Jump to content

Ռուսական հարվածներ ուկրաինական ենթակառուցվածքներին (2022-ից մինչ օրս)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից

Ռուսաստանը իր ներխուժման շրջանակներում հրթիռային և անօդաչու սարքերի հարվածներ է հասցրել Ուկրաինա էներգետիկայի դեմ[1]։ 2022 թվականից հարվածները թիրախավորել են մարտի դաշտից դուրս գտնվող քաղաքացիական տարածքները, հատկապես կարևոր ուժային ենթակառուցվածքները[2][3], ինչը համարվում է ռազմական հանցագործություն[4][5]։ 2024 թվականի կեսերին երկիրն ուներ նախապատերազմյան էլեկտրաէներգիայի արտադրության հզորությունների միայն մեկ երրորդը, իսկ գազամատակարարման և կենտրոնացված ջերմամատակարարման որոշ համակարգեր շարքից հանվել էին[6]։

2022 թվականի հոկտեմբերի 10-ին Ռուսաստանը 84 թևավոր հրթիռներից և 24 պարեկող անօդաչու թռչող սարքերից բաղկացած ալիքով հարձակվել է էլեկտրացանցերի վրա ամբողջ Ուկրաինայում, ներառյալ Կիևում[7]։ Հետագա հարվածները հասցրվել են ուկրաինական ենթակառուցվածքներին՝ սպանելով ու վիրավորելով շատերին և լրջորեն ազդելով էներգիայի բաշխման վրա: ըստ Ուկրաինայի նախագահ Վլադիմիր Զելենսկիի, նոյեմբերի 19-ին երկրի էլեկտրացանցերի գրեթե կեսը շարքից դուրս է եկել, իսկ 10 միլիոն ուկրաինացիներ մնացել են առանց էլեկտրականության[8]։ Դեկտեմբերի կեսերին Ռուսաստանը ավելի քան 1000 հրթիռ և անօդաչու թռչող սարք է արձակել Ուկրաինայի էներգետիկ ցանցի ուղղությամբ[9]։

Ցուրտ ձմռան ամիսներին ուկրաինացիներին էլեկտրաէներգիայից և ջեռուցումից միտումնավոր զրկելը երկրորդ համաշխարհային պատերազմից ի վեր երկրի առողջության դեմ ուղղված ամենամեծ հարձակումն է[10]։ Էլեկտրակայանների վրա հարձակումները մեծ տնտեսական և գործնական ծախսեր են պատճառել Ուկրաինային[11]։ Մեծ Բրիտանիայի պաշտպանության նախարարությունը հայտարարել է, որ հարվածները նպատակ են ունեցել բարոյալքել բնակչությանը և ստիպել Ուկրաինայի ղեկավարությանը կապիտուլյացիայի ենթարկել[12]։

Հարվածները դատապարտել են արևմտյան խմբավորումները, Եվրոպական հանձնաժողովը դրանք որակել է որպես «բարբարոսություն»[13], իսկ ՆԱՏՕ-ի գլխավոր քարտուղար Ենս Սթոլթենբերգը դրանք անվանել է «սարսափելի և քաոսայիյն»[14]։ Նախագահ Զելենսկին հարվածները որակել է որպես «բացարձակ չարիք» և «ահաբեկչություն»[15]։ Միջազգային քրեական դատարանը (ՄՔԴ) մեղադրել է չորս ռուս պաշտոնյաների ռազմական հանցագործությունների համար՝ կապված քաղաքացիական ենթակառուցվածքների վրա հարձակումների հետ, այդ թվում՝ պաշտպանության նախկին նախարար Սերգեյ Շոյգուին և Գլխավոր շտաբի պետ Վալերի Գերասիմովին։

Նախապատմություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Հրթիռային հարված Կիևի հեռուստաաշտարակին, 2022 թվականի մարտի 1։

Պատերազմի առաջին շաբաթներին Ռուսաստանը ռմբակոծել է ինչպես տեղեկատվական ենթակառուցվածքին[16], այնպես էլ վառելիքի օբյեկտները[17]։ 2022 թվականի փետրվարի վերջին Ռուսաստանի պաշտպանության նախարարությունը հավաստիացրել է, որ իր զորքերը չեն թիրախավորում ուկրաինական քաղաքները, այլ որ իր գործողությունները սահմանափակվում են ուկրաինական ռազմական ենթակառուցվածքի վրա հարվածներով և նպատակ ունենք որպեսզի դրանք դառնան անգործունակ[18]։ Նախարարությունը պնդել է, որ խաղաղ բնակչությանը սպառնացող վտանգներ չկան[18]։ Դրանից հետո ամիսներ շարունակ Ռուսաստանը շարունակել է հարվածներ հասցնել ուկրաինական ենթակառուցվածքներին, ինչպիսիք են երկաթուղիները, վառելիքի պահեստները և կամուրջները՝ խոչընդոտելով զենքի առաքումը առաջնագիծ[19]։

