Jump to content

Սառա Մոկիլ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Սառա Մոկիլ
Ծնվել էհոկտեմբերի 12, 1906(1906-10-12)[1]
ԾննդավայրՊոլտավա, Ռուսական կայսրություն
Մահացել էհուլիսի 2, 1984(1984-07-02) (77 տարեկան) կամ հուլիսի 20, 1984(1984-07-20)[1] (77 տարեկան)
Մահվան վայրՄոսկվա, ԽՍՀՄ
Քաղաքացիություն ԽՍՀՄ
Մասնագիտացումկինոռեժիսոր, մուլտիպլիկատոր, բեմանկարիչ, սցենարիստ և քանդակագործ
Պարգևներ
ՌԽՖՍՀ մշակույթի վաստակավոր գործիչ
IMDbID ID 0596342

Սառա Յակովլեվնա Մոկիլ (հոկտեմբերի 12, 1906(1906-10-12)[1], Պոլտավա, Ռուսական կայսրություն - հուլիսի 2, 1984(1984-07-02) կամ հուլիսի 20, 1984(1984-07-20)[1], Մոսկվա, ԽՍՀՄ), խորհրդային կինոռեժիսոր, անիմացիոն ֆիլմի նկարիչ, քանդակագործ: ՌՍՖՍՀ մշակույթի վաստակավոր գործիչ։

Կենսագրություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծնվել է 1906 թվականի հոկտեմբերի 12-ին Պոլտավայի նահանգի Պոլտավայում։ 1929 թվավականին ավարտել է Մոսկվայի արհեստագործական արդյունաբերության քոլեջը՝ ստանալով կիրառական արվեստի նկարչի մասնագիտություն։ Նա աշխատել է որպես տիկնիկների դիզայներ «Էքսպո-խաղալիք»-ում[2]:

1931 թվականին եղել է Հոկտեմբերյան հեղափոխության 10-ամյակի անվան Մոսկվայի միացյալ «Սոյուզկինո» գործարանի դեկորացիաների և տիկնիկների դիզայներ (1935 թվականից՝ «Մոսֆիլմ» կինոգործարան, 1936 թվականից՝ «Մոսֆիլմ» կինոստուդիա)։ Նա աշխատել է Ա. Լ. Պտուշկոյի թիմում[3][4][5]։ Եղել է «Նոր Գուլիվեր» ֆիլմի տիկնիկային դիզայներ[6], ֆիլմը մրցանակ է ստացել Մոսկվայի առաջին խորհրդային կինոփառատոնում (1935)[7] և համարվում է լիամետրաժ տիկնիկային անիմացիայի դասական[8][9]։

Նկարչուհի Սառա Մոկիլի (հատկապես թագավորը, հյուրասիրուհին և բանվորները) փայլուն կերպով արված տիկնիկները՝ ռեժիսոր Ա. Պտուշկոյի հմուտ ղեկավարությամբ, սրամիտ շքեղություն ունեն։ Տիկնիկները, հատկապես խոշոր պլաններում, վարպետորեն «աշխատում» են, տեղ-տեղ հասնում են վիրտուոզության։ «Նոր Գուլիվերը» հաստատում է գեղարվեստական ​​կինեմատոգրաֆիայի նոր տեսակ։ Ծավալային անիմացիան կինոարվեստի շատ հազվագյուտ տեսակ է, և լիամետրաժ ծավալային անիմացիան առաջին անգամ է դառնում համաշխարհային պատմության մեջ։[10]

Պտուշկոյի հետ միասին նա մշակել է շարժական դիմակներ ձուլելու տեխնոլոգիա և դրանք տիկնիկի կերպարին ամրացնելու մեթոդներ և հանդիսանում է պլաստիկ դիմահարդարման մշակող[11].:

1936 թվականին կատարել է իր դեբյուտը, որպես ռեժիսոր[12]: Նա նկարահանել է խորհրդային առաջին գունավոր տիկնիկային անիմացիոն ֆիլմը՝ «Աղվեսն ու գայլը»՝ Պ. Մ. Մերշինի եռագույն մեթոդով[13]։ Ըստ ռուս կինոփորձագետ Ն. Յու. Սպուտնիցկայի՝ Ս. Յա․ Մոկիլի «Աղվեսն ու գայլը», «Գայլն ու յոթ ուլիկները» և «Տիկնիկների պարը» ֆիլմերը հատկապես հուզիչ են և «առանձնանում են տիկնիկների խնամքով»[14]:

Դասավանդել է տիկնիկավարների և փուլային քանդակագործների դասընթացներ (1936 թվական)[15]։

