Սաբիհա Բենգյութաշ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Սաբիհա Բենգյութաշ
թուրք.՝ Sabiha Ziya Bengütaş
Mütareke Anıtı.jpg
Ծնվել է1904
ԾննդավայրՍտամբուլ, Օսմանյան կայսրություն
Մահացել էհոկտեմբերի 2, 1992(1992-10-02)
Վախճանի վայրըԱնկարա, Թուրքիա
ՔաղաքացիությունFlag of Turkey.svg Թուրքիա
Մասնագիտություննկարչուհի և քանդակագործ

Սաբիհա Զիյա Բենգյութաշ (թուրք.՝ Sabiha Ziya Bengütaş, 1904, Ստամբուլ, Օսմանյան կայսրություն - հոկտեմբերի 2, 1992(1992-10-02), Անկարա, Թուրքիա), թուրք քանդակագործ[1]:

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սաբիհա Զիյան ծնվել է 1904 թվականին Ստամբուլում[2]: Նա ուներ քույր և ավագ եղբայր[3]: Սաբիհան սովորել է Էյուբսուլթան Նումունե դպրոցում, որը հետո հայտնի դարձավ Էյուբի Անատոլիական միջնակարգ դպրոց անվանումով: Հետո չորս տարի ապրել է Սիրիայի Դամասկոս քաղաքում, որն այդ ժամանակ գտնվում էր Օսմանյան կայսրության տիրապետության ներքո: Այստեղ տեղափոխվեցին ընտանիքով, քանի որ հայրը զինվորական ծառայության մեջ էր[4]: Այստեղ Սաբիհան շարունակում է իր ուսումը. գրեթե մեկ տարի այցելում է ֆրանսիական կաթոլիկ դպրոց[3]: Վերադառնալով տուն՝ ընտանիքը տեղափոխվում է Բյույուքադա կղզի, որտեղ աղջիկն ավարտում է միջնակարգ դպրոցի ուսումնառությունը Քյոփրյուլու Ֆուաթ փաշա դպրոցում: 1920 թվականին Բենգյութաշը Ստամբուլի գեղեցիկ արվեստների ակադեմիայում սկսում է ուսումնասիրել գեղանկարչություն և քանդակագործություն: Այսօր այդ հաստատությունը կեչվում է Միմար Սինան համալսարան (օսման.՝ Sanayi-i Nefise Mektebi): Սաբիհա Բենգյութաշը դարձավ առաջին կին-ուսանողը այդ դասարանում[3]: Նրա ուսուցիչներից էր նկարիչ Ֆեյհաման Դուրանը[5]: 1924 թվականին Սաբիհան պետական կրթաթոշակի է արժանանում, որպեսզի կրթությունը շարունակի Իտալիայի մայրաքաղաք Հռոմի Գեղեցիկ արվեստների ակադեմիայում: Այստեղ քանդակագործը վարպետության դասեր է ստանում իտալացի քանդակագործ Էրմենեջիլդո Լուպպիից (1877-1937)[3]:

Ավելի ուշ Սաբիհա Զիյան ամուսնանում է դիվանագետ Շաքիր Էմին Բենգյութաշի հետ, որը բանաստեղծ Աբդուլհակ Համիդ Թարհանի թոռն էր: Քանդակագործը հաճախ էր ուղեկցում ամուսնուն Թուրքիայի սահմաններից դուրս: Շաքիրի թոշակի անցնելուց հետո ամուսինները բնակություն են հաստատում Անկարայի Մալթեփե շրջանում: Սաբիհան ունենում է մեկ դուստր՝ Նուրոլը[6][3]:

Սաբիհա Բենգյութաշն իր մահկանացուն կնքում է 1992 թվականի հոկտեմբերի 2-ին Անկարայում[3]:

Արվեստ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1925 թվականին Ստամբուլի Գալաթասարայ թաղամասում կայացել է Սաբիհա Զիյայի ստեղծագործությունների անդրանիկ ցուցադրությունը, որին ներկայացրել էր երեք կիսանդրի: Հաջորդ տարի նույնպես երեք կիսանդրի են ցուցադրվել Գալաթասարայում: Նրա ստեղծագործություններում շատ են պատկերված հայտնի մարդիկ՝ Ահմեդ Հաշիմ, դրամատուրգ Աբդուլհակ Համիդ Թարհան, դերասանուհի Բեդիա Մուվահիթ, գեներալ Ալի Ֆուատ Ջեբեսոյ, , քաղաքական գործիչ Հասան Ալի Յուջել և այլք[2][3]:

1938 թվականին Սաբիհան գլխավոր մրցանակի է արժանանում Մուսթաֆա Քեմալ Աթաթուրքին և Իսմեթ Ինյոնյուին նվիրված քանդակագործների մրցույթին: Աթաթուրքի արձանը տեղադրվել է Չանքայա ամրոցի այգում, իսկ Ինյոնյուի քանդակը՝ Մուդանիայում՝ Մուդանիայի զինադադարի հիշատակին նվիրված: Սաբիհան իտալացի քանդակագործ Պետրո Կանոնիկայի օգնական էր, երբ վերջինս աշխատում էր Թաքսիմ հրապարակում[2][3]:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. «Sabiha Behgütaş»։ Biyografya։ Վերցված է 22 марта 2018 
  2. 2,0 2,1 2,2 «Sabiha Bengütaş»։ İstanbul Kadın Müzesi։ Վերցված է 22 марта 2018 
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 3,6 3,7 «Sabiha Ziya bengütaş» (թուրքերեն)։ Sabiha Bengütaş։ Վերցված է 22 марта 2018 
  4. Tırnakçı, Hazal (2016-01-04)։ «Erkek egemen toplum anlayışına karşı ilk kadın heykeltıraş: Sabiha Ziya Bengütaş» (թուրքերեն)։ Gaia Dergi։ Վերցված է 22 марта 2018 
  5. «Sabiha Behgütaş»։ Biyografya։ Վերցված է 22 марта 2018 
  6. «Sabiha Bengütaş»։ İstanbul Kadın Müzesi։ Վերցված է 22 марта 2018 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]