Սանկտ Պետերբուրգի դրամահատարան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Museum Silhouette.svg
Սանկտ Պետերբուրգի դրամահատարան
ռուս.՝ Санкт-Петербургский монетный двор
Forteresse Pierre-et-Paul - bâtiment de la monnaie.jpg
Տեսակդրամահատարան
ԵրկիրFlag of Russia.svg Ռուսաստան
ՏեղագրությունԼենինգրադ
ՍպասարկողGoznak?
Հիմնադրված է1724
ՀիմնադիրՊետրոս I
Ժառանգության կարգավիճակՌԴ մշակութային ժառանգության օբյեկտ
Կոորդինատներ: 59°56′59.000000099201″ հս․ լ. 30°18′53.000000099195″ ավ. ե. / 59.94972222224977543° հս․. լ. 30.31472222224977742° ավ. ե. / 59.94972222224977543; 30.31472222224977742
Պաշտոնական կայք

Սանկտ Պետերբուրգի Գոզնակի դրամահատարան (1914-1924 թվականներին՝ Պետրոգրադի դրամահատարան, 1924-1996 թվականներին՝ Սանկտ Պետերբուրգի դրամահատարան), դրամի հատման, այդ թվում՝ թանկարժեք մետաղներից հիշատակի և հոբելյանական դրամների, ինչպես նաև գունավոր մետաղներից և դրանց համաձուլվածքներից շքանշանների, մեդալների, գերազանցության նշանների և այլ արտադրանքի պատրաստման աշխարհի խոշորագույն դրամահատարաններից մեկն է: Հիմնադրվել է Սանկտ Պետերբուրգում Պետրոս I-ի կողմից 1724 թվականին Պետրոպավլովյան ամրոցի տարածքում: Հանդիսանում է Սանկտ Պետերբուրգի հնագույն արդյունաբերական ձեռնարկություններից մեկը:

Պատմությունը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

RR5119-0001R.gif

Սանկտ Պետերբուրգի դրամահատարանի հիմնադրման ամսաթիվը համարվում է 1724 թվականի դեկտեմբերի 12-ը[1]: 1899 թվականին, գործարանի 175-ամյակի առթիվ, հուշամեդալ է թողարկվել կարճ մակագրությամբ. «Հիմնադրվել է 1724 թվականին կայսր Պետրոս I-ի կարգադրությամբ»: Այնուհետև, իր անձնական հրամանով, Պետրոս Մեծը կարգադրեց «ոսկե մետաղադրամը Սանկտ Պետերբուրգում հատել ամրոցում»: Այս տարի «с.п.б.» հապավումն առաջին անգամ հայտնվեց ռուբլու վրա, որը մինչև 1914 թվականը դարձավ Սանկտ Պետերբուրգի դրոշմի տարբերանշանը:

Հատվում էին բոլոր արժեքների համապետական ոսկյա, պլատինե, արծաթյա և պղնձյա դրամներ, 1833-1841 թվականների դրամների մի մասը՝ անվանական արժեքի կրկնակի (ռուսական և լեհական) նշումով, ինչպես նաև օտարերկրյա մետաղադրամներ՝ նիդեռլանդական դուկատներ (1768-1869 թթ) և թուրքական պիաստրներ (1808-1809 թթ.): Հատվում էին մի շարք փորձնական դրամային սերիաներ ծայրամասային (Տավրիկի, Սուզունի, Թիֆլիսի) դրամահատարանների համար, ինչպես նաև 1911 թվականի նիկելային դրամներ:

Մասնակցել է 1762 և 1796 թվականների պղնձե դրամների զանգվածային վերահատմանը, նրանց դրամային արժեքի կրկնակի աճով, ինչպես նաև մասնակցել է այդ դրամների հակառակ վերադրոշմմանը, դրանք բերելով նախկին դրամական արժեքին: 1796 թվականի հակադարձ վերադրոշմումը կատարել են հատուկ դրոշմակնիքներով՝ Եկատերինբուրգի դրամահատարանի նշումով: Պատրաստել է կաղապարներ որոշ հայրենական դրամահատարանների (Տավրիկյան, Գելսինգֆորսյան և այլն), ինչպես նաև հայրենական և օտարերկրյա ձեռնարկությունների համար, որոնք իրականացրել են դրամներ հատելու ռուսական կառավարության պատվերները:

Մետաղադրամներ հատելուց բացի, Սանկտ Պետերբուրգի դրամահատարանում կատարվել են նաև մեդալների դրոշմման աշխատանքներ: Այստեղ աշխատել են հանրահայտ մեդալագործներ. 18-րդ դարում Ս. Յուդինը, Տ. Իվանովը, Վ. Կրայուխինը, 19-րդ դարում Ա. Ա. Կլեպիկովը, Ա.Պ. Լյալինը և ուրիշներ: Դրամահատարանը մեծ ազդեցություն ունեցավ ռուսական տեխնիկայի զարգացման վրա: Նրա հետ է կապված է գիտնականների և գյուտարարների գործունեությունը. Ա.Կ. Նարտով, Ի.Ա. Շլատտեր, Ի.Ա. Նևեդոմսկի, Պ.Գ. Սոբոլևսկի, Բ.Ս.Յակոբի և այլն: 18-րդ դարի կեսերին այստեղ հիմնվեց ազնիվ մետաղների անջատման լաբորատորիա, որը կարևոր դերակատարություն է ունեցել հայրենական քիմիայի և թանկարժեք մետաղների (ոսկի, արծաթ, պլատին, պալադիում) մետալուրգիայի զարգացման մեջ:

