Սենսեյ
| Ենթակատեգորիա | ուսուցիչ  | |
|---|---|---|
| Երկիր | Ճապոնիա | |
| Լեզու | ճապոներեն | |
Սենսեյ (ճապ.՝ 先生 sensei, բառացիորեն «ավելի վաղ ծնված», «նախապես ծնված», «ավագ»)[1] Ճապոնիայում քաղաքավարի դիմելու ձև է ուսուցչին, բժշկին, գրողին, ղեկավարին կամ այլ կարևոր անձին, կամ զգալիորեն տարեց մարդուն[2][3]։ Նույն բառը (կորեերեն՝ 선생님, սոնսենիմ) նմանատիպ համատեքստ ունի Կորեայում[4]։ Նույն բառը Չինաստանում («սյանշեն») «պարոն»-ի պաշտոնական քաղաքավարի դիմելու ձև է։
Ծագումնաբանություն
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Այս բառը (կամ, ավելի ճիշտ, հիերոգլիֆները) ծագել է ոչ ուշ, քան մ.թ.ա. 5-րդ դարում Չինաստանում: Արևելյան մշակույթում, և հատկապես չինական մշակույթում, մեծերի նկատմամբ հարգանքը լայնորեն տարածված է: Մեծը համարվում է ավելի իմաստուն, քան երիտասարդը, ուստի երիտասարդները պարտավոր են հարգել նրանց և խորհուրդ հարցնել: Ուսուցիչը նույնացվում է ավելի մեծ և, հետևաբար, ավելի իմաստուն մարդու հետ (սա հաճախ համընկնում է նրանց իրական տարիքի հետ), ուստի ուսուցիչներին վերաբերվում են նույն հարգանքով, ինչ, օրինակ, նախնիներին: Մեծերի նկատմամբ այս վերաբերմունքը արմատավորված է Կոնֆուցիականության մեջ, այսինքն՝ Կոնֆուցիոսի ուսմունքներում, որը, ի թիվս այլ բաների, ներկա օրերի բարգավաճումը տեսնում է անցյալի հիմքերի նկատմամբ հարգալից վերաբերմունքի մեջ:
Չնայած «սենսեյ» բառը բացառապես կապված չէ ուսուցման հետ, Ճապոնիայում ուսուցիչներին միշտ անվանում են «սենսեյ», նույնիսկ եթե նրանք իրենց աշակերտներից փոքր են։ Օրինակ՝ մեկին «Յամադա-սենսեյ» դիմելը կարող է ավելի քաղաքավարի համարվել, քան «Յամադա-սան» դիմելաձևը։
Տերմինը արևելյան մարտարվեստներում
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Սենսեյ տերմինը կիրառվում է կարատեում, ձյուդոյում, այկիդոյում և այլ մարտարվեստներում։
Ավանդական կարատեում այսպես անվանում են բոդոկային, որը հասել է 3-րդ և 4-րդ դանի: Սենսեյի կոչումից առաջ գալիս է սենփայը (այն կարող է արտասանվել նաև «սեմփայ»), իսկ սենսեյից վերև՝ շիհանը:
Սումոյում մարզիչներին և սումոյի «հեյայի» (ակումբի) ղեկավարներին կոչում են «օյակատա»։
Չինական կամ կորեական մարտարվեստներում «սենսեյ» տերմինը չի օգտագործվում թեկվոնդոյում (այստեղ կիրառվում է «սաբոմնիմ» տերմինը) և քունգ-ֆու մարտարվեստում (կիրառվում է «սիֆու» տերմինը)։
Տես նաև
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]Ծանոթագրություն
[խմբագրել | խմբագրել կոդը]- ↑ «先生». Kōjien Japanese Dictionary.
- ↑ «Sense». Kenkyusha's New Japanese-English Dictionary.
- ↑ Tuttle (1973). Secrets of the Samurai. Ratti & Westbrook.
- ↑ , ISBN 978-5-386-08381-6։