Jump to content

Սթրես-թեստ (ֆինանսական)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից

Սթրես-թեստ, Ֆինանսների ոլորտում վերլուծություն կամ սիմուլյացիա, որը նախատեսված է տվյալ ֆինանսական գործիքի կամ ֆինանսական հաստատության տնտեսական ճգնաժամի հետ գործ ունենալու կարողությունը որոշելու համար: «Լավագույն գնահատականի» հիման վրա ֆինանսական կանխատեսումներ կատարելու փոխարեն, ընկերությունը կամ դրա կարգավորող մարմինները կարող են սթրես-թեստավորում անցկացնել, որտեղ նրանք նայում են, թե որքանով է ֆինանսական գործիքը կայուն որոշակի ճգնաժամերի դեպքում, սցենարային վերլուծության մի ձև: Նրանք կարող են ստուգել գործիքը, օրինակ, հետևյալ սթրեսային իրավիճակներում.

  • Ի՞նչ է պատահում, եթե գործազրկության մակարդակը որոշակի տարում բարձրանա մինչև v%։
  • Ի՞նչ կլինի, եթե բաժնետոմսերի շուկաները այս տարի ավելի քան w%-ով անկում ապրեն։
  • Ի՞նչ կպատահի, եթե ՀՆԱ-ն տվյալ տարում նվազի x%-ով։
  • Ի՞նչ կլինի, եթե տոկոսադրույքները բարձրանան առնվազն y%-ով։
  • Ի՞նչ կլինի, եթե պորտֆելի գործիքների կեսը դադարեցնի իրենց պայմանագրերը հինգերորդ տարում։
  • Ի՞նչ կլինի, եթե նավթի գները բարձրանան z%-ով։
  • Ի՞նչ է պատահում, եթե որոշակի տարածքում բևեռային մրրիկ է տեղի ունենում։

Այս տեսակի վերլուծությունը գնալով ավելի տարածված է դառնում և տարբեր կառավարական մարմինների կողմից (օրինակ՝ Մեծ Բրիտանիայի PRA-ն կամ միջկառավարական մարմինները, ինչպիսիք են Եվրոպական բանկային մարմինը (EBA) և Արժույթի միջազգային հիմնադրամը) ընդունվել է որպես որոշակի ֆինանսական հաստատությունների համար կարգավորող պահանջ՝ ապահովելու համար կապիտալի բավարար բաշխման մակարդակներ՝ ծայրահեղ, բայց հավանական իրադարձությունների ժամանակ առաջացած հնարավոր կորուստները ծածկելու համար: EBA-ի կարգավորող սթրես-թեստերը Saxo Bank-ի գլխավոր տնտեսագետը անվանել է «զբոսանք այգում»[1]։ Կապիտալի համարժեք, ռիսկի վրա ճշգրտված որոշման վրա այս շեշտադրումն էլ ավելի է ամրապնդվել բանկային կանոնակարգերի, ինչպիսին է Բազել II-ը, փոփոխությունների միջոցով: Սթրես-թեստավորման մոդելները սովորաբար թույլ են տալիս ստուգել ոչ միայն առանձին սթրեսային գործոնները, այլև տարբեր իրադարձությունների համակցությունները: Սովորաբար նաև հնարավոր է ստուգել հայտնի պատմական սցենարի (օրինակ՝ Ռուսաստանի պարտքի դեֆոլտը 1998 թվականին կամ սեպտեմբերի 11-ի ահաբեկչությունները) ներկայիս ազդեցությունը՝ հաստատության իրացվելիությունն ապահովելու համար: 2014 թվականին 25 բանկ ձախողվել է Եվրոպական բանկի (ԵԲԱ) կողմից անցկացված սթրես-թեստում:

Բանկային սթրես-թեստ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բանկային սթրես-թեստը սիմուլյացիայի տեսակ է, որը գնահատում է ֆինանսական հաստատության՝ անբարենպաստ տնտեսական կամ շուկայական պայմաններին դիմակայելու կարողությունը՝ ուսումնասիրելով նրա հաշվեկշիռը[2]։ Խոշոր միջազգային բանկերը սկսել են ներքին սթրես-թեստեր անցկացնել 1990-ականների սկզբին[3]։

