Սանիտարական վիճակագրություն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search

Սանիտարական վիճակագրություն, բժշկական վիճակագրություն, սոցիալական վիճակագրության ճյուղ և սոցիալական հիգիենայի ու առողջապահության կազմակերպման (որպես գիտական դիսցիպլին) բաժին։ Սանիտարական վիճակագրության մեջ տարբերում են․ բնակչության առողջության վիճակագրությունը, որն ուսումնասիրում է սանիտարա-դեմոգրաֆիական պրոցեսները, ֆիզիկական զարգացման ու հիվանդուցության դինամիկան և առողջապահության վիճակագրությունը, որն զբաղվում է բժշկական ցանցի, բժշկականի տարական հիմնարկների գործունեության և կադրերի հաշվառման ու վերլուծության հարցերով։ Սանիտարական վիճակագրության հիմնական պրոբլեմներն են․

  1. բնակչության վիճակի (առողջության) ուսումնասիրությունը՝ բնակչության թվի և կազմի, նրա բնական տեղաշարժերի (ծնելիություն, մահացություն), ֆիզիկական զարգացման, հաշմանդամության, կյանքի տևողության վերաբերյալ վիճակագրական տվյալների հավաքման և հետազոտության միջոցով,
  2. հիվանդացության մակարդակից բնակչության մահացության կախվածության ուսումնասիրությունը, հիվանդացության և մահացության քանակի որոշումը՝ պայ մանավորված արտաքին միջավայրի տարբեր գործոններով,
  3. առողջապահության հիմնարկների ցանցի, դրանց գործունեության ու կադրերի թվական տվյալների հա վաքումը և ուսումնասիրությունը, բժշկա-սանիտարական միջոցառումները պլանավորելու և բժշկական հիմնարկների ցանցի զարգացման պլաններն ու աշխատանքի կատարման որակը հսկելու նպատակով,
  4. կլինիկաներում և լաբորատորիաներում կատարված հետազոտությունների արդ յունքների իսկության հաստատումը և հիվանդությունների կանխարգելման ու բուժման տարբեր միջոցների կիրառման գնահատումը։ Սանիտարական վիճակագրությունը օգտագործում է նաև մաթեմատիկական վիճակագրության մեթոդները։

ՍԱՆԻՏԱՐԱԿԱՆ ՏԵԽՆԻԿԱ, սանտեխնիկա, բնակելի, հասարակական և արդյունաբերական շենքերում, քաղաքների, ավանների և արդյունաբերական ձեռնարկությունների տարածքում բնակչության կենցաղային, աշխատանքային և հանգստի պայմանների անհրաժեշտ սանիտարական բարելավման համար ծառայող՝ տեխնիայի մի շարք բնագավառների ընդհանրացված անվանում։ Ավելի նեղ իմաստով սանտեխնիկա ասելով՝ հասկանում են ջրամատակարարման, կոյուղու, ջեռուցման, ջերմա մատակարարման և գազամատակարարման, օդափոխության, օղորակման (տես Կոնդիցիոնում օդի), բնակավայրերի մաքրման համակարգերի աշխատանքն ապահովող տեխ․ միջոցների համախումբ։

ՍԱՆԻՏԱՐԱԿԱՆ ՕՐԵՆՍԴՐՈՒԹՅՈՒՆ, պետ․ իշխանության և պետ․ կառավարման մարմինների ակտերի

համակցություն, որով սահմանվում են արտաքին միջավայրի սան․ պահպանության, բնակչության

աշխատանքի ու կենցաղի, նրա սանիտարա-համաճարակային սպասարկման պահանջները և նորմատիվները։

Կապիտալիստական երկրներում սան․ պահանջների խախտման համար հիմնականում նախատեսվում են

պատժիչ միջոցներ։ Մի շարք երկրներում հրապարակվել են Ս․ օ–յան ակտեր, օրինակ, «Հասարակական

առողջության մասին ակտը» (1875)՝ Մեծ Բրիտանիայում, «Հասարակական առողջության պահպանման

մասին օրենքը» (1902)՝ Ֆրանսիայում։ ՍՍՀՍ–ում Ս․ օ․ արտացոլում է առողջության պահպանման

բնագավառում սոցիալիստական պետության առջև դրված խնդիրները։ Սովետական Ս․ օ․ սահմանում է

բոլոր մինիստրությունների, գերատեսչությունների, ձեռնարկությունների ու առանձին քաղաքացին որի

համար պարտադիր պայմաններ ու պահանջներ, որոնք կոչված են պահպանելու բնակչության առողջությունը

արտաքին միջավայրի և արտադրական գործունեության վնասակար ազդեցու թյունից, կանխելու

հիվանդությունները (հատկապես վարակիչ)։ Ս․ օ–յան հիմնական ակտը ՍՍՀ Միության և միութենական

հանրապետությունների առողջապահության հիմունքներն (1969) են։

Դրա մեջ են մանում նաև բնակավայրերի բարեկարգման և հատակագծման (տես Ջրամատակարարում, Կոյուղի), բնակելի շենքերի,

արդ․ ձեռնարկությունների, կոմունալ կառույցների, դպրոցական և նախադպրոցական հաստատությունների

շինարարությանը և շահագործմանը, աշխատանքի պաշտպանությանը վերաբերող իրավական ակտերը,

ինչպես նաև սանիտարահամաճարակագիտական ծառայության կազմակերպման, կառուցվածքի ու

գործունեության հարցերը։

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից  (հ․ 10, էջ 179 CC-BY-SA-icon-80x15.png