Հոկտեմբերի 6-ին ուկրաինացի զինվորականները հայտնել են, որ ընդհանուր առմամբ ռուսական ուժերի կողմից գործարկվել է 86 Շահեդ 136 կամիկաձե անօդաչու թռչող սարք, իսկ սեպտեմբերի 30-ից հոկտեմբերի 6-ը ուկրաինական ուժերը ոչնչացրել են այդ ժամանակահատվածում արձակված 46-ից 24-ը[20]։

Ուկրաինայի հետախուզության գլխավոր վարչության տվյալներով՝ ռուսական զորքերը Կրեմլից հրաման են ստացել նախապատրաստվել հոկտեմբերի 2-ին և 3-ին Ուկրաինայի քաղաքացիական ենթակառուցվածքներին զանգվածային հրթիռային հարվածներին[21]։

Ժամանակացույց

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

2022 թվականի սեպտեմբեր

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ռուսական ուժերը սեպտեմբերի 14-ին մինչև ութ թևավոր հրթիռներով հարվածել են Կրիվի Ռիգի մատույցներում գտնվող Կարաչուն ամբարտակին՝ վնասելով դարպասները, հիդրո-մեխանիկական սարքավորումները, կռունկը և վարչական շենքերը և առաջացնելով Ինհուլեց գետի ափերից դուրս գալ[22][23]։ Վերլուծաբաններն ասում են, որ նման հարձակումները նպատակ են ունեցել ճնշել ուկրաինական բնակչության դիմադրությունը, և այս մեկը հատուկ փորձել է վնասել ուկրաինական պոնտոնային կամուրջները[22]։ Մոտ 112 տուն ջրի տակ է անցել, և քաղաքային երկու ռայոններում տարհանվել է մինչև վնասը չեզոքացվելը[22][23]։

2022 թվականի հոկտեմբեր

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հոկտեմբերի 10

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Ուկրաինայի քաղաքներին հոկտեմբերի 10-ի հրթիռային հարվածների քարտեզ
Հրդեհներ Կիևի համակցված ջերմաէլեկտրակայանում 2022 թվականի հոկտեմբերի 10-ին ռուսական հրթիռային հարվածներից հետո

2022 թվականի հոկտեմբերի 10-ին Ռուսաստանը հարձակվել է Ուկրաինայի վրա 84 թևավոր հրթիռներով և 24 պարեկող անօդաչու թռչող սարքերով: Ռուսական հրթիռները հարվածներ են հասցրել Ուկրաինայի 14 շրջաններին, որոնց թիրախը եղել է մայրաքաղաք Կիևը: Պայթյուններ են գրանցվել Լվովում, Տերնոպիլում և Ժիտոմիրում, Դնեպրը և Կրեմենչուգը և Խարկովը[24][25]։ Հրթիռները թիրախավորել են հիմնական էներգետիկ ենթակառուցվածքները և ռազմական հրամանատարական օբյեկտները, սակայն հրթիռները հարվածել են նաև քաղաքացիական տարածքներին, ներառյալ համալսարանը և մանկական խաղահրապարակը Կիևում[25]։ Ուկրաինայի էներգետիկայի նախարար Գերման Գալուշչենկոն հայտարարել է, որ հարձակումների հետևանքով վնասվել է Ուկրաինայի էներգետիկ ենթակառուցվածքների մոտ 30%-ը[26]։ Ukrenergo-ն հայտնել է, որ որոշ քաղաքներում և բնակավայրերում էլեկտրամատակարարման ընդհատումներ են եղել[27]։

Կիևի քաղաքապետ Վիտալի Կլիչկոն հայտնել է, որ մի քանի պայթյուններ են տեղի ունեցել Շևչենկովսկի և Սոլոմյանսկի շրջանում: Ներքին գործերի նախարարության ղեկավարի խորհրդական Անտոն Հերաշչենկոն ասել է, որ հրթիռներից մեկը խոցվել է Միխայլո Հրուշևսկու հուշարձանի մոտ[28][29]։ Ժամը 8։18-ի սահմաններում հրթիռը հարվածել է Կիևի ապակե կամրջին[30]։

Պայթյունները վնասել են Կիևի կենտրոնական երկաթուղային կայարանը, սակայն կայանը շարունակել է աշխատել[31][32]։ Մետրոյի գնացքները դադարեցրել են աշխատանքը, իսկ Կիևի մետրոյի ստորգետնյա թունելները դարձել են քաղաքացիների ապաստարաններ[33]։

Հարվածները վնասել են Ուկրաինայի մշակութային և կրթական շենքերը, այդ թվում՝ Կիևի Տարաս Շևչենկոյի անվան ազգային համալսարանը, Խանենկոյի թանգարանը, Տարաս Շևչենկոյի ազգային թանգարանը և մի շարք այլ թանգարաններ[34][35]։

Բնակելի շենք Զապորոժժիայում գործադուլից հետո

Զապորոժժիա քաղաքում ավերվել է բնակելի շենք, վնասվել է մանկապարտեզը[36][37][38]։

Լվովի էներգետիկ օբյեկտներին հրթիռային հարվածների արդյունքում քաղաքը հոսանքազրկվել է[39]։ Տաք ջուրը դադարել է հոսել նաև բազմաբնակարան շենքերում[40]։

