.unpri.org. Արխիվացված է օրիգինալից 2016-08-28-ին. Վերցված է 2016-08-06-ին.
↑ Jessop, Simon; Howcroft, Elizabeth (2021-01-28). «Sustainable fund assets hit record $1.7 trln in 2020: Morningstar». Reuters (անգլերեն). Վերցված է 2021-02-12-ին.
↑ Hale, Jon (2021 թ․ հունվարի 28). «A Broken Record: Flows for U.S. Sustainable Funds Again Reach New Heights». Morningstar.com (անգլերեն). Վերցված է 2021-02-12-ին.
↑ Adamczyk, Alicia (2021-02-11). «Sustainable investments hit record highs in 2020—and they're earning good returns». CNBC.com (անգլերեն). Վերցված է 2021-02-12-ին.
↑ Huber, Betty (2017 թ․ հուլիսի 27). «ESG Reports and Ratings: What they are, why they matter». Harvard Law School. Վերցված է 2018 թ․ սեպտեմբերի 13-ին.
↑ Credit Ratings Agencies Join The Battle for ESG Supremacy. Financial Times. Retrieved 26 January 2021.
↑ «Ethical Investment: What it is and how it works (or doesn't)». Corporate Watch Magazine. Վերցված է 2015 թ․ հունիսի 11-ին.
↑ Denham, Annabel (2012 թ․ նոյեմբերի 11). «Ethical investment can be a risky business». City AM. Վերցված է 2015 թ․ օգոստոսի 12-ին.
↑ «Impact Investing Trends Report» (PDF). The GIIN.
↑ EIRIS | Key facts & statistics http://www.eiris.org/news/statistics.html
↑ Jerilyn Klein Bier (2010-12-01). «College Students Drive SRI Efforts». Fa-mag.com. Վերցված է 2013-07-25-ին.
↑ «First Investment of Dwight Hall at Yale SRI Fund (press release)». Csrwire.com. 2010-03-08. Վերցված է 2013-07-25-ին.
↑ «Responsible investment». The University of Edinburgh (անգլերեն). 2024-07-23. Վերցված է 2024-07-27-ին.
↑ Kempf, A., and Osthoff, P. (2007). "The effect of socially responsible investing on financial performance." European Financial Management 13, 908–922.
↑ Chan, P. T., and Walter, T. (2014). "Investment performance of environmentally friendly firms and their initial public offers and seasoned equity offers." Journal of Banking and Finance 44, 177-188.
↑ Statman, M., and Glushkov, D. (2009). "The wages of social responsibility." Financial Analysts Journal 65, 33–46.
↑ Hong, H., and Kacperczyk, M. (2009). "The price of sin: the effects of social norms on markets." Journal of Financial Economics 93, 5–36.
↑ Humphrey, J. E., and Tan, D. T. (2013). "Does it really hurt to be responsible?" Journal of Business Ethics 1055. https://doi.org/10.1007/s1-013-1741-z.
↑ Hamilton, S., Jo, H., and Statman, M. (1993). "Doing well while doing good? The investment performance of socially responsible mutual funds." Financial Analysts Journal 49, 62-66.
↑ Mallin, C., Saadouni, B., and Briston, R. (1995). "The financial performance of ethical investment funds." Journal of Business Finance and Accounting 22, 483-496.
↑ Amenc, N., and Sourd, V. (2008). "Socially Responsible Investment Performance in France." EDHEC-Risk Institute.
↑ Bauer, R., Koedijk, K., and Otten, R. (2005). "International evidence on ethical mutual fund performance and investment style." Journal of Banking and Finance 29, 1751-1767.
↑ Fernandez, A., and Matallin, J. (2008). "Performance of Ethical Mutual Funds in Spain: Sacrifice or Premium?" Journal of Business Ethics 81, 247-260.
↑ Geczy, C., Stambaugh, F., and Levin, D. (2005). "Investing in Socially Responsible Mutual Funds." Available at SSRN: http://ssrn.com/abstract=416380.
↑ Gregory, A., Matatko, J., and Luther, R. (1997). "Ethical unit trust financial performance: Small company effects and fund size effects." Journal of Business Finance and Accounting 24, 705-725.
↑ Kreander, N., Gray, G., Power, D., and Sinclair, C. (2005). "Evaluating the performance of ethical and non-SRI funds: A matched pair analysis." Journal of Business, Finance and Accounting 32, 1465-1493.
↑ Munoz, F., Vargas, M. and Marco, I. (2013). "Environmental mutual funds: financial performance and managerial abilities." Journal of Business Ethics 1055. https://doi.org/10.1007/s1-013-1893-x.
↑ Sauer, D. (1997). "The impact of social-responsibility screens on investment performance: Evidence from the domini 400 social index and domini equity fund." Review of Financial Economics 6, 23–35.
↑ Statman, M. (2000). "Socially responsible mutual funds." Financial Analysts Journal 56, 30-39.
1 2 Statman, M. (2006). "Socially responsible indexes: composition, performance, and tracking error." Journal of Portfolio Management 32, 100-109.
↑ Schroder, M. (2007). "Is there a difference? The performance characteristics of SRI equity indices." Journal of Business Finance and Accounting 34, 331–348.
↑ Belghitar, Yacine; Clark, Ephraim; Deshmukh, Nitin (2014-10-01). «Does it pay to be ethical? Evidence from the FTSE4Good». Journal of Banking & Finance. 47: 54–62. doi:10.1016/j.jbankfin.2014.06.027. ISSN 0378-4266.
↑ Johnson, Zachary; Ashoori, Minoo; Lee, Yun (2018). «Self-Reporting CSR Activities: When Your Company Harms, Do You Self-Disclose?». Corporate Reputation Review. 21 (4): 153–164. doi:10.1057/s41299-018-0051-x. S2CID 170000354.