1996 թվականին Բազելի կապիտալի համաձայնագիրը փոփոխվել է՝ պահանջելով, որ բանկերը և ներդրումային ընկերությունները անցկացնեն սթրես-թեստեր՝ գնահատելու իրենց կարողությունը՝ արձագանքելու զգալի շուկայական իրադարձություններին[3]։ Սակայն, մինչև 2007-2008 թվականների ֆինանսական ճգնաժամը, սթրես-թեստավորումը սովորաբար օգտագործվում էր միայն ներքին ռիսկերի կառավարման և ինքնագնահատման համար, այլ ոչ թե արտաքին կարգավորող վերահսկողության համար[3]։

2007 թվականից սկսած՝ կառավարական կարգավորող մարմինները հետաքրքրվել են սեփական սթրես-թեստեր անցկացնելով՝ ֆինանսական հաստատությունների արդյունավետ գործունեությունն ապահովելու համար[3]։ Այդ ժամանակվանից ի վեր, տարբեր երկրների կամ տարածաշրջանների ֆինանսական կարգավորող մարմինների կողմից պարբերաբար անցկացվում են սթրես-թեստեր՝ ապահովելու համար, որ իրենց իրավասության ներքո գտնվող բանկերը կիրառեն բացասական հետևանքներից խուսափելու հավանականություն ունեցող գործելակերպեր: Հնդկաստանում 2007 թվականին ընդունվեց օրենսդրություն, որը պարտադրում է բանկերին պարբերաբար անցնել սթրես-թեստեր[4]։ 2012 թվականի հոկտեմբերին ԱՄՆ կարգավորող մարմինները հրապարակեցին նոր կանոններ, որոնք ընդլայնում են այս պրակտիկան՝ պահանջելով, որ խոշորագույն ամերիկյան բանկերը տարեկան երկու անգամ անցնեն սթրես-թեստեր՝ մեկ անգամ ներքին, մեկ անգամ՝ կարգավորողների կողմից անցկացվող[5]։ 2014 թվականից սկսած՝ միջին չափի ընկերությունները (այսինքն՝ 10-50 միլիարդ դոլար ակտիվներ ունեցողները) նույնպես պարտավոր են անցկացնել Դոդ-Ֆրենկի ակտի սթրես-թեստավորում[6]։ 2012 թվականին դաշնային կարգավորող մարմինները սկսել են նաև խորհուրդ տալ պորտֆելի սթրես-թեստավորումը որպես ռիսկերի կառավարման հուսալի պրակտիկա այն համայնքային բանկերի կամ հաստատությունների համար, որոնք չափազանց փոքր էին Դոդ-Ֆրենկի պահանջներին համապատասխանելու համար: Արժույթի վերահսկիչի գրասենյակը (Comptroller of the Currency, OCC) 2012 թվականի հոկտեմբերի 18-ի տեղեկագրում խորհուրդ է տալիս սթրես-թեստավորումը որպես վարկային պորտֆելի ռիսկը բացահայտելու և քանակականացնելու միջոց[7]։ FDIC-ը նմանատիպ առաջարկություններ է արել համայնքային բանկերի համար[8]։

Դոդ-Ֆրենկի ակտի սթրես-թեստերի անցկացման սկսվելուց ի վեր, խոշոր բանկային հաստատություններում սթրեսից հետո կապիտալի մակարդակները ընդհանուր առմամբ աճել են: Դաշնային պահուստային համակարգը նաև շարունակել է ընդլայնել իր սպասումները ժամանակի ընթացքում՝ ներդնելով ավելի բարդ և մարտահրավերներով լի սթրես-թեստերի սցենարներ[9]։

Վիճակագիր և ռիսկերի վերլուծաբան Նասիմ Տալիբբը պաշտպանել է սթրես թեստավորման այլ մոտեցում՝ ասելով, որ կամայական թվերի վրա հիմնված սթրես թեստերը կարող են խաղարկվել։ Ավելի արդյունավետ թեստ է բանկի փխրունության գնահատումը՝ կիրառելով մեկ սթրես թեստ և այն մեծացնելով, ինչը ցույց է տալիս, թե որքանով է բանկը զգայուն տնտեսական պայմանների փոփոխությունների նկատմամբ[10][11]։

