Սոլոմոն Ռիսինսկի

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Սոլոմոն Ռիսինսկի (, լատ.՝ Solomonis Risinius (Pantherus), — ),
բելառուս․՝ Саламон Рысінскі
Ծնվել էշուրջ 1560
ԾննդավայրPolotsk Voivodeship, Լիտվական մեծ իշխանություն
Վախճանվել է13 նոյեմբերի, 1625
Վախճանի վայրԴելյատիչի (ներկայում՝ Նովոգրուդոկի շրջան, Բելառուս)
Մասնագիտությունբանահյուսագետ, բանաստեղծ
Լեզուլատիներեն
Ազգությունբելառուս
ՔաղաքացիությունԼիտվական մեծ իշխանություն
ԿրթությունԱլտդորֆի համալսարան

Սոլոմոն Ռիսինսկի (բելառուս․՝ Саламо́н Рысі́нскі, լատ.՝ Solomonis Risinius (Pantherus), շուրջ 1560, Ռիսին, Պոլոցկի վոևոդություն, Լիտվական մեծ իշխանություն — 13 նոյեմբերի, 1625), բանահյուսագետ, բանաստեղծ, կալվինականության գործիչ։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սոլոմոն Ռիսինսկին ծնվել է, հավանաբար, Պոլոցկի վոևոդության Ռիսին տոհմական կալվածքում։ 1582 թվականին սովորել է Լայպցիգում, ապա դասավանդել Ժամայտիայում ու Փոքր Լեհաստանում։ 1586 թվականին ընդունվել է Ալտդորֆի համալսարան՝ գրանցվելով որպես Solomo Pantherus Leuсorussus (Leuсorussus հին հունարենից թարգմանաբար նշանակում է բելառուս)։ Ընկերոջը՝ Կոնրադ Ռիտերսհաուզենին ուղղված նամակում իր երկիրը կոչել է Leucorossia (հին հունարենից թարգմանաբար՝ Բելառուս)։ 1596 թվականից ծառայել է Ռաձիվիլ կոմսերի մոտ։ Մասնակցել է Սլուցկում բողոքական դպրոցի կազմակերպմանը[1]։

Մահացել է 1625 թվականի նոյեմբերի 13-ին Դելյատիչիում (ներկայում՝ Նովոգրուդոկի շրջան, Բելառուս

Ստեղծագործությունը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1618 թվականին հրատարակել է սլավոնական ժողովրդական առածների ու ասացվածքների՝ աշխարհում առաջին ժողովածուն։ Հեղինակել է տրակտատ Ռաձիվիլների տոհմաբանության վերաբերյալ, ինչպես նաև գրական, բանահյուսական ու պատմական այլ ստեղծագործությունների վերաբերյալ[2]։

Մատենագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Epistolarum Salomonis Pantheri libros duos. Aldorphii, 1587.
  • Exercitationum epistolicarum ad Ausonium virum consularem libri duo. Aldorphii, 1589.
  • Psalmy Dawida podlug dawnych not wierszem polskim. Lubecz ad Chronum, 1614.
  • Proverbiorum Polonicorum a Solomone Rysinio Collectorum Centuriae Decem et Octo. Lubecz ad Chronum, 1618.
  • Solomonis Rysinii Sarmatae, ad epistolas L. Annaei Senecae, philosophi Stoici, notarum sive conjecturarum liber. Noribergae, 1620.
  • Trumpas pasakojimas apie garsiuosius sviesiausiojo didiko, Birzu ir Dubingiu kunigaikscio Kristupo Radvilos zygius. Vilnius։ Lietuviu literaturos ir tautosakos institutas, 2000. 253 p.

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Порецкий, Я. И. Соломон Рысинский ։ Solomo Pantherus Leucorussus (конец XVI — начало XVII в.) / Я. И. Порецкий. — Минск ։ Издательство БГУ, 1983. — 158 с. (ռուս.)
  • Lulewicz, H. Rysinski Salomon / H. Lulewicz // Polski Slownik Biograficzny, T. XXXIII/4, Z. 139. — Wroclaw etc., 1992. — S. 553—557. (լեհ.)
  • Narbutas, S. Risinskis, Saliamonas. Trumpas pasakojimas apie garsiuosius šviesiausiojo didiko Biržų ir Dubingių kunigaikščio Kristupo Radvilos žygius / parengė, iš lot. k. vertė ir pratarmę parašė S. Narbutas. — Vilnius ։ LLTI, 2000. — 253 p. (լիտվ.)

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Латышонак, А. Навуковыя крыніцы самаакрэслення Саламона Рысінскага як беларуса / А. Латышонак // Рэфармацыя і грамадства : XVI стагоддзе : Матэрыялы Міжнароднай навуковай канферэнцыі. — Мінск : Беларускі кнігазбор, 2005. — С. 126—131.
  2. Жлутка, А. А. Саламон Рысінскі / А. А. Жлутка // Гісторыя беларускай літаратуры XI—XIX стагоддзяў : У 2 т. Т. 1. — Мінск : Беларуская навука, 2007. — С. 642—657.