[:0-1] 1 2 Sparkes, Russell (2003-03-14). Socially Responsible Investment: A Global Revolution (անգլերեն). John Wiley & Sons. ISBN 978-0-470-85658-1.

[2] Logue, Ann C. (2009). Socially Responsible Investing for Dummies. Wiley. էջ 196. ISBN 978-0-470-39471-7. OCLC 233544906.

[3] Lemke, Thomas P.; Lins, Gerald T. (2014). Regulation of Investment Advisers. Securities Law Handbook Series (2014 ed.). Thomson Reuters. ISBN 978-0-314-62066-8. OCLC 1330885150.

[4] Sullivan, Paul With Impact Investing, a Focus on More Than Returns, April 23, 2010

[5] Bradley, Theresa Finally, socially responsible investors can measure their impact, September 24, 2011

[6] Domini, Amy (2011 թ․ մարտի 14). «Want to Make a Difference? Invest Responsibly». The Huffington Post. Վերցված է 2011 թ․ նոյեմբերի 26-ին.

[7] Hardyment, Richard (2024-02-02), «Good measurement», Measuring Good Business, London: Routledge, էջեր 135–187, doi:10.4324/9781003457732-4, ISBN 978-1-003-45773-2

[8] «ESG ratings are not perfect, but can be a valuable tool for asset managers - KPMG China». KPMG (բրիտանական անգլերեն). 2020-10-07. Արխիվացված է օրիգինալից 2020-11-29-ին. Վերցված է 2021-01-26-ին.

[9] Sherwood, Matthew W.; Pollard, Julia (2023-05-15). Responsible Investing: An Introduction to Environmental, Social, and Governance Investments (անգլերեն). Taylor & Francis. ISBN 978-1-000-87365-8.

[srivwa-10] «The Evolution of Socially Responsible Investing». Վերցված է 2006 թ․ հոկտեմբերի 30-ին.

[srivwb-11] «The Investment FAQ — Strategy — Socially Responsible Investing». Վերցված է 2006 թ․ հոկտեմբերի 30-ին.

