Սաբայիլյան ամրոց

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Coa Illustration Elements Building Castle.svg
Սաբայիլյան ամրոց
Azerbaigian-baku3.jpg
Տեսակդղյակ
Վարչական միավորԲաքու
ԵրկիրFlag of Azerbaijan.svg Ադրբեջան
Կառուցված1234
ԿառուցողՖարիբուս III շիրվանշահ
Կոորդինատներ: 40°21′10.800000100006″ հս․ լ. 49°50′26.600000099195″ ավ. ե. / 40.35300000002777665° հս․. լ. 49.84072222224977367° ավ. ե. / 40.35300000002777665; 49.84072222224977367
Sabayil Fortress Վիքիպահեստում
«Բայիլյան քարեր» սալաքար՝ Սաբայիլի ամրոցի մնացորդների վրա փորագրված արձանագրություններ և պատկերներ[1]

Սաբայիլյան ամրոցը (ադրբ.՝ Bayıl qalası), կառույց, որը գտնվում է Բայիլյան ծովածոցի ափին (Բաքու, Ադրբեջան): Հետագայում կոչվել է նաև Սաբայիլյան ամրոց, Շահրի Սաբա, Շահրի Նայ, ստորջրյա քաղաք, բայիլյան քարեր, քարվանսարա և այլն:

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ամրոցը կառուցել է Ֆարիբուս III շիրվանշահի կողմից 1234 թվականին: Ըստ լեգենդի՝ մինչև վերջերս ամրոցը ամբողջովին ջրի տակ է եղել և ափից գտնվել 350 մետր հեռավորության վրա: Ուղղանկյունաձև սալաքարերի չափերը 70×25-50 սմ են, որոնք հայտնաբերվել են 1939 թվականին՝ հնագիտական արշավախմբի կողմից:

2000-ականների վերջերին, ջրի իջեցումների շնորհիվ, ի հայտ է գալիս ամրոցի վերին հատվածը: Հնագետներին հատկապես հետաքրքրեց ամրոցի ֆրիզի մի մասը, որը ցուցադրվեց «Շիրվանշահերի ամրոցի» թանգարանում: Ծովի հատակում հայտնաբերվել են շուրջ 706 սալաքարեր` կենդանիների, բույսերի պատկերներով, ինչպես նաև արաբական տառեր: Գտնվել են 12 դիմանկարներ, որտեղ ներկայացված են տվյալ ժամանակաշրջանի հայտնի անձիք: Քարերից մեկին պատկերված է Շիրվանշահը, ում օրոք էլ կառուցվել է ամրոցը[2]:

Ճարտարապետություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ամրոցը կառուցվել է ճարտարապետ Զեյնադին իբն Աբու Ռաշիդ Շիրվանի նախագծով: Կառույցը հյուսիսից հարավ ուժեղ ձգվածություն ունեցող անկանոն քառանկյան տեսք ունի՝ 180 մետր երկարությամբ և 40 մետր լայնությամբ: Այդ ձևը համապատասխանում է կղզու ուրվագծին, որի վրա էլ հիմնված էր ամրոցը: Այն շրջապատված էր պարսպով, որի պատերի հաստությունը կազմում էր 1,5-2 մետր, կային նաև 15 աշտարակներ, որոնցից 3-ը շրջանաձև, իսկ 12-ը կիսաշրջանաձև էին:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Jonathan M. Bloom, Sheila Blair., The Grove Encyclopedia of Islamic Art and Architecture, հ. 2, «Oxford University Press», 2009 — 513, էջ 240, էջեր 513 — 513 էջ, ISBN 9780195309911։
  2. Բաբաև Կ. Բայիլյան քար // Գիտություն և կյանք. — № 4.

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Jonathan M. Bloom, Sheila Blair., The Grove Encyclopedia of Islamic Art and Architecture, հ. 2, «Oxford University Press», 2009 — 513, էջ 240, էջեր 513 — 513 էջ, ISBN 9780195309911։