Սեռական խանգարումների ցանկ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search

Սեքսուալ խանգարումներ են համարվում սեքսուալ պահվածքի այն ձևերը, որոնք չեն համապատասխանում տվյալ հասարակության սեքսուալ նորմերին: Քանի որ, սեքսուալ նորմերի մասին պատկերացումները բազմաթիվ են (ամեն հասարակություն, տարբեր ժամանակաշրջաններում կան իրենց սեքսուալ նորմերը), տվյալ պահվածքի բոլոր տեսակները, որը համարվում է խանգրաված՝ անհնար է:

Սեքսուալ խանգարումների հանդեպ վերաբերմունքը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վերաբերմունքը այս կամ այն սեքսուալ վարքագծի տեսակին, շատ պրոբլեմատիկ է[1] և կարող է տարբերվել մարդկային պատմության տարբեր ժամանակաշրջաններում ու մշակույթներում[2][3]: Պետք է նաև տարբերել պարաֆիլային խանգարումները և անսովոր սեքսուալ նախապատվությունները, որը բժշկական տեսանկյունից անառողջ երևույթ չի համարվում, սակայն կարող է չընդունվել հասարակության կողմից:

Սեքսուալ նախապատվությունների խանգարումների խմբավորումը ըստ ՀՄԴ-10-ի[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պարաֆիլյաների հիմնական խմբերը նկարագրվում են Հիվանդությունների միջազգային դասակարգման (ՀՄԴ-10) ախտորոշումների F65 խմբում: ՀՄԴ-10-ը դասակարգում է սեքսուալ նախապատվությունների խանգարումները, հետևյալ կերպ[4].

F65 , սեքսուալ նախապատվությունների խանգարումները, ներառյալ պարաֆիլյաները

  • F65.0: ֆետիշիզմ, սեռական հակման օբյեկտը համարվում են մարմնի մասերը, հագուստ կամ այլ ինչ-որ առարկա, որը համարվում է տվյալ մարդու սեքսուալ զուգընկեր:
  • F65.1: ֆետշիկան տրանսվեստիզմ, սեռական բավարարումը կատարվում է հակառակ սեռի հագուստը կրելով:
  • F65.2: էքսգիբիցիոնիզմ, սեռական բավարարումը կատարվում է տարբեր մարդկանց սեփական մերկ մարմնի ցուցադրումը (հիմնականում հետույքը և կոպուլատիվ օրգանները)՝ ոչ սեռական կոնտեքստում:
  • F65.3: վուայերիզմ, հակում՝ հետևելու սեռական հարաբերություններին, մերկ կամ կիսամերկ օբյեկտներին:
  • F65.4: պեդոֆիլիա, սեռական հակում դեպի սեռահասուն երեխաները:
  • F65.5: սադոմազոխիզմ, ցանկություն կատարել գործողություն, որը կպատճառի ցավ, կհամարվի ստորացնող, ցույց տալով մարդու ենթարկվող դիրքը, ում ուղղված են դրանք կամ համարվում է այդ ամենի օբյեկտը:
  • F65.6: սեքսուալ նախապատվությունների խանգարումների բազմազանություն, մի քանի պարաֆիլյաների միավորում, բայց դրանցից ոչ մեկը չի կարելի անվանել հիմնական: Հիմնականում ֆետիշիզմ, տրանսվեստիզմ և սադոմազոխիզմ միավորումն է:
  • F65.8: այլ սեքսուալ նախապատվությունների խանգարումներ, մնացած սեքսուալ նախապատվությունների և սեռական վարքագծի խանգարումները, այդ թվում ֆրոտերիզմը, նեկրոֆիլիան, զոոֆիլիան, աուտոասֆիքսիոֆիլիան, հեռախոսային խուլիգանությունը՝ սեռական ցանկությունները բավարարելու նպատակով:
  • F65.9: ոչ ճշգրիտ սեքսուալ նախապատվությունների խանգարումներ, սեռական վարքագծի խանգարումներ, որոնք դեռ չեն ստացել դասակարգում:

Սեքսուալ նախապատվությունների խանգարումների դասակարգումը ըստ Դերյագինի[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սպիտակեղենի ֆետիշիզմ
Կոշկեղենի ֆետիշիզմ

Գենադի Դերյագինը իր «Քրեական սեքսոլոգիա» գրքում սեռական խանգարումները դասակարգում է հետևյալ կերպ.