Երեք հարված է հասցվել Խարկովի էլեկտրացանցին: Որոշ շրջաններում անջատվել է ջուրն ու էլեկտրականությունը[41]։

Դնեպրի կենտրոնում հայտնաբերվել են քաղաքի ծայրամասում գտնվող արդյունաբերական վայրում սպանված մարդկանց դիեր[42]։

Գործադուլներ են իրականացվել Խմելնիցկիի[43] և Ժիտոմիրի[44], ինչպես նաև Իվանո-Ֆրանկովսկի[45], Տերնոպոլի[42], Սումիի և Պոլտավայի շրջաններում[46]։ Պոլտավայում խափանվել է էլեկտրաէներգիայի և ջրի մատակարարումը, իսկ տարածաշրջանում հոսանքազրկումներ են եղել։

Հոկտեմբերի 11–31

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Կիևին ռուսական հրթիռային հարվածների հետևանքով խաղաղ բնակիչներ են զոհվել և մեքենաներ ոչնչացվել, 10 հոկտեմբերի 2022թ

Հոկտեմբերի 11-ին Կիևում հրթիռային հարվածների հետևանքով զոհվել է 7 մարդ, վիրավորվել՝ 49-ը[47]։ Կիևի մետրոյի ստորգետնյա կայանների մեծ մասը շարունակում էր գործել որպես ռումբերի ապաստարաններ[32][48]։ Հրդեհներ են բռնկվել վեց մեքենաներում, վնասվել է ավելի քան 15 ավտոմեքենա[49]։

Հոկտեմբերի 14-ին Samsung Electronics-ը հաստատել է, որ իր ուկրաինական մասնաճյուղը փոքր վնաս է կրել, երբ հրթիռը պայթել է Լվա Տոլստոհո փողոցի 101 աշտարակի գրասենյակի մոտ, զոհեր և վիրավորներ չեն եղել[50][51][52]։ Ռուսական հրթիռը վնասել է Կիևում Գերմանիայի հյուպատոսությունը, շենքի դատարկ լինելու պատճառով զոհեր չեն գրանցվել[53][54]։

Հոկտեմբերի 17-ին Կիևում անօդաչու թռչող սարքի հարձակման հետևանքով չորս խաղաղ բնակիչ է զոհվել[55]։ Զապորոժժիայի շրջանում հինգ մարդ է զոհվել, ութը վիրավորվել են[47][56]։

Հոկտեմբերի 18-ին ուկրաինական ենթակառուցվածքներին հրթիռային հարվածների ալիքը առաջացրել է հոսանքազրկումներ՝ 1162 քաղաքներում և գյուղերում: Նախագահ Զելենսկին ասել է, որ Ուկրաինայի էլեկտրակայանների 30%-ը չի գործում[57]։

Հոկտեմբերի 22-ին Ռուսաստանը 33 թևավոր հրթիռ է արձակել Ուկրաինայի էլեկտրացանցերի դեմ։ Ուկրաինայի ռազմաօդային ուժերի հրամանատարությունը հայտնել է, որ 18 հրթիռը խոցվել է։ Ukrenergo-ն հայտարարել է, որ «վնասի մասշտաբները համեմատելի են կամ կարող են գերազանցել հոկտեմբերի 10-12-ի հարձակման հետևանքները»: Հրթիռային հարվածների հետևանքով հոսանքազրկվել է 1,5 միլիոն ուկրաինացի[58]։

Հոկտեմբերի 27-ին հրթիռային հարվածներն էլ ավելի նվազեցրին երկրի էներգետիկ հզորությունը, ինչը հանգեցրել է Կիևի, Ժիտոմիրի և Չենսկիի և հյուսիսային Չեռնիգովի շրջանների հոսանքազրկման ժամկետների երկարացմանը[59]։

Հոկտեմբերի 31-ին Ուկրաինայի էներգահամակարգին հերթական զանգվածային հրթիռային հարվածի հետևանքով կիևցիների մոտ 80 տոկոսը մնացել է առանց ջրագծի[60]։

2022 թվականի նոյեմբեր

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Հրդեհ Կիևի մարզի ենթակառուցվածքում

Նոյեմբերի 15-ին ռուսական ուժերը արձակել են 100 հրթիռ և անօդաչու թռչող սարք՝ ուղղված Ուկրաինայի էներգետիկ ենթակառուցվածքին։ Նախագահ Զելենսկին ասել է, որ ուկրաինական հակաօդային պաշտպանությունը խոցել է մոտ 70-ը[61][62][63]։ Սև ծովից արձակվել են 3M-54 Կալիբր հրթիռներ[61]։

Նոյեմբերի 17-ին Ռուսաստանը մի շարք հրթիռային հարվածներ է հասցրել ուկրաինական գազի արդյունահանման օբյեկտներին և Պիվդենմաշ հրթիռային գործարանին։ Պայթյուններ են գրանցվել Կիևում, Օդեսայում, Զապորոժժիայում և Խարկովում[64][65]։

Արբանյակային գիշերային սենսորային տեսարան Ուկրաինայի և շրջակայքի 2022 թվականի նոյեմբերի 24-ի գիշերը, որը ցույց է տալիս էլեկտրաէներգիայի անջատումը

