Սեչուրա

Սեչուրա
Տեսակ	անապատ և WWF ecoregion
Երկիր	Պերու
Վարչատարածք	Piura Department? և Lambayeque Department?
Մասն է	Պերուի ծովափնյա անապատ
Աշխարհագրական տեղադրություն	Խաղաղօվկիանոսյան անապատ

Սեչուրա ափամերձ անապատ, որը գտնվում է Պերուի Պիուրա շրջանից հարավ՝ Խաղաղ օվկիանոսի ափի երկայնքով և ցամաքում՝ մինչև Անդերի նախալեռները: Դրա ծայրահեղ չորությունը պայմանավորված է սառը ափամերձ ջրերի բարձրացմամբ և մերձարևադարձային մթնոլորտային նստեցմամբ, բայց այն նաև ենթակա է պարբերաբար ջրհեղեղների Էլ Նինյոյի տարիներին: 1728 թվականին Սեչուրա քաղաքը ավերվել է ցունամիի կողմից և հետագայում վերակառուցվել է իր ներկայիս տեղում: 1998 թվականին գետերի հեղեղումից առաջացած ջրհեղեղը հանգեցրել է Բայովարի իջվածքը լցնող մոտ 145 կմ երկարությամբ ժամանակավոր լճի առաջացմանը: Անդերից անապատով հոսող կարճ գետերը նպաստում են ինտենսիվ ոռոգման վրա հիմնված գյուղատնտեսությանը։

Տեղակայություն և տարածություն

Պերուի սահմաններում անապատը նկարագրվում է որպես Պերուի հյուսիսային Խաղաղ օվկիանոսի ափի երկայնքով գտնվող շերտ՝ հարավային Պիուրա և արևմտյան Լամբայեկե շրջաններում, որը տարածվում է ափից 20-100 կմ ցամաքում մինչև Անդերի լեռների երկրորդական լեռնաշղթաները: Պիուրա քաղաքի մոտ գտնվող հյուսիսային ծայրում Սեչուրա անապատը անցնում է Թումբես-Պիուրա չոր անտառների էկոշրջանի։ Ներառելով արևելյան Լամբայեկե շրջանի մեծ մասը, այս բնակավայրը կազմված է հասարակածային չոր անտառներից։ Սեչուրա անապատի ընդհանուր մակերեսը կազմում է 5000 կմ²։

Պատմություն

Լինելով անապատ՝ Սեչուրան ենթարկվել է գետերի և Խաղաղ օվկիանոսից եկող փոթորիկների ջրհեղեղների։ 1728 թվականին երկրաշարժից առաջացած ցունամիի հետևանքով ավերվեց Սեչուրա քաղաքը, որն այդ ժամանակ ավելի մոտ էր ջրին։ Կենդանի մնացածները տեղափոխվեցին ցամաք և վերականգնեցին քաղաքը իր ներկայիս տեղում։

Էլ Նինյոյի տարիներին անապատում պարբերաբար ջրհեղեղներ են տեղի ունենում։ 1998 թվականին ջրհեղեղված գետերի հոսքը լցվեց ափամերձ Սեչուրա անապատ։ Այնտեղ, որտեղ 15 տարի շարունակ միայն չոր, կոշտ աղբ էր, հանկարծակի ձևավորվեց Պերուի երկրորդ ամենամեծ լիճը՝ 145 կմ երկարությամբ, 32 կմ լայնությամբ և 3 մ խորությամբ, մակերեսից երբեմն դուրս ցցված ավազի և կավի չորացած գմբեթներով։

Կլիմա

Պերուի անապատը ջերմաստիճանի տատանումների ցածր տատանումներ ունի մոտակա Խաղաղ օվկիանոսի մեղմացնող ազդեցության պատճառով։ Սառը ափամերձ ջրերի բարձրացման և մերձարևադարձային մթնոլորտային նստեցման պատճառով անապատը Երկրի վրա ամենաչորայիններից մեկն է։

Ամառը (դեկտեմբերից մարտ) տաք և արևոտ է՝ օրվա ընթացքում 35°C-ից (95°F) բարձր ջերմաստիճանով, իսկ գիշերը միջինում 24°C-ից (75°F) բարձր ջերմաստիճանով։ Ձմռանը (հունիսից սեպտեմբեր) եղանակը զով և ամպամած է՝ գիշերը 16°C-ից (61°F) մինչև ցերեկը 30°C (86°F) ջերմաստիճաններով։

Աշխարհագրություն

Բայովարի իջվածքը, որը Պերուի և ամբողջ Հարավային արևադարձային շրջանի ամենացածր կետն է, գտնվում է այս անապատում։

Սեչուրան հատող բազմաթիվ կարճ գետերը հազարամյակներ շարունակ նպաստել են նախապատմական բնիկ մարդկային բնակավայրերի գոյությանը։ Այստեղ ծաղկել են մի շարք քաղաքային մշակույթներ, այդ թվում՝ մոչեները։ Մոչեները գոյատևել են ձկների, ծովախոզուկների, ուղտերի, դդմի և գետնանուշի սննդակարգով։ Սիկան մշակույթը (մոտավորապես մ.թ. 800-1300) հաջորդել է մոչեին և զարգացրել է կորած մոմի ոսկերչության նուրբ տեխնիկա։

Այսօր գետերը նպաստում են բերրի ստորերկրյա հողերի ինտենսիվ ոռոգվող գյուղատնտեսությանը։ Պերուի հինգ խոշորագույն քաղաքներից երկուսը, այդ թվում՝ Պիուրան և Չիկլայոն, գտնվում են հյուսիսային գյուղատնտեսական շրջանում։

Արտաքին հղումներ

Sechura Desert էջը Վիքիպահեստում

• Atacama–Sechura Deserts at WWF website
• [1] documentary about Illescas peninsula, in the heart of the Sechura desert

Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Սեչուրա» հոդվածին։