  • սեքսուալ զոոֆիլիա, սեռական ցանկությունների բավարարում՝ կենդանիների միջոցով
    • կենդանիների սեռական օրգանների մաստրուբացիա և ֆելյացիա
    • սեռական հարաբերություններ տղամարդիկ էգ կենդանիների հետ, իսկ կանայք՝ որձերի
    • կենդանու լեզվով փոխհարաբերություն մարդու սեռական օրգանների հետ
  • սեքսուալ ֆետիշիզմ, անշունչ առարկան, որը կապված է սեքսուալ գրգռվածության հետ՝ պաշտամունքի օբյեկտ դարձնելը
    • սպիտակեղենի ֆետիշիզմ, սեքսուալ գրգռվածությունը և բավարարումը կապված են հագուստի հետ (հիմնականում ներքնազգեստը և կոշիկները)
      • ֆետշիկան տրանսվեստիզմ, ֆետիշը կապված է հակառակ սեռի հագուստը կրելու հետ
      • ցիսվետիզմ, ֆետիշի դերում իր սեռի հագուստն է, բայց որոնք տիպիկ են այլ տարիքի և սոցիալական դասի հետ
      • հոմեսվեստիզմ, ֆետիշի դերում այդ սեռի հագուստն է, որը համարվում է սեռական ցանկությունների օբյեկտ
    • սեքսուալ գրգռում և բավարարում՝ կապված զուգընկերոջ կոնկրետ ֆիզիկական հատկանիշի հետ
    • սեքսուալ գրգռում և բավարարում, կապվախ այլ առարկաների հետ
    • էքստրեմենտոֆիլիա, ֆետիշի դերը խաղում է մարդկային (մեզը, կղկանքը, փսլինքները, թուքը, դաշտանային արտաթորումները)
      • ուրոլագնիա, սեռական գրգռումը ուժեղացվում է սեռական ակտի ժամանակ միզելուց
      • ուրոֆագիա, սեռական բավարարումը կատարվում է մեզը խմելուց
      • կոպրոֆիլիա, սեռական գրռումը կատարվում է կղկղելուց և կղկանքի հոտից
      • կոպրոֆագիա, սեռական բավարարումը կատարվում է կղկղանքը ուտելուց
  • սեքսուալ գրգռում և բավարարումներ կապված մահվան հետ
    • նեկրոֆիլիա, սեռական հակում դեպի դիակները և դրանց հետ սեռական հարաբերություններ ունենալը
    • սեքսուալ սպանություն, կատարվում է սեռական ակտի ժամանակ՝ մահացող զոհի հետ սեռական ակտի կատարում՝ սեքսուալ կանիբալիզմ
    • սեռական հակում դեպի քնած և անգիտակից վիճակում (օրինակ կլինիկական մահում) գտնվող օբյեկտները
  • էքսգիբիցիոնիզմ, հակում անծանոթ մարդկանց, հաճախ հասարակական վայրերում սեփական սեռական օրգանների ցուցադրմանը
  • սադոմազոխիզմ, սեռական բավարարվածությանը հասնելը, կապված է ֆիզիկական և հոգեկան տանջանքների հետ (իրեն կամ զուգընկերոջը)
    • ֆլագելյացիա, սեռական գրգռում, կապված ինքն իրեն կամ զուգընկերոջը ծեծելուն

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Половая перверсия (извращение), Оксфордский толковый словарь по психологии / Под ред. А.Ребера, 2002
  2. Извращение половое // Оксфордский толковый словарь общей медицины, 2002
  3. Свенцицкий А. Л.Половое извращение // Краткий психологический словарь, Издательство «Проспект», 2015
  4. «ICD-10. Version 2007»։ World Health Organisation; German Institute of Medical Documentation and Information։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2011-08-23-ին։ Վերցված է 31 мая 2008 

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]