Նոյեմբերի 23-ին Ուկրաինայի զինված ուժերը հայտնել են, որ ռուսական 70 հրթիռներից մոտ 51-ը որսացել են հակաօդային պաշտպանության կողմից։ Կիևի քաղաքապետ Վիտալի Կլիչկոն ասել է, որ Կիև արձակված 31 հրթիռներից մոտ 21-ը խոցվել են։ Հրթիռները թիրախավորել են քաղաքացիական էներգետիկ ենթակառուցվածքները, ինչպես նաև հարվածել են բնակելի թաղամասերին և հիվանդանոցներին՝ սպանելով առնվազն վեց մարդու: Հրթիռներից մեկը խոցել է Վիլնյանսկի հիվանդանոցի ծննդատանը, ինչի հետևանքով մահացել է նորածին երեխա[66]։ Էլեկտրական ցանցերի վրա հարձակումների պատճառով հարևան Մոլդովայի կեսից ավելին զրկվել է էլեկտրաէներգիայից[67]։

2022 թվականի դեկտեմբեր

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Դեկտեմբերի 5-ին Ուկրաինայի վարչապետ Դենիս Շմիհալը հայտարարել է, որ ռուսական հրթիռները հարձակվել են Կիևի, Վիննիստիայի և Օդեսայի շրջանների էներգետիկ օբյեկտների վրա, ինչը դադարեցրել է Օդեսայի ջրամատակարարումը: Նիկոլաևում էլեկտրամատակարարման ընդհատումների պատճառով տուժել են հարակից շրջանները։ Զապորոժյեում հրթիռակոծության հետևանքով զոհվել է առնվազն երկու մարդ, ևս երեքը վիրավորվել են, այդ թվում՝ մեկ երեխա[68]։

Դեկտեմբերի 10-ին Ուկրաինայի յոթ շրջաններ հարձակման են ենթարկվել «Շահեդ» կամիկաձե անօդաչու թռչող սարքերով, որոնք վնասել են Օդեսայի էլեկտրացանցը՝ առանց էլեկտրականության թողնելով 1,5 միլիոն բնակչ[69][70]։ Չնայած էլեկտրաէներգիայի վերականգնմանը՝ շուրջ 300,000 մարդ մնացել է առանց էլեկտրականության[71]։

Դեկտեմբերի 16-ին Ռուսաստանը ավելի քան 70 հրթիռ է արձակել՝ ուղղված ուկրաինական ենթակառուցվածքներին։ Կրիվի Ռիհում երեք մարդ է զոհվել այն բանից հետո, երբ մեկ հրթիռը հարվածել է բնակելի թաղամասին: Ուկրաինայի էներգետիկայի նախարար Գերման Գալուշչենկոն հայտարարել է, որ հարձակման են ենթարկվել ինը էլեկտրակայաններ, որոնք առաջացրել են էներգիայի պակասի: Փակվել է նաև Կիևի մետրոն[72][73][74][75]։

Դեկտեմբերի 19-ին, տեղական ժամանակով ժամը 02:00-ի սահմաններում, ռուսական անօդաչու թռչող սարքերի ալիքը՝ ինքնապայթեցման լիցքերով, Կիևում և Ուկրաինայի այլ քաղաքներում հարձակվել է կրիտիկական ենթակառուցվածքների օբյեկտների վրա: Ukrenergo էլեկտրացանցային համալիրի օպերատորը հայտնել է, որ չնայած դրանց մեծ մասը խոցվել են զենիթային հրթիռներով, մի քանի էներգետիկ օբյեկտներ տուժել են[76][77]։

Դեկտեմբերի 29-ին Ուկրաինայի զինված ուժերը հայտարարել են, որ ռուսական 69 հրթիռներից 54-ը որսացել են, այդ թվում՝ 16-ը Կիևի, 21-ը՝ Օդեսայի ուղղությամբ[78][79][80][81]։ Առնվազն երեք խաղաղ բնակիչ վիրավորվել է Կիևում[82][83]։

Դեկտեմբերի 31-ին Ռուսաստանը հրթիռային հարվածներ է հասցրել Ուկրաինային, ինչի հետևանքով զոհվել է մեկ և վիրավորվել առնվազն մեկ տասնյակը, այդ թվում՝ օտարերկրյա լրագրող: Ուկրաինայի բանակի ղեկավար Վալերի Զալուժնին ասել է, որ 20 հրթիռներից 12-ը խոցվել են հակաօդային պաշտպանության կողմից, սակայն որոշ հռթիռներ վնաս են հասցրել Կիևի հյուրանոցին և մեկուսի տանը: Ուկրաինայի պաշտոնյաները դատապարտել են բնակելի թաղամասերի թիրախավորումը[84][85][86][87]։

2023 թվականի հունվար

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

2023 թվականի հունվարի 1-ին ռուսական հրթիռային և անօդաչու թռչող սարքերի հարվածները վնասել են ենթակառուցվածքները Սումիում, Խմելնիցկիում, Զապրոիժժիայում և Խերսոնում: Հարձակումների հետևանքով զոհվել է առնվազն երկու մարդ[88][89]։

