Սեզարիա Էվորա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Սեզարիա Էվորա
Cesária Évora 2008.jpg
2008 թվականի ապրիլ
Հիմնական տվյալներ
Բնօրինակ անուն Cesária Évora
Ծնվել է օգոստոսի 27, 1941({{padleft:1941|4|0}}-{{padleft:8|2|0}}-{{padleft:27|2|0}})[1][2][3][4]
Կանաչ Հրվանդան Մինդելու, Կաբո Վերդե
Երկիր Flag of Cape Verde.svg Կաբո Վերդե[3][5]
Մահացել է դեկտեմբերի 17, 2011({{padleft:2011|4|0}}-{{padleft:12|2|0}}-{{padleft:17|2|0}})[6][1][2][7][8] (70 տարեկանում)
Մինդելու
Ժանրեր մոռնա,ֆադու
Մասնագիտություն երգչուհի
Գործունեություն 1957-2011
Լեյբլ Lusafrica
Կայք cesaria-evora.com
Սեզարիան 2009 թվականին

Սեզարիա Էվորա (պորտ.՝ Cesária Évora, «Ոտաբոբիկ փերի», օգոստոսի 27, 1941[1][2][3][4], Mindelo[9] - դեկտեմբերի 17, 2011[6][1][2][7][8], Mindelo[10]), երգչուհի Կաբո Վերդեից: Կատարել է մորնա, ֆադու և մոդինյա ժանրերի երաժշտական ոճերում։ Երգել է կաբովերդեի լեզվով, որը պորտուգալերենի կրեոալական բարբառ է։ Երգերն ուղեկցվում էին ռոյալի, հավայան կիթառի, ակորդեոնի, ջութակի և կլարնետի նվագակցությամբ։

Սեզարիա Էվորայի արձանը Կաբո Վերդեի օդանավակայանի տարածքում

Երգչուհին մշտապես բեմ է բարձրացել բոկոտն. սա խորհրդանշում էր իր երկրի աղքատությունը։ Նա ոտաբոբիկ էր շրջում նաև կյանքում։ Սեզարիան հագել է միայն սանդալներ այն դեպքում, երբ հյուրախաղերի էր մեկնում բարեխառն կլիմա ունեցող երկրներ[11]:

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1958 թվականից, դեռևս երբ երգչուհին 17 տարեկան էր, սկսել է երգել Մինդելուի բարերում[12]: Սկզբնական շրջանում Սեզարիան երգել է «մորնա» (պորտ.՝ morna) ոճով, որը Կանաչ հրվանդանի կղզում ավանդական էր համարվում, ինչպես նաև երգել է աֆրիկյան երգեր «ֆադու» (պորտ.՝ fado) ոճում։

Իր առաջին սոլո ալբոմը երգչուհին ձայնագրել է 43 տարեկանում Լիսաբոնում: Նրա առաջին պրոդյուսերը դարձավ կաբովերդյան ուրիշ հայտնի երգիչ Տիտո Պարիսը։ Հենց այնտեղ էլ, Լիսաբոնում, «Enclave» ռեստորանում (որտեղ հավաքվում էին լիսաբոնյան կաբովերդեցիները), նրան լսել է Ժոզե դա Սիլվան։ Վերջինս ֆրանսիացի էր՝ արմատներով Կաբո Վերդեից։ Նա հիացավ Սեզարիայի ձայնով և իր կյանքի երեք տարիները նվիրեց այն բանին, որ երգչուհուն հայտնի դարձնի։ Նա արդեն 47-ամյա Սեզարիային բերեց Ֆրանսիա[12]: Հենց այդ պահից էլ սկսվեց նրանց համագործակցությունը «Lusafrica» շրջանակներում։

1980-ականներին Սեզարիա Էվորան սկսել է Եվրոպայում իր շրջագայությունները։ Իսկ արդեն 1988 թվականին նա դարձավ աշխարհահռչակ երգչուհի։ Հատուկ ճանաչում ստացավ իր «Միսս Պերֆումադու»՝ թվով 4-րդ ալբոմի լույս ընծայելուց հետո։

Երգչուհու առաջին ելույթը Ռուսաստանում կայացել է 2002 թվականի ապրիլին Անատոլի Վասիլևնայի անվան դրամատիկ թատրոնում։ Այս համերգը փակ ձևաչափով էր և պաշտոնապես նրա գալստյան մասին հայտարարություն չեղավ։ Երկրորդ համերգն եղավ նույն թվականի մայիսին Փոքր թատրոնում[13]: Հաջորդող տարիներին երգչուհին բազմաթիվ համերգներ տվեց ՌԴ-ում՝ Մոսկվայում, Սանկտ Պետերբուրգում, Դոնի Ռոստովում, Եկատերինբուրգում, Պերմում, Տվերում, Արխանգելսկում, Ուֆայում, Յարոսլավլում, Սամարայում, Իրկուտսկում, Կրասնոյարսկում, Նովոսիբիրսկում, Օմսկում, Նիժնի Նովգորոդում, Տոմսկում, Վլադիվոստոկում, Խաբարովսկում և Կազանում:

2010 թվականի մայիսին երգչուհին չեղյալ համարեց իր բոլոր պլանավորած համերգները սրտի հիվանդության պատճառով[14]: 2011 թվականի սեպտեմբերին նա հայտարարեց իր երաժշտական կարիերայի դադարեցման մասին[15][16]:

2011 թվականի դեկտեմբերի 17-ին Էվորան մահացավ Կաբո Վերդեում 70 տարեկան հասակում[17]: Մահվան պատճառը սիրտ-թոքային անբավարարարությունն էր և զարկերակային գերճնշումը։

Պարգևներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Սեզարիա Էվորան համարվում է ֆրանսիական «Վիկտուար դե լա մյուզիք» երաժշտական մրցույթի կրկնակի դափնեկիր (2000 թվին Café Atlantico և 2004 թվին Voz d’Amor ալբոմների համար)։
  • Հինգ անգամ նոմինացվել է «Grammy» մրցույթում (1995 թվին «Cesária», 1997՝ «Cabo Verde», 1999՝ «Miss Perfumado», 2000՝ «Café Atlantico», 2001՝ «Café Atlantico» ալբոմների համար), որից «Voz d’Amor» ալբոմի համար 2004 թվին հաղթել[18]:
  • 2009 փետրվարի 6ին Սեզարիա Էվորան պարգևատրվել է Ֆրանսիայի Պատվո լեգիոնի շքանշանով[19]:

Հիշատակ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • 2012 թվականի մարտի 8-ին Կաբո Վերդեի օդանավակայաններից մեկը՝ Սան Վինսենտ կղզու վրա գտնվողը, վերանվանվեց ի հիշատակ Սեզարիայի (պորտ.՝ Aeroporto Internacional Cesária Évora
  • Բելգիացի ռեփեր Stromae-ն նվիրեց Սեզարիային «Racine Carrée» (2013) ալբոմը և «Ave Cesaria» երգը։

Սկավառակագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հետաքրքիր փաստեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • «Rotcha Scribida» երգը համարվում է ինքնակենսագրական երգ, գրվել է երգչուհու մոր մահվան օրը։
  • Իր երկրում երգչուհին ֆինանսավորել է բոլոր տարրական դպրոցներին[20]: Ինչպես նաև հովանավորել է մի շարք միջնակարգ դպրոցներին։ Նրա փողերով էր պահպանվում երկրի առողջապահության շուրջ կեսը, ինչպես նաև մի քանի հիվանդանոցներ։
  • 2004 թվականին Սեզարիան «Il ragazzo della via Gluck» երգը ձայնագրեց իտալացի դերասան և երգիչ Ադրիանո Չելենտանոյի հետ։ Երգը թողարկվել է C’è sempre un motivo ալբոմում։
  • 2004 թվականին ռուս երգիչ Սերգեյ Պենկինը ձայնագրեց «Նվիրվում է Սեզարիա Էվորային» երգը, որը տեղ գտավ «Մի մոռացիր» ալբոմում։
  • 2013 թվականին բելգիացի երգիչ Stromae նվիրեց իր «Ave cesaria» երգը Էվորայի հիշատակին, որը տեղ գտավ «Racine Carrée» ալբոմում։

Պատկերասրահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Record #121291081 // Gemeinsame Normdatei Ստուգված է ապրիլի 26-ին 2014:
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 data.bnf.fr Ստուգված է հոկտեմբերի 10-ին 2015:
  3. 3,0 3,1 3,2 http://www.bbc.co.uk/music/artists/ceafdf2f-bc18-4b99-8c71-d1834b0065c3
  4. 4,0 4,1 http://www.bbc.co.uk/programmes/b01blpxh
  5. http://www.bbc.co.uk/radio3/world/awards2004/profile_cesariaevora.shtml
  6. 6,0 6,1 6,2 http://www.bbc.co.uk/news/entertainment-arts-16232543
  7. 7,0 7,1 7,2 http://rateyourmusic.com/artist/cesaria_evora
  8. 8,0 8,1 8,2 http://www.britannica.com/EBchecked/topic/197511/Cesaria-Evora
  9. 9,0 9,1 http://www.dailymail.co.uk/travel/holidaytypeshub/article-595318/Cape-Escape.html
  10. Lenta.ru: Երաժշտություն: Մահացել է երգչուհի Սեզարիա Էվորան
  11. Ինչո՞ւ է Սեզարիան Էվորան երգում ոտաբոբիկ
  12. 12,0 12,1 «Երգչուհին չեղյալ է համարել եվրոպական շրջագայությունը առողջական խնդիրների պատճառով»։ NEWSru.com - Մշակույթ (ռուսերեն)։ NEWSru.com։ 2008-06-10։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2012-02-21-ին։ Վերցված է 2010-11-01 
  13. «Սեզարիա Էվորան մտափոխվել է դադարեցնել իր կարիերան և գնում է Մոսկվա»։ NEWSru.com - Մժակույթ (ռուսերեն)։ NEWSru.com։ 2005-04-05։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2012-02-21-ին։ Վերցված է 2010-11-01 
  14. «Սեզարիա Էվորան անցել է սրտի վիրահատություն»։ Lenta.ru: Երաժշտություն (ռուսերեն)։ ООО «Лента.Ру»։ 2010-12-05։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2012-02-21-ին։ Վերցված է 2010-11-01 
  15. «Սեզարիա Էվորան դադարեցնում է իր էստրադային կարիերան առողջական խնդիրների պատճառով»։ РИА Новости։ 23.09.2011։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2012-02-21-ին։ Վերցված է 2011-09-23 
  16. Lenta.ru: Երաժշտություն: Սեզարիա Էվորան դադարեցրել է իր երաժշտական կարիերան
  17. «Մահացել է Սեզարիա Էվորան» // «Новый Взгляд»
  18. Past Winners Search | GRAMMY.com
  19. " Légion d’honneur pour Césaria Evora, " diva aux pieds nus et à la voix d’or " ", La Dépêche, 9 février 2009.
  20. Սեզարիա Էվորան հովանավորում է դպրոցներին

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]