Սանկտ Պետերբուրգի դրամահատարանին է պատկանում կենտրոնական տեղը Ռուսաստանի դրամական գործի զարգացման գործում: 1811-1918 թվականներին աշխարհի այս խոշորագույն ձեռնարկությունը ղեկավարել են լեռնային ինժեներները, հիմնականում Լեռնային կադետական կորպուսի (Լեռնային ինստիտուտի) շրջանավարտները. Գ.Ի.Էլլերս (1811-1843), Ռ.Ա.Արմստրոնգ (1843-1858, ավարտել է Էդինբուրգի համալսարանը), Կ.Ֆ.Բուտենև (1858-1863), Ն.Ի. Օլխովսկի (1863-1867), Պ.Ա.Օլիշև (1868-1872), Ն.Ա.Իվանով (1872-1873), Վ.Ի.Ռոժկով (1873-1882), Ն.Փ.Ֆոլլենդորֆ (1882-1905), Ա.Գ.Ռեդկո (1905-1912), Պ.Վ. Կլեբեկ (1912-1916), Է.Ի.Բաբայանց (1916-1918):

1876-ից մինչև 1942 թվականները այստեղ էր կենտրոնացվել պետական մետաղական նշանների բոլոր տեսակների արտադրությունը, ներդրվեցին շքանշանների զանգվածային արտադրության, գունավոր օրգանիկ էմալների և այլ տեխնոլոգիաներ:

1921 թվականին Սանկտ Պետերբուրգի դրամահատարանում սկսվեց խորհրդային մետաղադրամի հատումը:

1941 թվականի օգոստոսին, Հայրենական Մեծ պատերազմի սկսման հետ կապված, Սանկտ Պետերբուրգի դրամահատարանի սարքավորումների հիմնական մասը տարհանվել է Կրասնոկամսկ և տեղակայվել է Գոզնակի թղթի գործարանի շինություններում: Լենինգրադի շրջափակման և Սանկտ Պետերբուրգի դրամահատարանի բազմաթիվ աշխատողների՝ կամավորական ազգային ջոկատներ մտնելու հետ կապված, Կրասնոկամսկի նոր ստեղծվող դրամահատարան են գործուղվել ընդամենը մոտ քառասուն հմուտ աշխատողներ, որոնք այն շահագործման հանձնեցին հոկտեմբերին: Իր արտադրական հզորությամբ Կրասնոկամսկի դրամահատարանը չէր ​​բավարարում շքանշանների և մեդալների աճող պահանջարկը, իսկ այն ընդլայնելու հնարավորություններ չկային: Այդ պատճառով ԽՍՀՄ Ժողովրդական կոմիսարների խորհուրդը հանձնարարեց ԽՍՀՄ ֆինանսների Ժողկոմին ստեղծել դրամահատարան Մոսկվայում, որի համար հատկացվել էին արտադրական շինություններ Մոսկվայի տպագրական ֆաբրիկայում:

Ներկայումս Սանկտ Պետերբուրգի դրամահատարանը, հայտնի ռուսական «Գոզնակ» միավորման ամենահին ձեռնարկությունը, համարվում է թանկարժեք մետաղներից պատրաստված պարգևների, շքանշանների և մեդալների, հուշադրամների (մինչև 2013 թվականը՝ նաև մետաղադրամների), նշանների, հիշատակի նշանների առաջատար արտադրողը: Պետական պատվերների հետ մեկտեղ ընկերությունը կատարում է նաև աշխատանքներ մասնավոր անձանց և ընկերությունների պատվերներով: Նրա արտադրանքը առանձնանում է գեղարվեստական ​​ձևավորման բարձր մակարդակով, դրոշմման անթերի որակով և այդ արտադրանքը մշտապես ունի համընդհանուր ճանաչում և կայուն պահանջարկ ինչպես Ռուսաստանում, այնպես էլ արտասահմանում:

Տառային դրամական նշան — СПБ, СПМ, СПМД, СП, СМ, Л, ЛМД.

Ճարտարապետություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սկզբում «դրամային գործի ծավալման զորանոցները» գտնվում էին Եկատերինյան (Նարիշկինի) և Տրուբեցկոյ բաստիոնների միջև գտնվող միջնապատնեշում: 1798-1806 թվականներին Սանկտ Պետերբուրգի դրամահատարանի համար կառուցվել է հատուկ շենք, որի շինարարության ընթացքում արտադրությունը տեղակայված էր Բանկային դրամահատարանում: Պահպանվել է ճարտարապետ Անտոնիո Պորտոյի գծագիրը, որը թույլ է տալիս նրան համարել նախագծի հեղինակը:

Կենտրոնական երկհարկանի շենքի ծավալը բարձրացվել է կողային հատվածների համեմատ և ավարտվում է ցածր եռանկյուն ֆրոնտոնով: Կողային թևերը ավարտվում են գմբեթներով ծածկված կլոր աշտարակներով: Ճակատային մասի կառուցվածքի ինքնատիպությունն ու արտահայտչականությունը, պլանի հմուտ լուծումը հնարավորություն են տալիս դրամահատարանի շենքը դասել ուշ դասականության ժամանակաշրջանի (18-րդ դարի վերջ) Ռուսաստանի ռուսական արդյունաբերական ճարտարապետության լավագույն շենքերի թվին:

Պատկերասրահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]


Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]


Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. «Официально декабрь 1724 года был определен в качестве даты основания Монетного двора в 1899 г... В 1991 г. принято решение ежегодно отмечать 12 декабря как День Монетного двора».։ «СПМД | О монетном дворе | Исторические страницы» (ռուսերեն)։ spmd.goznak.ru։ Վերցված է 2018-10-13