Ռուս-պարսկական պատերազմ (1804-1813)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
1rightarrow.png  Տե՛ս նաև Ռուս-պարսկական պատերազմ (1826-1828) 
Ռուս-պարսկական պատերազմ
1804-13
Ռուս-պարսկական պատերազմներ
Livebridge.jpg
Թվական 1804-1813
Վայր Անդրկովկաս ու Հյուսիսային Կովկաս
Պատճառ Արևելյան Վրաստանի միացում (1801)
Արդյունք Ռուսաստանի հաղթանակ
Հակառակորդներ
Իրան Ռուսաստան
Հրամանատարներ
Ֆաթհ-Ալի շահ
Աբբաս-Միրզա
Գանձակի Ջավադ խան
Պավել Ցիցիանով
Իվան Գուդովիչ
Ալեքսանդր Թորմասով
Պյոտր Կոլտարևսկի
Կողմերի ուժեր
50,000 10,000

Ռուս-պարսկական պատերազմ, 1804-1813 թվականներին տեղի ունեցած ռազմական գործողություն Անդրկովկասում՝ գլխավորապես ժամանակակից Ադրբեջանի, Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության ու մասամբ Հայաստանի Հանրապետության տարածքում՝ Ռուսական կայսրության և շահական Իրանի միջև: Պատերազմի առիթ է հանդիսացել Արևելյան Վրաստանի (նախկին Քարթլի-Կախեթ) միացումը Ռուսաստանին (հունվարի 18, 1801Սեպտեմբերի 12-ին ռուսաց կայսր Ալեքսանդր I-ը (1801-1825) ստորագրեց մանիֆեստ Վրաստանում նոր կառավարություն ստեղծելու մասին, Քարթլի-Կախեթի թագավորությունը մտնում էր Ռուսաստանի կազմի մեջ և դառնում վրացական կայսրության նահանգ։

1804 թվականին հունվարի 3-ին տեղի ունեցավ Գյանջայի հարձակումը, որի արդյունքում Գյանջայի խանությունը մտավ ռուսական կայսրության կազմի մեջ։ Հունիսի 10-ին պարսկական շահ Բաբա Խանը (1797-1834), մտնելով Բրիտանիայի հետ դաշինքի մեջ, պատերազմ հայտարարեց Ռուսաստանին։

1813 թվականին պատերազմն ավարտվեց Ռուսաստանի հաղթանակով: Հոկտեմբերի 12-ին Արցախի Գյուլիստան գյուղում կնքվեց հաշտության պայմանագիր, որով պարսիկները հօգուտ ռուսների հրաժարվեցին Արաքս գետից հյուսիս ընկած բոլոր խանություններից (բացի Երևանից ու Նախիջևանից): Հաշտության պայմանագիրը խախտվեց 1826 թվականին, երբ պարսիկները երկրորդ անգամ պատերազմ սկսեցին Ռուսաստանի դեմ:

Աղբյուրներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]