[12] Students for Bhopal Student Power Crushes Dow Արխիվացված Մայիս 14, 2007 Wayback Machine

[13] Gray, Hillel. New Directions in the Investment and Control of Pension Funds. DC: Investor Responsibility Research Center, 1983. p.36-37

[14] Gray 1983, p.34

[15] Ronquest, Madeleine (2017-07-04). «Unraveling Socially Responsible Investment Law. Regulating the Unseen Polluters - BY Benjamin J Richardson (Oxford University Press. 2008)». Potchefstroom Electronic Law Journal. 11 (4): 181–184. doi:10.17159/1727-3781/2008/v11i4a2789. ISSN 1727-3781.

[16] «COALITION FOR ENVIRONMENTALLY RESPONSIBLE ECONOMIES (CERES)». SpringerReference. Berlin/Heidelberg: Springer-Verlag.

[17] «Socially Responsible Investing (SRI)». Encyclopedia of Business Ethics and Society. 2455 Teller Road, Thousand Oaks California 91320 United States: SAGE Publications, Inc. 2008. ISBN 978-1-4129-1652-3.{{cite journal}}: CS1 սպաս․ location (link)

[18] &NA; (2004-01). «Task Force disputes link between SSRIs and suicide in adolescents». Reactions Weekly. &NA, (986): 2. doi:10.2165/00128415-200409860-00002. ISSN 0114-9954.{{cite journal}}: CS1 սպաս․ բազմաթիվ անուններ: authors list (link) CS1 սպաս․ հավելյալ կետադրություն (link)

[19] Dagger, Richard (2018-06-21). «Authority, Deference, and Fair Play». Oxford Scholarship Online. doi:10.1093/oso/9780199388837.003.0009.

[20] «From Womenomics to Gender Lens Investing». Gender Lens Investing: 57–76. 2016-10-20. doi:10.1002/9781119182870.ch4.

[21] Lemke and Lins, Regulation of Investment Advisers §2:158 (Thomson West, 2014).

[22] «Topic: ESG investing». Statista (անգլերեն). Statista Research Department. 2025-06-03. Վերցված է 2025-07-23-ին.

[srivwc-23] «Ethical Guidelines for the Government Pension Fund — Global». Արխիվացված է օրիգինալից 2007 թ․ սեպտեմբերի 3-ին. Վերցված է 2007 թ․ սեպտեմբերի 19-ին.

[24] «CAAT Campaigns - Clean Investment launch 2007». Caat.org.uk. Վերցված է 2013-07-25-ին.

[25] EthicalInvestmentedinburgh (2007-11-09). «Ethical Investment Blog: Liverpool Council Disinvests from BAE». Ethicalinvestmentedinburgh.blogspot.com. Վերցված է 2013-07-25-ին.

[26] Greens, Edinburgh. «Edinburgh and Midlothian Greens » Blog Archive » Greens continue fight for ethical pensions – Lib Dem councillors under fire for ignoring party policy». Edinburghgreens.org.uk. Վերցված է 2013-07-25-ին.

[27] How to Choose a Money Manager. CRC Press. 2001-06-22. էջեր 119–122. ISBN 978-0-429-24730-9.

[28] «The New Leases Standard: FASB ASU No. 2016‐02». Investment Companies: 541–547. 2017-10-06. doi:10.1002/9781119480518.app8.

[29] «Voyageur – About Access Capital Strategies». Արխիվացված է օրիգինալից 2009 թ․ հունվարի 6-ին. Վերցված է 2009 թ․ հուլիսի 1-ին.

[gabelli1-30] 1 2 «The Gabelli SRI Green Fund». Արխիվացված է օրիգինալից 2009 թ․ հունիսի 15-ին. Վերցված է 2009 թ․ հուլիսի 1-ին.

[31] «Socially Responsible Mutual Fund Charts: Fund Profiles – Russel 3000». Արխիվացված է օրիգինալից 2012 թ․ հուլիսի 23-ին.

