Սիմֆոնիկ մետալ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
սիմֆոնիկ մետալ
symphonic metal
Ոճային հիմքերմետալ փաուեր մետալ, գոթիկ մետալ, սիմֆոնիկ երաժշտություն
Հատուկ գործիքներջութակ, թավջութակ, ստեղնաշարային գործիքներ
Ճանաչում2000-ական թվականներ
Ենթաժանրեր
սիմֆո բլեք մետալ, սիմֆո փաուեր մետալ
Տես նաև
մետալ

Սիմֆոնիկ մետալ կամ սիմֆո-մետալ (անգլ.՝ symphonic metal), երաժշտական ժանր, որի մեջ համադրվում են մետալ և սիմֆոնիկ նվագախմբային երաժշտությունը: Սիմֆոնիկ մետալ ժանրում հաճախ օգտագործվում է բարձր կանացի վոկալ (որը բնորոշվում է որպես «օպերային»): Ալբոմների ձայնագրության համար սովորաբար հրավիրվում են փոքր սիմֆոնիկ նվագախումբ[1] և ակադեմիական («կամերային») երգչախումբ: Ժանրին բնորոշ են կոնցեպտուալ ալբոմները, վառ թատերական ներկայացումները համերգների ժամանակ, բեմական կոստյումները, բարձր գեղարվեստականությամբ աչքի ընկնող, միջին դարերի, նոր միջնադարի գեղագիտությունը պատկերող տեսահոլովակները, ինչպես նաև` ֆենտեզի և գոթիկա ժանրով ստեղծագործությունները:

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Քրիստոֆեր Յոնսոն, Therion խմբի ղեկավար և սիմֆոնիկ մետալ ժանրի հիմնադիրներից մեկը

Սիմֆոնիկ մետալի նախահայրերն են եղել այնպիսի գոթիկ մետալ խմբեր, ինչպիսիք են The Gathering-ը և Theatre of Tragedy-ն, որոնք իրենց երաժշտության համար օգտագործում էին ստեղնային գործիքներ ու կանացի վոկալ: Նվագախմբի և մետալի համադրության փորձեր են արել Savatage, Rage, Symphony X, Celtic Frost 7 և Believer խմբերը: Սիմֆոնիկ մետալի` որպես առանձին ժանրի ի հայտ գալը կապված է 1996 թվականին շվեդական Therion խմբի Theli ալբոմի լույս ընծայման հետ: Therion-ը նախկինում էլ որոշ ալբոմներում համադրել էր մետալն ու սիմֆոնիկ գործիքավորումը, սակայն հենց Theli ալբոմով ժանրը ձևավորվել է վերջնականապես` դառնալով նոր երևույթ ծանր երաժշտության բեմում[1]: Ի տարբերություն շատ այլ խմբերի, Therion-ն արդեն 1990-ականների վերջին նվագում էր «մաքուր» սիմֆոնիկ մետալ` օպերային վոկալով, երգչախմբով, նվագախմբով և առանց այլ ոճերի կիրառման: 1997 թվականը կարևոր տարի էր սիմֆոնիկ մետալի զարգացման համար: Այդ տարի թողարկվել են միանգամից 4 խմբերի դեբյուտային ալբոմներ, որոնք հետագայում ազդեցություն են ունեցել ժանրի զարգացման վրա: Ֆիննական Nightwish և իտալական Rhapsody խմբերն օգտագործել են սիմֆոնիկ գործիքավորումը փաուեր մետալի հիմքի վրա: Հոլանդական Within Temptation խմբի դեբյուտային ալբոմն իրենից ներկայացնում էր գոթիկ մետալ սիմֆոնիկ գործիքավորումով, սակայն արդեն հաջորդ ալբոմով Mother Earth խումբն անցել է սիմֆոնիկ մետալ ժանրին: Վերջապես, Haggard խումբը ներկայացրել է ծանր, մռայլ ու ավանգարդ սիմֆոնիկ մետալ դեթ-դում-մետալի հիմքի վրա` մի շարք գործիքների օգտագործումով:

Թոմաս Հոլոպայները, Nightwish խմբի ղեկավար, նվագում է սինթեզատոր

1990-ականների վերջին և 2000-ականների սկզբին հայտնվել են մի շարք խմբեր` «օպերային» կանացի վոկալով: Այդ թվում են After Forever, Delain, Edenbridge, Epica, Leaves' Eyes, Lunaticam Tristania, Sirenia, Xandria, Dark Moor խմբերը: Այս կատարողներից շատերն սկսել են 1990-ականներին, գոթիկ մետալ ոճով, իսկ 2000-ականներին հեռացել են ժանրից` ընտրելով առավել հայտնի ու մեղեդային սիմֆոնիկ մետալը: Մյուս կողմից, սիմֆոնիկ-փաուեր այնպիսի խմբեր, ինչպիսիք են Nightwish և Edenbridge խմբերը, վերջին ալբոմներում թուլացրել են փաուեր մետալի ազդեցությունը, իսկ նվագախմբի ձայնագրությունները մշտական էին դարձել: Այդպիսով, սիմֆոնիկ մետալը վերջնականապես դարձել է առանձին ժանր:

2000-ականների կեսերին սիմֆոնիկ մետալը դարձել է մետալիկ երաժշտության ամենատարածված ժանրերից մեկը Կենտրոնական և Հյուսիսային Եվրոպայում: Որոշ խմբեր, հատկապես` Nightwish-ը, հասել է մեծ կոմերցիոն հաջողության: 2013 թվականին Nightwish-ը մասնակցել է առաջին սիմֆոնիկ մետալիկ երաժշտական Imaginaerum ֆիլմի ստեղծմանը: ԱՄՆ-ում այս ժանր ներկայացուցիչ խմբերն ավելի փոքրաթիվ են: Այստեղ կան մի շարք խմբեր, որոնց հիմնական գործունեությունը վերաբերում է փաուեր կամ նեոկլասիկ մետալին, այսինքն, պարունակում է սիմֆոնիկ մետալ ժանրի տարրեր: Դրանցից են Kamelot, Trans-Siberian Orchestra, Symphony X խմբերը:

Կապն այլ ժանրերի հետ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սիմֆոնիկ գործիքավորումների տարածումը հասել է նաև բլեք մետալին: Այնպիսի խմբեր, ինչպիսիք են Cradle of Filth, Dimmu Borgir և Graveworm-ը առաջնային տեղ են տալիս ստեղնաշարային գործիքններին, ինչը true black-ի կանոնների կոպիտ խախտում էր: Հետագայում Cradle of Filth խումբն անգամ կին վոկալիստների հետ մի շարք դուետներ է ձայնագրել: Ավելի ուշ այնպիսի խմբեր, ինչպիսիք են Bal-Sagoth-ն ու Summoning-ը, սկսել են օգտագործել ստեղնաշարային ու սիմֆոնիկ գործիքավորումներ նույնքան ակտիվորեն, որքան կիթառը:

Սիմֆոնիկ գործիքավորումը տարածվել է նաև հին հեվի մետալ խմբերում: Metalica-ն, Արիան, Scorpions-ը, Rage-ը, U.D.O-ն ձայնագրվել ու ելույթ են ունեցել նվագախմբի հետ, իսկ Manowar խումբը կոնցեպտուալ Gods of War ալբոմը ձայնագրել է սիմֆոնիկ մետալի ակնհայտ տարրերով: Blind Guardian փաուեր մետալ և Ayreon պրոգրեսիվ մետալ խմբերը նույնպես մշտապես օգտագործում են սիմֆոնիկ գործիքավորում, միևնույն ժամանակ չդառնալով «մաքուր» սիմֆոնիկ մետալ: Apocalyptica խմբի երաժշտությունը, որը մետալ է նվագում թավջութակի վրա, հաճախ բնորոշվում է որպես սիմֆոնիկ մետալ: Սակայն այն չի պատկանում որևէ կոնկրետ երաժշտական ենթաճյուղի, այլ իրականում երաժիշտների փորձն է, ովքեր սկսել են դասական մետալ խմբերի երգերի կամերային գործիքային քավր տարբերակներ նվագելուց: Անգլերենում հայտնվել է չելլո-ռոք (անգլ.՝ cello-rock - թավջութակով ռոք) տերմինը, որը բնորոշում է տվյալ ոճը: Վերջին տարիներին մետալի այլ տեսակների շատ խմբեր դիմում են այս ժանրին և այն զարգացնում են խառնուրդների ու փորձերի միջոցով: Այսպես, ֆոլկ մետալի կատարողները հաճախ հատում են այս երկու ժանրերի սահմանները: Ֆիննական Turisa խումբը սիմֆոնիկ մետալը կիրառել է իր Stand Up and Fight ալբոմում: Mago de Oz խմբի ուշ շրջանի ալբոմները ևս մեկ օրինակ են ֆոլկ և սիմֆոնիկ մետալների խառնուրդի: Diablo Swing Orchestra ավանգարդ նախագիծը ցուցադրել է դասական վոկալի և սիմֆոնիկ գործիքավորման ու ջազի ռիթմիկ կառուցվածքի համադրությունը:

Երաժշտական բնորոշիչներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ի տարբերույթուն մետալի այլ ոճերի, որտեղ առաջատար վոկալիստները տղամարդիկ են[2], սիմֆոնիկ մետալում ակտիվորեն ներգրավված է կանացի վոկալը, որը որպես կանոն սոպրանո է կամ մեցո սոպրանո (այն բավականին հաճախ, բայց սխալմամբ անվանում են «օպերային»): Այս ոճի շատ վոկալիստներ կարող են ունենալ դասական երաժշտական կրթություն և իրենց իմիջով հաճախ են նմանակում օպերային երգչուհիներին (օրինակ, Տարյա Տուրունեն (Nightwish), Լորի Լյուիս (Therion), ֆլոր Յանսեն (After Forever, Nightwish), Սիմոնա Սիմոնս (Epica)): Հենց կին վոկալիստներն են հաճախ դառնում սիմֆոնիկ մետալ խմբի դեմքը, նրանց հաճախ անվանում են «մետալի թագուհիներ»:

Բացի կանացի վոկալը, սիմֆոնիկ մետալն առանձնանում է նաև գոթական մետալից վերցրած «գեղեցկուհին և հրեշը» մեթոդով, որտեղ մաքուր կանացի ձայնին հակադրվում է տղամարդկային կոպիտ մռնչյունը` գրուլինգը, կամ էլ տղամարդկային խռպոտ չոր ճիչը` սքրիմինգը: Սակայն սիմֆոնիկ մետալ երաժշտական ոճի գլխավոր բնորոշիչը ոչ թե «օպերային» վոկալն է, այլ սիմֆոնիկ նվագախումբն ու դրա` սիմֆոնիկ հնչողության էֆեկտը (հուն. συμφωνία -համահնչողություն, բազմաձայն հնչողություն): Սիմֆոնիկ նվագախմբի հիմքը կազմում են չորս տեսակի գործիքներ.

  • լարային կսմիթային
  • պղնձե փողային
  • փայտե փողային
  • լարային[3]

