Սերաֆիմա Լյուլյակինա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Սերաֆիմա Լյուլյակինա
Серафима Люлякина.jpg
Ծնվել էհուլիսի 29, 1922(1922-07-29)
ԾննդավայրՆիժնեյագոդնոե, Q4414529?, Պոխվիստնևսկի շրջան, Ռուսաստան
Մահացել էհունվարի 17, 1993(1993-01-17) (70 տարեկանում)
Մահվան վայրՍարանսկ, Ռուսաստան
ՔաղաքացիությունFlag of the Soviet Union.svg ԽՍՀՄ
Flag of Russia.svg Ռուսաստան
Մասնագիտությունգրող, storyteller և կոմպոզիտոր

Սերաֆիմա Մարկովնա Լյուլյակինա (հուլիսի 29, 1922(1922-07-29), Նիժնեյագոդնոե, Q4414529?, Պոխվիստնևսկի շրջան, Ռուսաստան - հունվարի 17, 1993(1993-01-17), Սարանսկ, Ռուսաստան), էրզիացի հեքիաթասաց, գրող: Մորդովական ԻԽՍՀ մշակույթի վաստակավոր գործիչ (1990), Մորդովական ԻԽՍՀ պետական մրցանակի դափնեկիր (1992)[1]:

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սերաֆիմա Մարկովնան ծնվել է ՌԽՖՍՀ Սամարայի նահանգի Նիժնեյագոդնոե (այժմ` Պոխվիստնևսկի շրջան) գյուղում, գյուղացու բազմանդամ ընտանիքում, որտեղ գնահատվել է ժողովրդական խոսքը, հեքիաթներն ու երգերը: Սերաֆիման ուներ երեք եղբայր: Սերաֆիման եղել է հետաքրքրասեր, հնարամիտ մանուկ: Իր հասակակիցներից տարբերվել է արտասովոր զգայունության և խիստ տպավորություն գործելու հատկությամբ, հեշտությամբ ընդօրինակել է ժողովրդական խոսքը, սուր կատակները, մտերմիկ մեղեդիները: Ամենից շատ Սերաֆիման սիրել է երգեր, որոնք հնչել են ամենուր:

Սամարայի անդրվոլգյան տարածաշրջանը վաղուց համարվել է Էրզյան ժողովրդական բանահյուսության յուրօրինակ «շտեմարան»: Այս տարածաշրջանում պահպանվել են հեքիաթներ, լեգենդներ, երգեր, ծիսական երգեր: Այստեղ Էրզյան հնագույն բանավոր-բանաստեղծական մշակույթի հարուստ հողի վրա ձևավորվել է հայտնի գրողների մի ամբողջ ընտրանի, ինչպիսիք են Վասիլի Ռադաևը, Արթուր Մորոն, Քսենյա Պետրովան, Միխայիլ Վտուլկինը, Չիսլավ Ժուրավլևը և այլք:

Վաղ տարիքից Լյուլյակինան դրսևորել է տաղանդը Երգելու և բանաստեղծական իմպրովիզացիայի բնագավառում: Դեռևս մանուկ հասակից ունեցել է լավ ձևավորված ձայն և լսողություն, հոյակապ հիշողություն և արագորեն տիրապետել է ընկերների և գյուղացիների երգերի ռեպերտուարին: Հեշտությամբ հիշել է յուրաքանչյուր երգ՝ ոչ միայն խոսքերը, այլև մեղեդին:

Այս տարիների ընթացքում Սերաֆիմայի վրա մեծ ստեղծագործական ազդեցություն է թողել նրա տատիկը՝ Անիսյա Եֆիմովնան, որն ապրել է 105 տարի և Սամարայի շրջանում հայտնի է դարձել իր երգով և պատմողական հմտություններով: Լյուլյակինան սերտել է նրա ամբողջ ռեպերտուարը: Տատիկից է նրան փոխանցվել մայրենի լեզվի հանդեպ սերը, երգելու ունակությունը: Նման բարենպաստ ստեղծագործական միջավայրում Լյուլյակինան վաղ հասակում հանդես է եկել ակումբի բեմում, մասնակցել մանկական մրցույթներին և արվեստի շոուներին: Գիտեր շատ երգեր, փորձում էր նաև ինքնուրույն ստեղծել դրանք: Երգերի մի մասը տպագրվել է շրջանային թերթերում: Նկատելով Լյուլակինայի տաղանդը՝ նրան խորհուրդ են տվել կրթություն ստանալ երաժշտության և պոեզիայի բնագավառում, ինչն իրականացնել չի հաջողվել նյութական դժվարությունների պատճառով: Նույն պատճառով հինգերորդ դասարանում թողել է դպրոցը, քանի որ անհրաժեշտ էր աշխատել և հոգ տանել կրտսեր եղբայրների և քույրերի, ապա նաև՝ իր երեխաների համար: Սերաֆիմա Մարկովնան մեծացրել է յոթ երեխա: Լյուլյակինայի ստեղծագործությունների հիման վրա ստեղծվել են Էրզյան ժողովրդական բանահյուսության և մշակույթի մասին բազմաթիվ գրքեր[2]:

1992 թվականին Սերաֆիմա Մարկովնայի մոտ քաղցկեղ է ախտորոշվել: Մահացել է 1993 թվականի հունվարի 17-ին: Թաղված է Յագոդնոե գյուղում:

Ստեղծագործություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Տպագրվել է հանրապետական պարբերականներում և կոլկտիվ հավաքածուներում: Առաջին գիրքը՝ «Моронь гайть» («Երգի ղողանջ») լույս է տեսել 1982 թվականին: Մեկ տարի անց գրքի միջազգային ցուցահանդեսի ժամանակ գիրքն արժանացել է 1-ին կարգի դիպլոմի:

  • «Քեզ կպատմեմ» (1986)
  • «Минек оянок» («Մեր ընկերները») 1988
  • «Тонеть, Мордовиям» («Քեզ համար, իմ Մորդովա» 1991)
  • «Հեքիաթներ, բանաստեղծություններ, առակներ» (1993)

Պարգևներ, մրցանակներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Ինքնուս արվեստի տարածաշրջանային, համառուսական և համամիութենական փառատոների դափնեկիր
  • Մորդովական ԽՍՀ մշակույթի վաստակավոր գործիչ (1990)
  • Մորդովական ԽՍՀ պետական մրցանակի դափնեկիր (1992)
  • Մորդովիայի «Կոմսոմոլի» մրցանակի դափնեկիր (1992)

Հիշատակ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պոխվիստնևսկի շրջանի Յագոդնոե գյուղում կա Սերաֆիմա Լյուլյակինայի անվան թանգարան:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. «Алфавитный указатель»։ www.lib.e-mordovia.ru։ Վերցված է 2019-04-23 
  2. Января Erisow14, 2012։ «Эрзянь морот»։ nudej.livejournal.com (ռուսերեն)։ Վերցված է 2019-04-23