[32] Finn, Séamus P. (2020). ICCR – Interfaith Center for Corporate Responsibility: Geschichte und Struktur. Wiesbaden: Springer Fachmedien Wiesbaden. էջեր 239–253. ISBN 978-3-658-31213-8.

[33] Beaulieu, Eugene; Saunders, Matthew (2014). «The Impact of Foreign Investment Restrictions on the Stock Returns of Oil Sands Companies». SSRN Electronic Journal. doi:10.2139/ssrn.2487518. ISSN 1556-5068.

[34] Lins, Gerald T. (2004-01-01). «ERISA and hedge funds». Journal of Investment Compliance. 5 (1): 66–68. doi:10.1108/15285810410635966. ISSN 1528-5812.

[35] «Prince, J.-e, (15 May 1851–6 June 1923), advocate; retired». Who Was Who. Oxford University Press. 2007-12-01.

[36] Dridi, Ichrak; Mdalla, Olfa Ben (2025-09-30). The Impact of ESG Practices on US Shari'ah-Compliant Firms' Performance during COVID-19. London: Routledge. էջեր 213–225. ISBN 978-1-003-54040-3.

[Pysar_25–31-37] 1 2 Pysar, Nadiia (2018-07-31). «METHODOLOGY OF ASSESSING INVESTMENT ATTRACTIVENESS OF UKRAINIAN GAS PRODUCERS». EUREKA: Social and Humanities. 4: 25–31. doi:10.21303/2504-5571.2018.00687. ISSN 2504-5571.

[38] Escrig-Olmedo; և այլք: (2010). «Socially responsible investing: sustainability indices, ESG rating and information provider agencies». International Journal of Sustainable Economy. 2 (4) 35490: 442–461. doi:10.1504/IJSE.2010.035490. S2CID 153782316.

[39] Avetisyan & Hockerts (2017). «The consolidation of the ESG rating industry as an enactment of institutional retrogression» (PDF). Business Strategy and the Environment. 26 (3): 316–330. Bibcode:2017BSEnv..26..316A. doi:10.1002/bse.1919. hdl:10398/169d3c76-e96f-489e-a353-967745d90e62. S2CID 156440976.

[40] «First-ever Typology Helps Investors Navigate Varied Approaches to ESG Integration». IRRC institute. 2017 թ․ ապրիլի 25. Վերցված է 2018 թ․ սեպտեմբերի 13-ին.

[41] «Sustainability Synonym and ESG Investing». Sustainable Finance Daily. Վերցված է 2023-07-30-ին.

[42] «Socially Responsible Investing Top 10 Frequently Asked Questions and Answers» (PDF). Ussif.org. Վերցված է 2013-07-25-ին.

[Wine-43] 1 2 3 Wine, Elisabeth (2009 թ․ օգոստոսի 1). «SRI Plows the Path to Profitability». On Wall Street. Արխիվացված է օրիգինալից 2011 թ․ հուլիսի 19-ին.

[44] Lobe, Sebastian; Walkshäusl, Christian (2009 թ․ օգոստոսի 7). «Vice vs. Virtue Investing Around the World». doi:10.2139/ssrn.1089827. S2CID 153933464. SSRN 1089827. {{cite journal}}: Cite journal requires |journal= (օգնություն)

[45] Cundill, Smart & Wilson (2018). «Non-financial Shareholder Activism: A Process Model for Influencing Corporate Environmental and Social Performance*». International Journal of Management Reviews. 20 (2): 606–626. doi:10.1111/ijmr.12157. hdl:1826/12686. S2CID 148727396.

[46] Carther, Shauna (2009 թ․ սեպտեմբերի 18). «Socially Responsible Mutual Funds». Investopedia.com. Վերցված է 2013-07-25-ին.

[47] «Hedge Funds». Funds: 35–56. 2014-04-22. doi:10.1002/9781118790274.ch3.

[48] Lemke and Lins, ERISA for Money Managers §§2:94–2:96 (Thomson West, 2014).

