Սատանայասունկ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Սատանայասունկ
Devil's bolete fungus (Boletus satanus). Watercolour by R. B Wellcome V0043372.jpg
Գիտական դասակարգում
Թագավորություն Սնկեր
Ընտանիք Boletaceae
Տեսակ Սատանայասունկ
Լատիներեն անվանում
Boletus satanas


Սատանայասունկ, դիվասունկ (լատ.՝ Boletus satanas), Boletaceae ընտանիքին պատկանող սունկ, որը գրանցված է Հայաստանի Հանրապետության Կարմիր գրքում։

Նկարագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Թունավոր սունկ է, որի 8-25 սմ տրամագծով գլխարկը սպիտակամոխրագույն է, բարձիկաձև, մսալի, հարթ, թավշանման, մերկ, չոր և անձրևից հետո երբեմն լորձնային։ Գլխարկի ստորին մասը սպունգանման է, մանր ծակոտիներով, սկզբում՝ դեղնականաչավուն, հասուն տեսակները՝ կարմիր և կարմրաձիթապտղագույն։ Տհաճ հոտով և քաղցր համով պտղամիսը սպիտակ է, սպիտակավուն, ամուր, կտրելիս սկզբում կարմրում է, ապա՝ կապտում։ Գավազանաձև և դեպի հիմքը հավասար լայնացած դեղնակարմրավուն ոտիկը 6-9 x 5-11 սմ է, ցայտուն արտահայտված մուգ կարմիր ցանցիկով և կենտրոնական։ Սպորափոշին ձիթապտղագույն է։ Իլիկաձև, հարթ և ձիթապտղագույն սպորներ 11-14 x 5-5 մկմ են[1]։

Տարածվածություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ընդհանուր արեալն ընդգրկում է Եվրոպան, Ասիան, Հյուսիսային Ամերիկան և Հարավային Կովկասը (Վրաստան, Հայաստան)։ Հայաստանում հազվադեպ, եզակի առանձնյակներով հանդիպում է Իջևանի ֆլորիստիկական շրջանում՝ «Դիլիջան» ազգային պարկում, Զանգեզուրի ֆլորիստիկական շրջանում՝ Գորիսի շրջակայքում և Մեղրու ֆլորիստիկական շրջանում՝ Արևիկ գյուղում[1]։

Էկոլոգիա[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հանդիպում է հուլիսից մինչև սեպտեմբեր, հողի վրա, խառը անտառներում և 600-1500 մ բարձրություններում։ Միկոռիզա գոյացնող սունկ է՝ համակեցության մեջ է մտնում փշատերև և լայնատերև ծառատեսակների, հիմնականում կաղնու և հաճարենու հետ[1]։

Պահպանություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Վտանգված տեսակ է։ Հայաստանում պահպանվում է «Դիլիջան» ազգային պարկի համապատասխան էկոհամակարգերի կազմում[1]:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 Հայաստանի Կարմիր գիրք (հայերեն)։ Երևան: ՀՀ Բնապահպանության նախարարություն։ 2010։ ISBN 978-99941-2-420-6