Սելահաթին Յուլքումեն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Սելահաթին Յուլքումեն
Ulkumen and wife Mihrinnisa.jpg
 
Մասնագիտություն՝ դիվանագետ
Դավանանք իսլամ
Ծննդյան օր հունվարի 14, 1914(1914-01-14)[1]
Ծննդավայր Անթաքիա, Թուրքիա
Վախճանի օր հունիսի 7, 2003(2003-06-07)[2][3] (89 տարեկանում)
Վախճանի վայր Ստամբուլ, Թուրքիա[2]
Գերեզման Զինջիրլիքույու գերեզմանատուն
Թաղված Զինջիրլիքույու գերեզմանատուն
Քաղաքացիություն Flag of Turkey.svg Թուրքիա
 
Պարգևներ

Աշխարհի արդարակյացներ և Jan Karski Courage to Care Award

Սելահաթին Յուլքումեն (թուրք.՝ Selahattin Ülkümen, հունվարի 14, 1914(1914-01-14)[1], Անթաքիա, Թուրքիա - հունիսի 7, 2003(2003-06-07)[2][3], Ստամբուլ, Թուրքիա[2]), թուրք դիվանագետ, ով փրկել է Հռոդոս կղզու հրեաներին՝ Հունաստանի նացիստական օկուպացիայի ժամանակ:

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սելահաթին Յուլքումենը ծնվել է 1914 թվականի հունվարի 14-ին Անթաքիայում: 1936 թվականից աշխատել է Թուրքիայի արտաքին գործերի նախարարությունում: 1943 թվականին նշանակվել է Հռոդոսում Թուրքիայի գլխավոր հյուպատոս: 1944 թվականին փրկել է Հռոդոսի 200 հրեաների, ում նացիստները ցանկանում էին տեղափոխել համակենտրոնացման ճամբարներ:

Յուլքումենի հղի կինը զոհվել է գերմանական ռմբակոծության արդյունքում:

Պատերազմի ավարտից հետո Յուլքումենը վերադարձել է Թուրքիա: Մահացել է 2003 թվականի հուլիսի 7-ին Ստամբուլում՝ քնած ժամանակ:

Հռոդոսի հրեաների փրկություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հռոդոս կղզու հրեական համայնքը այդ պահին կազմված էր 2000 մարդուց, երբ 1943 թվականին՝ Իտալիայի կապիտուլյացիայից հետո, Հունաստանի իտալական օկուպացիան փոխարինվեց գերմանական օկուպացիայով: Թուրքիան, որի հյուպատոսարանը տեղակայված էր կղզում, չեզոք երկիր էր: Սելահաթին Յուլքումենը եղել է Հռոդոսում Թուրքիայի գլխավոր հյուպատոս:

1944 թվականի հուլիսի 19-ին գեստապոն հրամայեց հրեական համայնքի ներկայացուցիչներին հավաքվել իր շտաբ կայանի մոտ՝ համակենտրոնացման ճամբարներ ուղարկելու համար: Յուլքումենը խառնվել է գործընթացին և պահանջել Թուրքիայի քաղաքացիների և նրանց բարեկամներին ազատումը: Յուլքումենը գերմանացի հրամանատար գեներալ ֆոն Կլեմանին հայտարարել է, որ Թուրքիայի քաղաքացիների տարհանումը միջազգային սկանդալ կդառնա, իսկ Թուրքիայի բոլոր քաղաքացիները հավասար են օրենքի առջև: Նրան հաջողվել է փրկել հրեական 42 ընտանիքների՝ մոտ 200 մարդու: Հռոդոսի մյուս բոլոր հրեաները տեղափոխվել են Օսվենցիմ և ոչնչացվել:

Գործունեության գնահատում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հռոդոսում մնացած 35 մարդուց բաղկացած համայնքի ղեկավար Մորիս Սարիանոն հայտարարել է, որ ինքը պարտական է թուրք հյուպատոսին, ով մեծ ջանքեր է ներդրել, որ փրկի իր և իր հայրենակիցների կյանքը:

1989 թվականի դեկտեմբերի 13-ին Յադ Վաշեմի անվան աղետների և հերոսության ինստիտուտը Սելահաթին Յուլքումենին դասել է Աշխարհի արդարակյացների շարքում: Նրա պատվին և նրա ներկայությամբ ծառ է տնկվել Երուսաղեմի արդարակյացների պուրակում: 1990 թվականին Իսրայելը փոստային նամականիշներ է տպել՝ ի պատիվ Յուլքումենի[4]:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 German National Library, Berlin State Library, Bavarian State Library et al. Record #103559086 // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
  3. 3,0 3,1 3,2 http://www.telegraph.co.uk/news/obituaries/1436384/Selahattin-Ulkumen.html
  4. «Selahattin Ulkumen» (անգլերեն)։ University of Michigan։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2013-03-15-ին։ Վերցված է 2013-2-28 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ссылки[խմբագրել | խմբագրել կոդը]