[49] One of the SRI labels of French research centre Novethic is for engagement funds, like the funds initiated by Fondation Guilé.

[50] Wells, Angela (2004 թ․ հուլիս). «New Financial Study Shows Stocks Can Reflect Investor Values without Sacrificing Performance». Yahoo Finance. Sunnyvale. Վերցված է 2005 թ․ մայիսի 12-ին.

[51] «Does Social Impact Demand Financial Sacrifice?». Wharton. Վերցված է 2015 թ․ հուլիսի 14-ին.

[52] «Richard Wharton to Jeremy Bentham, Wednesday, 14 July 1813 [bentjeOU0080332b1c]». Electronic Enlightenment Scholarly Edition of Correspondence. 2025-03. Վերցված է 2026-05-18-ին.

[53] «Introducing the Impact Investing Benchmark» (PDF). GIIN. Վերցված է 2015 թ․ օգոստոսի 12-ին.

[G8_Invisible_Heart-54] G8 Social Impact Investment Task Force, Investing for Social and Environmental Impact, January 2009.

[Monitor09-55] Monitor Institute, Impact Investment, the Invisible Heart of Markets, September 2014.

[56] «PRI AR 2016 | PRI at 10». annualreport.unpri.org. Արխիվացված է օրիգինալից 2016-08-28-ին. Վերցված է 2016-08-06-ին.

[57] Jessop, Simon; Howcroft, Elizabeth (2021-01-28). «Sustainable fund assets hit record $1.7 trln in 2020: Morningstar». Reuters (անգլերեն). Վերցված է 2021-02-12-ին.

[58] Hale, Jon (2021 թ․ հունվարի 28). «A Broken Record: Flows for U.S. Sustainable Funds Again Reach New Heights». Morningstar.com (անգլերեն). Վերցված է 2021-02-12-ին.

[59] Adamczyk, Alicia (2021-02-11). «Sustainable investments hit record highs in 2020—and they're earning good returns». CNBC.com (անգլերեն). Վերցված է 2021-02-12-ին.

[60] Huber, Betty (2017 թ․ հուլիսի 27). «ESG Reports and Ratings: What they are, why they matter». Harvard Law School. Վերցված է 2018 թ․ սեպտեմբերի 13-ին.

[61] Credit Ratings Agencies Join The Battle for ESG Supremacy. Financial Times. Retrieved 26 January 2021.

[62] «Ethical Investment: What it is and how it works (or doesn't)». Corporate Watch Magazine. Վերցված է 2015 թ․ հունիսի 11-ին.

[63] Denham, Annabel (2012 թ․ նոյեմբերի 11). «Ethical investment can be a risky business». City AM. Վերցված է 2015 թ․ օգոստոսի 12-ին.

[64] «Impact Investing Trends Report» (PDF). The GIIN.

[65] EIRIS | Key facts & statistics http://www.eiris.org/news/statistics.html

[66] Jerilyn Klein Bier (2010-12-01). «College Students Drive SRI Efforts». Fa-mag.com. Վերցված է 2013-07-25-ին.

[csrwire-67] «First Investment of Dwight Hall at Yale SRI Fund (press release)». Csrwire.com. 2010-03-08. Վերցված է 2013-07-25-ին.

[68] «Responsible investment». The University of Edinburgh (անգլերեն). 2024-07-23. Վերցված է 2024-07-27-ին.

[69] Kempf, A., and Osthoff, P. (2007). "The effect of socially responsible investing on financial performance." European Financial Management 13, 908–922.

[70] Chan, P. T., and Walter, T. (2014). "Investment performance of environmentally friendly firms and their initial public offers and seasoned equity offers." Journal of Banking and Finance 44, 177-188.

[71] Statman, M., and Glushkov, D. (2009). "The wages of social responsibility." Financial Analysts Journal 65, 33–46.

[72] Hong, H., and Kacperczyk, M. (2009). "The price of sin: the effects of social norms on markets." Journal of Financial Economics 93, 5–36.