Հունվարի 14-ին ռուսական հրթիռները հարվածել են Կիևի կարևոր ենթակառուցվածքին, սակայն զոհեր չեն գրանցվել[90][91][92][93]։ Երկրորդ ալիքը եղել է ժամեր անց, երբ երկու S-300 հրթիռներ խոցել են Խարկովում կարևոր էներգետիկ ենթակառուցվածք[94]։

Դնեպրում Իքս-22 թևավոր հրթիռով խոցվել է բազմահարկ բնակելի շենք, ինչի հետևանքով շենքի մի մասը փլուզվել է: Հարվածի հետևանքով զոհվել է 46 մարդ[95] և շատերը վիրավորվել են[96][97][98][99]։ Հունվարի 17-ին որոնողափրկարարական աշխատանքները դադարեցվել են[100]

Ռուսական հրթիռային հարձակման հետևանքները Կոստանտինովկայում, 28 հունվարի 2023 թվական

Հունվարի 26-ին, մեկ օր անց, երբ Ուկրաինան ապահովել է ԱՄՆ-ի և Գերմանիայի հետ մարտական տանկերի մատակարարման համաձայնությունը, Ռուսաստանը գիշերը անօդաչու թռչող սարքերով հարձակում է գործել, որին հաջորդել են մի շարք հրթիռային հարվածներ ենթակառուցվածքների ուղղությամբ: Գերագույն գլխավոր հրամանատար Վալերի Զալուժնին հաստատել է, որ Կիևում հրթիռային հարվածից 55-ամյա տղամարդ է զոհվել և երկուսը վիրավորվել։ Նա նաև հայտնել է, որ 55 հրթիռներից 47-ը խոցվել է[101][102]։ Ուկրաինական DTEK էներգետիկ ընկերությունը հայտարարել է, որ Օդեսայի և Վիննիցայի շրջաններում էլեկտրական ենթակայանները անջատվել են, և վթարի են ենթարկվել էներգետիկ կարևոր ենթակառուցվածքները[103]։ Կիևի քաղաքապետ Վիտալի Կլիչկոն հայտնել է, որ 11 շրջաններում զոհվել է 11 մարդ, վնասվել է 35 շենք[104]։

2023 թվականի փետրվար

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Փետրվարի 10-ին Ուկրաինայի ռազմաօդային ուժերի հրամանատարը հայտնել է, որ արձակված ռուսական 71 հրթիռներից 61-ը խոցվել են[105][106]։ «Ուկրեներգո»-ն հայտնել է, որ Ուկրաինայի բոլոր հատվածներում հարվածներ են հասցվել բարձր լարման օբյեկտներին, ինչի հետևանքով էլեկտրամատակարարումը խափանցվել է[107]։ Հիմնականում գործարկվելով Սև ծովից՝ այս հարձակումը դիտվում էր որպես Ուկրաինայի հարավային հակաօդային պաշտպանության հետաքննություն՝ ապագա հարձակման նախապատրաստման համար[106]։

Փետրվարի 11-ին ռուսական ուժերը գործարկել են անօդաչուների հերթական ալիք՝ ուղղված Ուկրաինայի էներգետիկ ենթակառուցվածքին[108]։

Փետրվարի 16-ին Ուկրաինայի զինված ուժերը հայտնել են, որ Ուկրաինայի ուղղությամբ արձակվել է 41 ռուսական հրթիռ, որից 16-ը խոցվել է[109][110]։ Հարվածները ներառել են Խ-22 հականավային հրթիռներ, որոնք Ուկրաինան չի կարող որսալ[109]։

2023 թվականի մարտ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մարտի 9-ին Ռուսաստանը Ուկրաինայի վրա արձակել է մոտ 81 հրթիռ[111]։ Ուկրաինացի զինվորականները հայտնել են, որ 34 հրթիռ է խոցվել, ինչը սովորականից ցածր է, քանի որ Ռուսաստանը անցել է նոր տեխնոլոգիաների[112]։ Ռուսաստանը հայտարարել է, որ «զանգվածային պատասխան հարված» է հասցրել որպես փոխհատուցում Ռուսաստանի Բրյանսկի մարզում ենթադրյալ արշավանքից հետո: Տուժել են Կիևը, Օդեսան և Խարկովը, ինչի հետևանքով Կիևի խաղաղ բնակիչների 40%-ը մնացել է առանց ջերմության, իսկ Օդեսայում անջատվել է էլեկտրաէներգիան։ Առնվազն հինգ մարդ է զոհվել Լվովի մարզի Զոլոչիվ քաղաքում, մեկ խաղաղ բնակիչ՝ Դնեպրի շրջանում։ Հարձակումը կրկին խափանել է Զապորոժիեի ատոմակայանի էլեկտրամատակարարումը՝ ստիպելով այն անցնել վթարային դիզելային գեներատորների: ՄԱԳԱՏԷ-ի ղեկավար Ռաֆայել Գրոսին ասել է. «ամեն անգամ մենք զառեր ենք գլորում: Եվ եթե մենք թույլ տանք, որ դա անընդհատ շարունակվի, ապա մի օր բախտը կթողնի մեզ»[113]։