Հայրենական մեծ պատերազմի սկզբին հոր՝ Յակով Մոկիլի և երեխաների հետ տարհանվել է Բուինսկ[16][17][18][19].։

1945 թվականից աշխատել է «Մոսֆիլմ» կինոստուդիայում՝ որպես զգեստների դիզայներ և քանդակագործ։ 1948 թվականին նա ստուդիայում հիմնեց դիմահարդարման արհեստանոց՝ ստեղծելով դիմահարդարում պատմական կերպարների համար՝ Վ. Ի. Լենին, Վ. Ի.Ստալին, Ա.Պ. Չեխով և այլն: Միևնույն ժամանակ, նա միշտ դիմակներ, փափուկ խաղալիքներ, կենդանիների և թռչունների տիկնիկներ էր պատրաստում Պտուշկոյի հեքիաթային ֆիլմերի համար՝ «Քարե ծաղիկը»[20], «Սադկո», «Իլյա Մուրոմեց», «Վիյ»[21][22], «Ցար Սալթանի հեքիաթը»[23][24]։ Կենդանիների հետ կասկադյորական տեսարանների մարզիչ և ռեժիսոր Տ.Վ.Գաբիձշվիլին Ս. Յա. Մոկիլի մասին ասում է[25].

Նա հրաշքներ գործելու կարողություն ուներ, Լուկիչը նրան միշտ տանում էր աշխատանքի իր նկարահանած բոլոր ֆիլմերում։

Հաջող աշխատանք է կատարել նաև էստրադայի համար. դիմակներ է ստեղծել սատիրական՝ Ա. Ի. Ռայկինի և Լ. Գ. Գորելիկի կերպարների համար:

1976 թվականից թոշակի է անցել: Մահացել է 1984 թվականի հուլիսի 2-ին, Մոսկվայում:

2012 թվականին Սպիտակ Սյուների արխիվային կինոփառատոնում ցուցադրվեցին Ս. Յայի «Աղվեսն ու գայլը» և «Գայլը և յոթ փոքրիկ այծերը» թվային վերականգնված ֆիլմերը[26][27]։ 2012 թվականի նոյեմբերին Պրահայի Բարանդովի կինոստուդիայում կազմակերպվել է ցուցահանդես՝ նվիրված Գ.Ֆ. Միլլյարին, որը ցույց էր տալիս դերասանի դեմքի կաղապարները, մանրամասները և ծածկույթները, կատարված Ս. Յա. Մոկիլի կողմից, ինչպես նաև կեղծամների, համազգեստների ստեղծումը և դերասանի լուսանկարները[28]:

Ընտանիք

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հայրը՝ Յակով Դավիդովիչ Մոկիլ (1870 —?)[29]

Մայրը՝ Մարիա Իոսիֆովնա Մոկիլ (Ֆրենկինա՝ մինչ ամուսնություն)

Եղբայրը՝ Լև Մոկիլ

Ամուսինը՝ Ռիչարդ Պոտոցկի (1915-1975 թվականներ), լեհ նկարիչ, դերասան[30]

Որդին՝ Յան Պոտոցկի (ծնվ. 1939 թվական), խորհդրային և ռուս հնչյունային ռեժիսոր, Ռուսաստանի արվեստի վաստակավոր արտիստ (2017)[31].

Աղջիկը՝ Մարիա Պոտոցկայա (ամուսնացած է Սոմերշաֆի հետ, ծնվ. 1939 թվական), ֆրանսերենի թարգմանիչ

Թոռնիկը՝ Բորիս Սոմերշաֆ (ծնվ. 1968 թվական), լեհ դիրիժոր և խմբավար

Ֆիլմագրություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ռեժիսոր

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սցենարիստ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Նկարիչ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Բեմադրող նկարիչ
  • 1936 - Շաղգամ Համազգեստների նկարիչ
  • 1947 - Մարիտե (Ն. Վիլուտուսի հետ միասին)
Տիկնիկների նկարիչ
  • 1935 - Նոր Գուլիվերը
  • 1936 - Աղվեսը և Գայլը
  • 1937 - Կամք
Նկարիչ-մուլտիպլիկյատոր
  • 1932 - Առօրյա կյանքի տեր
Դիմահարդարման նկարիչ
  • 1972 - Վերոնիկա
  • 1973 - Վերոնիկան վերադառնում է
Դիմակներ
  • 1966 - Հեքիաթ արքա Սալտանի մասին
  • 1967 - Վիյ