[73] Humphrey, J. E., and Tan, D. T. (2013). "Does it really hurt to be responsible?" Journal of Business Ethics 1055. https://doi.org/10.1007/s1-013-1741-z.

[74] Hamilton, S., Jo, H., and Statman, M. (1993). "Doing well while doing good? The investment performance of socially responsible mutual funds." Financial Analysts Journal 49, 62-66.

[75] Mallin, C., Saadouni, B., and Briston, R. (1995). "The financial performance of ethical investment funds." Journal of Business Finance and Accounting 22, 483-496.

[76] Amenc, N., and Sourd, V. (2008). "Socially Responsible Investment Performance in France." EDHEC-Risk Institute.

[77] Bauer, R., Koedijk, K., and Otten, R. (2005). "International evidence on ethical mutual fund performance and investment style." Journal of Banking and Finance 29, 1751-1767.

[78] Fernandez, A., and Matallin, J. (2008). "Performance of Ethical Mutual Funds in Spain: Sacrifice or Premium?" Journal of Business Ethics 81, 247-260.

[79] Geczy, C., Stambaugh, F., and Levin, D. (2005). "Investing in Socially Responsible Mutual Funds." Available at SSRN: http://ssrn.com/abstract=416380.

[80] Gregory, A., Matatko, J., and Luther, R. (1997). "Ethical unit trust financial performance: Small company effects and fund size effects." Journal of Business Finance and Accounting 24, 705-725.

[81] Kreander, N., Gray, G., Power, D., and Sinclair, C. (2005). "Evaluating the performance of ethical and non-SRI funds: A matched pair analysis." Journal of Business, Finance and Accounting 32, 1465-1493.

[82] Munoz, F., Vargas, M. and Marco, I. (2013). "Environmental mutual funds: financial performance and managerial abilities." Journal of Business Ethics 1055. https://doi.org/10.1007/s1-013-1893-x.

[83] Sauer, D. (1997). "The impact of social-responsibility screens on investment performance: Evidence from the domini 400 social index and domini equity fund." Review of Financial Economics 6, 23–35.

[84] Statman, M. (2000). "Socially responsible mutual funds." Financial Analysts Journal 56, 30-39.

[Statman,_M._2006-85] 1 2 Statman, M. (2006). "Socially responsible indexes: composition, performance, and tracking error." Journal of Portfolio Management 32, 100-109.

[86] Schroder, M. (2007). "Is there a difference? The performance characteristics of SRI equity indices." Journal of Business Finance and Accounting 34, 331–348.

[87] Belghitar, Yacine; Clark, Ephraim; Deshmukh, Nitin (2014-10-01). «Does it pay to be ethical? Evidence from the FTSE4Good». Journal of Banking & Finance. 47: 54–62. doi:10.1016/j.jbankfin.2014.06.027. ISSN 0378-4266.

[88] Johnson, Zachary; Ashoori, Minoo; Lee, Yun (2018). «Self-Reporting CSR Activities: When Your Company Harms, Do You Self-Disclose?». Corporate Reputation Review. 21 (4): 153–164. doi:10.1057/s41299-018-0051-x. S2CID 170000354.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]

[15]

[16]

[17]

[18]

[19]

[20]

[21]

[22]

[23]

[24]

[25]

[26]

[27]

[28]

[29]

[30]

[31]

[32]

[33]

[34]

[35]

[36]

[37]

[38]

[39]

[40]

[41]

[42]

[43]

[44]

[45]

[46]

[47]

[48]

[49]

[50]

[51]

[52]

[53]

[54]

[55]

[56]

[57]

[58]

[59]

[60]

[61]

[62]

[63]

[64]

[65]

[66]

[67]

[68]

[69]

[70]

[71]

[72]

[73]

[74]

[75]

[76]

[77]

[78]

[79]

[80]

[81]

[82]

[83]

[84]

[85]

[86]

[87]

[88]