2023 թվականի ապրիլ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

2023 թվականի ապրիլի սկզբին, այն բանից հետո, ինչ կոչվում էր ինժեներների և գործընկերների «տիտանական աշխատանք» էլեկտրամատակարարումը վերականգնելու հարցում, էներգետիկայի նախարար Հերման Հալուշչենկոն հայտարարել է Ուկրաինայի էներգակիրների արտահանումը վերսկսելու մասին։ «Ուկրէներգո»-ն հայտնել է, որ Ուկրաինայի բոլոր ջերմային և հիդրոէլեկտրակայանները վնասվել են Ռուսաստանի վեցամսյա արշավի հետևանքով, ավելի քան 1200 հրթիռներ են արձակվել նրա էներգետիկ օբյեկտների վրա[114]։

Ռազմական ներկայացուցչի խոսքով՝ ապրիլի 22-ին ռուսական հարձակումների հետևանքով վնասվել է Կառլիվկայի էլեկտրակայանը, ինչի հետևանքով դադարեցվել է Դոնեցկի մարզի 67 բնակավայրերի ջրամատակարարումը[115]։

Ապրիլի 28-ին ռուսական թհրթիռների հետևանքով զոհվել է առնվազն 19 մարդ։ Այս հարձակման ժամանակ արձակվել է 23 հրթիռ, իսկ ուկրաինացի պաշտոնյաների պնդմամբ՝ 21-ը խոցվել է ուկրաինացի զինվորականների կողմից։ Մեկ հրթիռ հարվածել է Ումանի բնակելի շենքին, ինչի հետևանքով զոհվել է առնվազն 17 մարդ։ Խոցված հրթիռի բեկորները հարվածել են Դնեպրի արվարձաններից մեկին, ինչի հետևանքով մահացել է մայրն ու նրա երեք տարեկան դուստրը[116]։

Մեծ Բրիտանիայի պաշտպանության նախարարությունը հրապարակել է հետախուզական թարմացում՝ ասելով, որ ապրիլյան ռուսական հարվածների հետևանքով վնասված օբյեկտները «մատնանշում են Ուկրաինայի էլեկտրական ցանցի թիրախավորումից հնարավոր շեղումը», փոխարենը կենտրոնանալով Ուկրաինայի ռազմական և նյութատեխնիկական կենտրոնների վրա[117]։

2023 թվականի մայիս

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մայիսին Ռուսաստանը մեկ ամսվա ընթացքում իրականացրել է 20 խորը համակցված հարձակում հրթիռների և անօդաչու թռչող սարքերի կիրառմամբ[118][119], որոնք աննախադեպ են մասշտաբներով և կենտրոնացած են Կիև քաղաքի վրա[120]։ Արշավը բացատրվում էր Ռուսաստանի ցանկությամբ՝ շեղել ուկրաինական զորքերը սպասվող հակահարձակումից և չեզոքացնել Ուկրաինայի կատարելագործված հակաօդային պաշտպանության համակարգը[121]։ The Kyiv Independent-ը վերլուծել է ուկրաինացի զինվորականների տվյալները և հաշվել 560 հրթիռներ և անօդաչու թռչող սարքեր, որոնք Ռուսաստանի կառավարության համար արժեցել են մոտ 1,7 միլիարդ դոլար, որոնց գրեթե 90 տոկոսը ոչնչացվել է ուկրաինական ՀՕՊ-ի կողմից[119]:

Մայիսի 1-ին, ըստ ուկրաինական պնդումների, ռուսական հարձակման ժամանակ 18 հրթիռներից 15-ը որսացել են Ուկրաինայի հակաօդային պաշտպանության ուժերը։ Հարձակման հետևանքով վիրավորվել է 34 խաղաղ բնակիչ։ Ռուս պաշտոնյաները պնդում էին, որ այն վնասել է երկաթուղային ենթակառուցվածքը և զինամթերքի պահեստը, ինչը կարծես թե հաստատվել է Պավլոգրադում բռնկված հրդեհի սոցիալական ցանցերի տեսանյութերով: Դնեպրի շրջանային խորհրդի ղեկավար Նիկոլայ Լուկաշուկը հայտարարել է, որ հարձակման ժամանակ վնասվել կամ ավերվել է արդյունաբերական գոտի, 19 բազմաբնակարան շենք և 25 տուն[122]։

Բնակելի շենք Կրիվի Ռիհում ՝ 2023 թվականի հունիսի 13-ի գիշերը ռուսական հրթիռային հարձակումից հետո

Մայիսի 13-ին Ուկրաինայի արևմուտքում գտնվող Խմելնիցկի քաղաքում հզոր պայթյուն է տեղի ունեցել։ Ռուսաստանը պնդում էր, որ հարվածել է զինամթերքի արտաքսման և անգարի, մինչդեռ Ուկրաինան հաստատեց, որ թիրախները «կարևոր ենթակառուցվածք» են: Հարձակման հետևանքով տուժել է 21 մարդ, ինչպես նաև վնասվել են քաղաքացիական տներ, դպրոցներ, հիվանդանոցներ, մշակութային հաստատություններ, վարչական շենքեր և արտադրական օբյեկտներ[123][124]։ Մայիսի 13-ին Տերնոպոլում ռուսական հրթիռային հարձակման հետևանքով վնասվել են պահեստներ և վիրավորվել երկու մարդ։ Տերնոփին եղել է ուկրաինական էլեկտրոնային երաժշտության «Տվորչի» դուետի հայրենի քաղաքը, որը ցնցվել է Եվրատեսիլ 2023 երգի մրցույթում նրանց ելույթից առաջ և ելույթի ժամանակ[125]։