Վճարային և հաշվարկային համակարգերի սթրես-թեստ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ֆինանսական սթրես-թեստավորման մեկ այլ ձև է ֆինանսական շուկայի ենթակառուցվածքների սթրես-թեստավորումը: Կենտրոնական բանկերի շուկայական ենթակառուցվածքների վերահսկողության գործառույթների շրջանակներում սթրես-թեստերը կիրառվել են վճարային և արժեթղթերի հաշվարկային համակարգերի նկատմամբ[12][13][14]։ Քանի որ, վերջին հաշվով, բանկերը պետք է կատարեն իրենց պարտավորությունները Կենտրոնական բանկի միջոցներով, որոնք պահվում են վճարային համակարգերում, որոնք սովորաբար շահագործվում կամ սերտորեն վերահսկվում են կենտրոնական բանկերի կողմից[15] (օրինակ՝ CHAPS, Fedwire, Target2, որոնք նաև անվանում են մեծ արժեքի վճարային համակարգեր), մեծ հետաքրքրություն է ներկայացնում այդ համակարգերի մասնակիցների (հիմնականում բանկերի) իրացվելիության դիրքերի մոնիթորինգը։

Բանկերի կողմից իրենց հաշիվների վրա պահվող իրացվելիության քանակը կարող է շատ ավելի քիչ լինել (և սովորաբար այդպես էլ է լինում), քան օրվա ընթացքում փոխանցված վճարումների ընդհանուր արժեքը: Բանկերի կողմից վճարումների տվյալ շարքը կարգավորելու համար անհրաժեշտ իրացվելիության ընդհանուր քանակը կախված է հաշվից հաշիվ դրամական շրջանառության հավասարակշռությունից (վճարումների փոխադարձություն), վճարումների ժամկետներից և օգտագործվող հաշվանցման ընթացակարգերից[16]։ Որոշ մասնակիցների կողմից վճարումներ կատարելու անկարողությունը կարող է լուրջ անկման պատճառ դառնալ վճարումների հաշվարկային հարաբերակցության մեջ։ Մեկ մասնակցի կողմից վճարումներ կատարելու անկարողությունը կարող է բացասական ազդեցություն ունենալ մյուս մասնակիցների իրացվելիության դիրքերի և վճարումներ կատարելու նրանց ներուժի վրա։

Սթրես-թեստերի միջոցով հնարավոր է գնահատել այնպիսի իրադարձությունների կարճաժամկետ հետևանքները, ինչպիսիք են բանկային սնանկությունները կամ տեխնիկական հաղորդակցության խափանումները, որոնք հանգեցնում են ընտրված մասնակիցների կողմից վճարումներ կատարելու անկարողությանը: Այս հետևանքները կարելի է դիտարկել որպես մասնակցի վրա ուղղակի ազդեցություն, բայց նաև որպես համակարգային վարակիչ ազդեցություններ: Ընտրված սնանկության սցենարի հետևանքով մյուս մասնակիցների վրա որքան ուժեղ կազդի, կախված կլինի մասնակիցների առկա գրավից և սկզբնական իրացվելիությունից, ինչպես նաև նրանց ավելի շատ իրացվելիություն ներգրավելու ներուժից[17]։ Վճարային համակարգերի վրա անցկացվող սթրես-թեստերը օգնում են գնահատել բանկերի գերիշխող իրացվելիության մակարդակների և բուֆերների կարճաժամկետ բավարարությունն ու համարժեքությունը, ինչպես նաև ուսումնասիրված վճարային համակարգերի արտակարգ իրավիճակների դեպքում ձեռնարկվող միջոցառումները[17]։

Ֆինանսական սթրես-թեստը այնքան լավ է, որքան այն սցենարները, որոնց վրա այն հիմնված է[18]։ Սթրես-թեստեր մշակողները պետք է բառացիորեն պատկերացնեն ֆինանսական համակարգի հնարավոր ապագաները։ Որպես երևակայության վարժություն, սթրես թեստը սահմանափակվում է սթրես թեստի սցենարներ մշակողների երևակայական կարողություններով։ Երբեմն սթրես-թեստի մշակողները չեն կարողանում պատկերացնել ապագայի հավանական սցենարներ, հնարավոր է՝ մասնագիտական ​​հասակակիցների ճնշման կամ մասնագիտության կամ արհեստի շրջանակներում խմբային մտածողության պատճառով, կամ որովհետև որոշ բաներ պարզապես չափազանց սարսափելի են պատկերացնելու համար։ Օրինակ՝ ֆինանսական փորձագետների մեծ մասը չի կարողացել կանխատեսել 2008 թվականի ֆինանսական ճգնաժամը։ Եվրոպական բանկային մարմնի և Եվրոպական բանկային վերահսկիչների կոմիտեի կողմից 2009, 2010 և 2011 թվականներին անցկացված հաջորդական ֆինանսական սթրես-թեստերը ցույց են տալիս այս դինամիկան: 2009 և 2010 թվականների սթրես-թեստերը ենթադրել են, որ նույնիսկ իրենց անբարենպաստ սցենարներում եվրոգոտում տնտեսական աճի համեմատաբար բարենպաստ մակրոտնտեսական միջավայր է սպասվում՝ -0.6%: 2011 թվականին պարզ էր, որ նման ենթադրությունները այլևս պարզապես հավանական չէին, դրանք գրեթե անխուսափելի էին. անբարենպաստ սցենարը պետք է հարմարեցվեր -4.0% աճի սցենարի: Սթրես-թեստերի արդյունքները վերանայողները և օգտագործողները պետք է քննադատաբար հետևեն սթրես-թեստում օգտագործված սցենարներին:

Տես նաև

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
  1. ↑ Cosgrave, Jenny (2014 թ․ հոկտեմբերի 27). «Central bankers back stress tests as criticism swirls». CNBC. Վերցված է 2015 թ․ մարտի 5-ին.
  2. ↑ Catey Hill, Your bank failed the stress test. Now what?, New York Daily News (July 2, 2010).
  3. 1 2 3 4 Mario Quagliariello, Stress-testing the Banking System: Methodologies and Applications (2009), p. 1.
  4. ↑ M. Y. Khan, Indian Financial Systems, Sixth Edition (2009), 13.45.
  5. ↑ Victoria McGrane, "New Rules Expand Bank 'Stress-Test' Process", The Wall Street Journal (October 9, 2012).
  6. ↑ «Stress testing: First at bat for midsized firms» (PDF). pwc.com/us/en/financial-services/regulatory-services/publications/dodd-frank-act-banks-stress-test-dfast.jhtml. PwC Financial Services Regulatory Practice, February, 2014.
  7. ↑ Office of the Comptroller of the Currency, "", OCC BULLETIN 2012-33: Community Bank Stress Testing (October 18, 2012).
  8. ↑ Federal Deposit Insurance Corporation, "[www.fdic.gov/regulations/examinations/supervisory/insights/sisum12/SIsmr2012.pdf]", Supervisory Insights (Summer 2012).
  9. ↑ «First take: Ten key points from the Federal Reserve's 2015 Dodd-Frank Act Stress Test (DFAST)» (PDF). pwc.com/us/en/financial-services/regulatory-services/publications/dodd-frank-act-stress-test-2015.jhtml. PwC Financial Services Regulatory Practice. 2015 թ․ մարտ. Վերցված է 2025-01-29-ին.
  10. ↑ «One Bank Flagship Seminar by Nassim Nicholas Taleb - Tail Risk Measurement Heuristics». Bank of England, February, 2016. Արխիվացված է օրիգինալից 2017-07-04-ին. Վերցված է 2016-02-26-ին.
  11. ↑ «A New Heuristic Measure of Fragility and Tail Risks: Application to Stress Testing» (PDF). International Monetary Fund, August, 2012.
  12. ↑ Humphrey, D. (1986). Payments finality and the risks of settlement failure. In A. Saunders and L.J. White (Ed.), Technology and the Regulation of Financial Markets: Securities, Futures and Banking (pp. 97-120). Heath, Lexington. MA.
  13. ↑ H. Leinonen (ed.): Simulation analyses and stress testing of payment networks (Bank of Finland Studies E:42/2009) Simulation publications Արխիվացված 2012-07-14 archive.today
  14. ↑ H. Leinonen (ed.): Liquidity, risks and speed in payment and settlement systems - a simulation approach (Bank of Finland Studies E:31/2005) Simulation publications Արխիվացված 2012-07-14 archive.today
  15. ↑ CPSS Publications No 34 (2001): CORE PRINCIPLES FOR SYSTEMICALLY IMPORTANT PAYMENT SYSTEMS
  16. ↑ CPSS Publications (1990): Report of the Committee on Interbank Netting Schemes of the Central Banks of the Group of Ten countries
  17. 1 2 ECB: EU Banks' Liquidity Stress testing and contingency funding plans 2008
  18. ↑ "Scenario Analysis in Risk Management", Bertrand Hassani, Published by Springer, 2016, 978-3-319-25056-4,

Արտաքին հղումներ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Ստացված է «https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=Սթրես-թեստ_(ֆինանսական)&oldid=10773438» էջից