Սինապսային ճկունություն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից

Սինապսային ճկունությունը, սինապսի այն հատկությունն է որի համաձայն կապը ուժգնանում կամ ընկճվում է նեյրոտրանսմիտերի տարբեր օգտագործման հետևանքով։[1] Ճկուն փոխակերպում տեղի է ունենում նաև սինապսի վրայի ռեցեպտորների քանակի փոփոխություն հետևանքով։[2] Գոյություն ունեն տարբեր մեխանիզմներ, որոնց միջոցով ստացվում է սինապսային ճկունություն, որից մեկը նեյրոտրանսմիտերների դեպի սինապս արտազատման քանակի փոփոխությունն է, իսկ մյուսը ետսինապսի զգայունության արդյունավետության փոփոխությունը։[3] Գրգռող և արգելակող սինապսներում կախված է կալցիումից։[2] Այն բանի պատճառով որ հիշողությունները հիմնականում հանդես են գալիս գլխուղեղում սինապսների որոշակի փոխհամակցոմներով, սինապսային ճկունությունը համարվում է հիշողության և սովորելու նեյրոքիմիական մեխանիզմի կարևորագույն հիմքերից մեկը (տես Հեբյան թեորեմ

Պատմական հայտնագործություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1973 թվականին, Թերժե Լոմոն և Թիմ Բլիսը առաջինը նկարագրեցին այժմ լայնորեն հետազոտված երևույթ՝ երկարաժամկետ պոտենցիացիան (LTP) Journal of Physiology պարբերականի հոդվածում։ Նկարագրված փորձը կատարվել էր անզգայացրած նապաստակի հիպոկամպուսի սինապսների վրա։ Նրանք ցույց տվեցին, թէ ինչպես է նախասինապսային նեյրոնների վրա կիրառած տետանիկ (100 Հց) գրգիռը առաջացնում ետսինապսային արձագանքի երկարաժամկետ ուժգնացում։ Սույն տարում նմանատիպ արդյունքներ է ստացվել արթուն նապաստակի վրա կատարված փորձից հետո։ Այս հետազոտությունը կարևոր նշանակություն ուներ, քանի որ հիպոկամպուսը առաջադրվել եր որպես հիշողության մեջ մեծ դերակատար։ Սինապսների ճկունության ուսւոմնասիրման գործում մեծ ներդրում է ունեցել նաև Էրիկ Կանդելը:

Աղբյուրներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Hughes John R. (1958)։ «Post-tetanic Potentiation»։ Physiological Reviews 38 (1): 91–113։ PMID 13505117 
  2. 2,0 2,1 Gerrow Kimberly; Antoine (2010)։ «Synaptic stability and plasticity in a floating world»։ Current Opinion in Neurobiology 20 (5): 631–639։ doi:10.1016/j.conb.2010.06.010։ PMID 20655734 
  3. Gaiarsa J.L.; Caillard O., and Ben-Ari Y. (2002)։ «Long-term plasticity at GABAergic and glycinergic synapses: mechanisms and functional significance»։ Trends in Neurosciences 25 (11): 564–570։ doi:10.1016/S0166-2236(02)02269-5։ PMID 12392931