Մայիսի 25-ին հրթիռային և անօդաչու թռչող սարքերից հարվածներ են հասցվել Կիևին, Դնեպրին և Խարկովին: Ուկրաինայի իշխանությունները հայտարարել են, որ խոցել են Ռուսաստանի կողմից արձակված 17 հրթիռ և 31 անօդաչու թռչող սարք: Դնեպրի բժշկական կլինիկայի վրա հրթիռային հարվածի հետևանքով զոհվել է առնվազն 2 մարդ, առնվազն 30-ը վիրավորվել են, այդ թվում՝ երեք և վեց տարեկան երկու տղա: Բացի այդ, երկու անգամ տուժել է Խարկովի նավթաբազան, իսկ Կիևում առգրավված անօդաչուի բեկորները վնասել են բնակելի տունը եւ մի քանի ավտոմեքենա[126][127]։ Ուկրաինան պնդում է, որ ոչնչացրել է արձակված 17 հրթիռներից 10-ը և 31 հարվածային անօդաչու թռչող սարքերից 23-ը[128]։

Մայիսի 30-ին Վլադիմիր Պուտինը հայտարարել է, որ Կիևում Ուկրաինայի հետախուզության գլխավոր վարչության շտաբը ոչնչացվել է ռուսական ավիահարվածի հետևանքով[129][130][131]։

2023 թվականի հունիս

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Հացահատիկի գործարքից Ռուսաստանի դուրս գալուց հետո Ռուսաստանը մի շարք հարձակումներ է իրականացրել Նիկոլաևի և Ուկրաինայի այլ նավահանգստային քաղաքների վրա:

2023 թվականի հունիսի 6-ին քանդվել է Կախովի ամբարտակը՝ խոշոր ջրակարգավորիչ կառույց և հիդրոէլեկտրակայան Ուկրաինայի հարավում։ Վթարը առաջացրել է աղետալի ջրհեղեղներ, որոնք ազդել են հոսանքն ի վար բնակավայրերի վրա, հսկայական բնապահպանական վնաս պատճառել և հանգեցրել կախովի ջրամբարի (որը պարունակում էր 18 խորանարդ կիլոմետր ջուր) սպառմանը, ինչը, հնարավոր է, հանգեցրել է հարյուր հազարավոր մարդկանց ջրամատակարարման դադարեցմանը և բերրի գյուղատնտեսական հողերի մեծ տարածքների ոռոգմանը, ինչպես նաև ռիսկի մեծացմանը արդեն վտանգված Զապորոժիեի ատոմակայանի համար: Վթարի հետևանքով զոհվել է ավելի քան 100 մարդ։

Հարավաֆրիկյան Հանրապետության նախագահ Սիրիլ Ռամաֆոսան հայտարարել է, որ աֆրիկյան երկրների ղեկավարները հանդես են եկել Ուկրաինայում խաղաղության նոր նախաձեռնությամբ: Հունիսին Աֆրիկայի պատվիրակությունը, ներառյալ Հարավային Աֆրիկայի, Եգիպտոսի, Սենեգալի, Կոնգո-Բրազավիլի, Կոմորների, Զամբիայի և Ուգանդայի ներկայացուցիչներ, այցելել են Ուկրաինա և Ռուսաստան[132][133]։

Հունիսի 20-ի վաղ առավոտյան Ռուսաստանի կողմից 35 իրանական «Շահեդ» անօդաչու թռչող սարքեր են արձակվել հիմնականում Կիևի, բայց նաև Լևի ուղղությամբ: Հարվածել են որոշ կարևոր ենթակառուցվածքների[134]։

2023 թվականի հուլիս

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

2023 թվականի հուլիսի 17-ին Վլադիմիր Պուտինը հայտարարել է, որ Ռուսաստանը դուրս է եկել գործարքից, որը թույլ է տալիս Ուկրաինային հացահատիկ արտահանել Սև ծովով, չնայած պատերազմի ժամանակ շրջափակմանը[135]։ Հացահատիկի գործարքից դուրս գալուց հետո Ռուսաստանը մի շարք հարձակումներ է իրականացրել Ուկրաինայի նավահանգստային Օդեսա, Միկոլայև և Չորնոմորսկ քաղաքների վրա[136][137]։ Ռուսաստանի պաշտպանության նախարարությունը հայտարարել է, որ հարվածները պատասխան են 2023 թվականին Ղրիմի կամրջի պայթյունի համար, սակայն Ուկրաինան հայտարարել է, որ Ռուսաստանը հարձակվում է քաղաքացիական ենթակառուցվածքների վրա, որոնք կապված են հացահատիկի արտահանման հետ[138]։