Դերասանուհի

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
  • 1966 - Սալթանի ցար - կախարդի հեքիաթը

Մրցանակներ և անվանակարգեր

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
  • Առաջին խորհրդային կինոփառատոնի դիպլոմ «Նոր Գուլիվեր» ֆիլմի դիմակն ու տիկնիկային տիպը ստեղծելու հմտության համար (1935 թվականի մարտի 2)[32][33]:
  • ՌՍՖՍՀ մշակույթի վաստակավոր գործիչ[34]։

Ծանոթագրություններ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  2. ↑ Тристанов Борис. «Мокиль Сара Яківна». Історія Полтави (ռուսերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2020 թ․ հոկտեմբերի 13-ին. Վերցված է 2022 թ․ մայիսի 24-ին.
  3. ↑ Майоров Н. (2016 թ․ դեկտեմբերի 6). «Мокиль Сарра Яковлевна». Первые в кино (ռուսերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2020 թ․ հոկտեմբերի 19-ին. Վերցված է 2020 թ․ հոկտեմբերի 12-ին.
  4. ↑ Первый век нашего кино. Энциклопедия. Фильмы, события, герои, документы / авт.-сост. К. Э. Разлогов. — М.: Локид-Пресс, 2006. — С. 261. — 910 с. — ISBN 5-98601-027-2
  5. ↑ Спутницкая Н. Ю. Особенности масштабирования протагониста в фильме А. Птушко «Новый Гулливер» и проблема идентичности в советском детском кино второй половины 1930-х гг. // Вестник РГТУ. Серия «Философия. Социология. Искусствоведение» : журнал. — 2015. — № 1. — С. 73—83. — ISSN 2073-6401. Архивировано из первоисточника 19 հոկտեմբերի 2020.
  6. ↑ Голдовский Б. П. Куклы: Энциклопедия. — М.: Время, 2004. — С. 322. — 494 с. — ISBN 5-94117-095-5
  7. ↑ Постановление жюри Первого советского кинофестиваля // Правда : газета. — 1935. — № 61 (6307). — С. 2. Архивировано из первоисточника 13 հոկտեմբերի 2020.
  8. ↑ Буранов Н. «Как появилась и развивалась отечественная мультипликация?». Федеральный портал Истории России (ռուսերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2020 թ․ հոկտեմբերի 26-ին. Վերցված է 2020 թ․ հոկտեմբերի 12-ին.
  9. ↑ ««Новый Гулливер» — 85 лет на экране. Онлайн-выставка на сайте «Мосфильма» рассказывает о легенде нашего кино». Окружная газета «На Западе Москвы» (ռուսերեն). 2020 թ․ հունիսի 5. Վերցված է 2020 թ․ հոկտեմբերի 12-ին.
  10. ↑ Шумяцкий Б. Отвечаем делом. О картинах „Лётчики“ и „Новый Гулливер“ // Правда : газета. — 1935. — № 81 (6327). — С. 2.
  11. ↑ Масуренков Д. Мастер кинофеерий Александр Птушко // MediaVision : журнал. — 2016. — № 3 (63). — С. 49—51. — ISSN 2078-2349. Архивировано из первоисточника 16 հոկտեմբերի 2020.
  12. ↑ Туровская М. Зубы дракона. Мои 30-е годы. — М.: АСТ, Corpus, 2015. — С. 533. — 652 с. — ISBN 978-5-17-085235-2
  13. ↑ «Какой был самый первый мультик. Самый первый мультфильм в мире». gameriskprofit.ru. Վերցված է 2020 թ․ հոկտեմբերի 12-ին.
  14. ↑ Спутницкая Н. Ю. Советская школа объёмного кино 1930-х годов: от авангарда к мейнстриму // Вестник ВГИК : журнал. — 2016. — № 3 (29). — С. 8—18.
  15. ↑ «Сарра Яковлевна Мокиль». Kinoglaz: Cinéma russe et soviétique (ռուսերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2020 թ․ հոկտեմբերի 13-ին. Վերցված է 2022 թ․ մայիսի 24-ին.
  16. ↑ Яков Давидович Мокиль в эвакуационных списках (1942)
  17. ↑ «Ян Потоцкий в эвакуационных списках (1942)». Արխիվացված օրիգինալից 2020 թ․ հոկտեմբերի 17-ին. Վերցված է 2020 թ․ հոկտեմբերի 14-ին.