Անհրաժեշտության դեպքում նվագախմբում ներառվում են նաև այլ օժանդակ գործիքներ, նախ և առաջ, տավիղ, ինչպես նաև` ֆորտեպիանո, երգեհոն, կլավեսին, հատուկ դեպքերում ներառվում են նաև սիմֆոնիկ նվագախմբի համար «էկզոտիկ» օժանդակ գործիքներ` սիտար, դոմրա, բալալայկա և այլն: Քանի որ սիմֆոնիկ նվագախումբն ամբողջ կազմով հավաքելը բարդ է և ծախսատար, սիմֆո մետալիստները սովորաբար սահմանափակվում են միայն մեկ լարային կսմիթային տեսակի գործիքներով (ջութակ, թավջութակ): Սիմֆոնիկ նվագախմբի ամբողջական կազմով ձայնագրված հազվադեպ հանդիպող ալբոմներից կարելի է առանձնացնել Epica խմբի The Holographic Principle ալբոմը: Սիմֆոնիկ նվագախմբում երաժշտական գործիքները միավորվում են փոքրիկ սիմֆոնիկ նվագախմբում, որն աշխատում է «մետալ» ժանրում: Օրինակ, այդ խումբը կարող է կազմված լինել 5-10 ջութակահարներից և 3-5 թավջութակահարներից: Գործիքների յուրաքանչյուր խումբ կատարում է իր մասը, ինչի շնորհիվ էլ հաջողվում է սիմֆոնիկ հնչողության էֆեկտը: Հենց սրանով էլ սիմֆոնիկ մետալն սկզբունքորեն տարբերվում է այլ, շատ նման ուղղություններից` գոթիկ մետալից ու կանացի բարձր վոկալով փաուեր ոճից, չնայած որ նշված բոլոր ոճերում կարող են հանդիպել ջութակի կամ թավջութակի միանման կատարումներ: Նաև հատկանշական է այն, որ խմբում ստեղնաշարային գործիքների առկայությունը հաճախ դիտարվում է որպես «սիմֆոնիկ» երաժշտության նշան: Սիմֆոնիկ մետալի ևս մեկ կարևոր բնորոշիչ է ակադեմիական վոկալ երգչախումբը (երբեմն նաև` կամերային երգչախումբ), որը կարող է սիմֆոնիկ հնչողության էֆեկտ ունենալ: Իր երաժշտական ձևով սիմֆո մետալը հաճախ միօրինակ չէ: Ինչ-որ չափով այն կախված է սիմֆո մետալի ակունքների` մելանխոլիկ, անշտապ, միստիկ դում-գոթիկի և ակտիվ, հանդիսավոր, շարժուն փաուերի հետ, որոնք ոճին ռիթմիկ կառուցվածքի և տրամադրության հակասություններ են տվել: Սիմֆոնիկ մետալը հաճախ նմանություններ ունի օպերային, կոնցեպտուալ, մասշտաբային, մեծ ձևերի հետ:

Թեմատիկա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սիմֆոնիկ մետալ ժանրում լայնորեն տարածված են պատմության, առասպելաբանության, կրոնի, ֆենտեզի թեմաներով տեքստերը: Հաճախ են հանդիպում նաև քնարական տեքստերը անձնական ապրումների և բնության վերաբերյալ տեքստեր: Խմբերը հաճախ ձայնագրում են կոնցեպտուալ ալբոմներ` էպիկ պոեմների կամ օպերաների ոճով: Օրինակ, Therion Secret of the Runes ալբոմը նվիրված է սկանդինավյան առասպելաբանության ինը աշխարհներին, ինչպես նաև` խմբի բոլոր այլ աշխատանքները հիմնված են առասպելաբանության ու առեղծվածների վրա: Leaves’ Eyes Vinland Saga ալբոմը նվիրված է վիկինգ Լեյֆ Էրիկսոնի կողմից Ամերիկան բացահայտելուն, Njord և Meredead ալբոմները նվիրված է առասպելաբանությանը: Cradle of Filth խմբի մի շարք ալբոմներ հիմնված են Լավկրաֆտի, Բարկերի և Լե Ֆանյուի առեղծվածային գրականության վրա: Haggard-ը ալբոմներ է ստեղծել Նոստրադամուսի և Գալիլեյի կենսագրություններով, Kamelot-ը` Ֆաուստի պատմությունով, իսկ Xandria-ն` Սալոմեի մասին աստվածաշնչյան պատմությունով: Trans-Siberian Orchestra խմբի բոլոր ալբոմները հեքիաթային սյուժեներով ռոք օպերաներ են: Սիմֆոնիկ մետալի այլ հայտնի թեմաներից են բնությունը, էկոլոգիան, կենդանի աշխարհը: Within Temptation-ի և Nightwish-ի շատ երգեր նվիրված են բնությանը:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 Symphonies: Webster’s Quotations, Facts and Phrases. Icon Group International, Inc., 2008 ISBN 0-546-66549-7, 9780546665499
  2. Florian Heesch, Niall Scott. Heavy Metal, Gender and Sexuality: Interdisciplinary Approaches. Routledge, 2016. ISBN 1317122984, 9781317122982
  3. Берлиоз и Штраус, 1948, էջ 1