  18. ↑ «Мария Потоцкая в эвакуационных списках (Музей Яд-Вашем, Иерусалим)». Արխիվացված օրիգինալից 2020 թ․ հոկտեմբերի 18-ին. Վերցված է 2020 թ․ հոկտեմբերի 14-ին.
  19. ↑ «Сарра Яковлевна Мокиль в эвакуационных списках (1942)». Արխիվացված օրիգինալից 2020 թ․ հոկտեմբերի 14-ին. Վերցված է 2020 թ․ հոկտեմբերի 14-ին.
  20. ↑ Мигунов Е. Работа в кукольной анимации // Киноведческие записки : журнал. — 2005. — № 73. — С. 310—332. Архивировано из первоисточника 22 նոյեմբերի 2018.
  21. ↑ Анфимова Е. Вампиры и зомби. Всё о живых мертвецах. — СПб.: Пресс-Курьер, 2013. — 36 с.
  22. ↑ Белова И. (2013-11). «Отходная по панночке». Онлайн-журнал Darker (ռուսերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2020 թ․ հոկտեմբերի 18-ին. Վերցված է 2020 թ․ հոկտեմբերի 12-ին.
  23. ↑ «Александр Птушко на съёмках фильма «Сказка о царе Салтане» (1966)». Музей кино (ռուսերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2020 թ․ հոկտեմբերի 13-ին. Վերցված է 2020 թ․ հոկտեմբերի 12-ին.
  24. ↑ Спутницкая Нина Гулливеркино: обратная сторона сказки. Александр Птушко – инновации // Искусство кино : журнал. — 2015. — № 5. — ISSN 0130-6405. Архивировано из первоисточника 24 հունիսի 2022.
  25. ↑ Самоделова С. Вий и его команда // Московский комсомолец : газета. — 2001. Архивировано из первоисточника 4 մայիսի 2015.
  26. ↑ Васильева Ж. Вперёд, в историю! // Литературная газета. — 2012. — № 5 (6356). — ISSN 0233-4305. Архивировано из первоисточника 9 օգոստոսի 2020.
  27. ↑ LiveJournal-ի բլոգերgeorge-smf (2012 թ․ հունվարի 3). «Белые Столбы — 2012 (Часть 1)». Живой Журнал (ռուսերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2021 թ․ հուլիսի 24-ին. Վերցված է 2022 թ․ մայիսի 24-ին. {{cite web}}: External link in |author= (օգնություն)CS1 սպաս․ բազմաթիվ անուններ: authors list (link) CS1 սպաս․ թվային անուններ: authors list (link)
  28. ↑ «Баррандов чествует Г. Милляра» (ռուսերեն). Газета «Пражский экспресс». 2012 թ․ հուլիսի 9. Վերցված է 2022 թ․ մայիսի 24-ին.{{cite web}}: CS1 սպաս․ url-status (link)
  29. ↑ «Сарра Мокиль». MyHeritage (ռուսերեն). Վերցված է 2022 թ․ մայիսի 24-ին.{{cite web}}: CS1 սպաս․ url-status (link)
  30. ↑ «Малгожата Потоцка: «А мне нравится современное русское кино»». Столетие.RU (ռուսերեն). 2016 թ․ նոյեմբերի 16. Արխիվացված օրիգինալից 2020 թ․ հոկտեմբերի 13-ին. Վերցված է 2022 թ․ մայիսի 24-ին.
  31. ↑ LiveJournal-ի բլոգերgeorge-smf (2012 թ․ դեկտեմբերի 26). «Год, который был — 1». Живой Журнал (ռուսերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2021 թ․ օգոստոսի 1-ին. Վերցված է 2022 թ․ մայիսի 24-ին. {{cite web}}: External link in |author= (օգնություն)CS1 սպաս․ բազմաթիվ անուններ: authors list (link) CS1 սպաս․ թվային անուններ: authors list (link)
  32. ↑ «Впервые в СССР: Главархив столицы рассказывает о международном кинофестивале». Рамблер/кино (ռուսերեն). 2020 թ․ փետրվարի 21. Վերցված է 2020 թ․ հոկտեմբերի 12-ին.
  33. ↑ Спутницкая Н. Ю. Птушко. Роу. Мастер-класс российского кинофэнтези. — М.—Берлин: Директ-Медиа, 2018. — С. 14. — 374 с. — ISBN 978-5-4475-9618-7
  34. ↑ Гнатюк Н. Примерьте лицо! // Московский комсомолец : газета. — 1973.

Հղումներ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
 ⛭ 
  Թեմատիկ կայքեր
Չափորոշչային վերահսկողություն
Ստացված է «https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=Սառա_Մոկիլ&oldid=10466114» էջից