2023 թվականի սեպտեմբեր

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
Ջրհեղեղ Խերսոնում Կախովկա ամբարտակի ոչնչացումից մեկ օր անց

Սեպտեմբերի 21-ի առավոտյան Ռուսաստանը զանգվածային ալիքային հարձակում է գործել Ուկրաինայի մի քանի շրջանների վրա, ինչի հետևանքով զոհվել է 2 և վիրավորվել առնվազն 26 մարդ, հարվածներ է հասցրվել բնակելի շենքին, հյուրանոցին, պահեստներին, հանրակացարանին, վառելիքի և սպասարկման կայաններին[139]։ Ուկրաինայի էլեկտրացանցային օպերատոր «Ուկրեներգո»-ն հայտարարել է, որ առավոտյան ռուսական ռմբակոծությունը եղել է վեց ամսվա ընթացքում առաջին խոշոր հարձակումը՝ էներգետիկ ենթակառուցվածքների վրա և դա առաջացրել է մասնակի անջատումներ Ռիվնեի, Ժիտոմիրի, Կիևի, Դնեպրոպետրովսկի և Խարկովի մարզերում[140]։

Դնեպրի հրշեջ վարչությունը ռուսական հրթիռակոծությունից հետո 2023 թվականի մայիսի 22-ին

2023 թվականի հոկտեմբեր

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հոկտեմբերի 21-ին ռուսական S-300 հրթիռը հարվածել է Ուկրաինայի Խարկովի մարզի Նովի Կորոտիչ քաղաքի փոստային բաժանմունքին՝ Ուկրաինա Ռուսաստանի ներխուժման ժամանակ: Զոհվել է 8 մարդ, ևս 15-ը՝ վիրավորվել, բոլորն էլ փոստի աշխատակիցներ[141][142][143][144][145][146]։

2023 թվականի դեկտեմբեր

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ըստ ուկրաինացի զինվորականների՝ Ռուսաստանը օգտագործել է 158 հրթիռ և անօդաչու թռչող սարք՝ 2023 թվականի դեկտեմբերի 29-ին Ուկրաինա «լիամասշտաբ ներխուժման սկզբից ի վեր ամենամեծ հարվածը» հասցնելու համար։ Առնվազն 26 մարդ զոհվել է, 120-ը՝ վիրավորվել[147][148]։

Կիևում ահաբեկչությունների հետևանքով 50 մարդ վիրավորվել է, 3-ը՝ զոհվել[149]: Ավելի քան 250 հազար մարդ մնացել է առանց էլեկտրականության[149][150]:

2024 թվականի ապրիլ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ապրիլի 11-ին ռուսական հարվածները գիշերը հարձակման արդյունքում ոչնչացրել են Կիևի մարզի Տրիպիլսկա ՋԷԿ-ը[151][152]։

Տուժած այլ երկրներ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մոլդովա

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մոլդովայի փոխվարչապետ Նիկու Պոպեսկուն հայտարարել է, որ հոկտեմբերի 10-ին Սև ծովից Ուկրաինայի դեմ արձակված ռուսական երեք հրթիռներ հատել են Մոլդովայի օդային տարածքը։ Նա դատապարտել է այս իրադարձությունը «ամենաուժեղ կերպով» և այն անվանել միջազգային իրավունքի խախտում։ Պոպեսկուն նաև հավելել է, որ բացատրություններ տալու համար կանչվել է Մոլդովայում Ռուսաստանի դեսպան Օլեգ Վասնեցովը[153]։

Մոլդովայի փոխվարչապետ Նիկու Պոպեսկուն հայտարարել է, որ հոկտեմբերի 10-ին Սև ծովից Ուկրաինայի դեմ արձակված ռուսական երեք հրթիռներ հատել են Մոլդովայի օդային տարածքը։ Նա դատապարտել է այս իրադարձությունը «ամենաուժեղ կերպով» և այն անվանել միջազգային իրավունքի խախտում։ Պոպեսկուն նաև հավելել է, որ բացատրություններ տալու համար կանչվել է Մոլդովայում Ռուսաստանի դեսպան Օլեգ Վասնեցովը[153]։

Դեկտեմբերի 5-ին հերթական հրթիռն ընկել է Մոլդովայի տարածք։ Մոլդովայի ներքին գործերի նախարարությունը հայտարարել է, որ այն հայտնաբերվել է Մոլդովայի սահմանային ոստիկանության կողմից Բրիչենի քաղաքին մոտ գտնվող պտղատու այգում: Դրա շնորհիվ պարեկությունն ուժեղացել է, և զգոնության մակարդակը բարձրացել է Բրիչենի և Օկնիցա շրջաններում։ Ռազմական փորձագետ Ալեքսեյ Լեոնկովն ասաց, որ ինչպես Լեհաստանում ընկած հրթիռը, այնպես էլ այս հրթիռը եղել է С-300 հրթիռային համակարգից[154]։

Հունվարի 14-ին Մոլդովայի սահմանային ոստիկանությունը հրթիռի բեկորներ է հայտնաբերել Բրիչենի շրջանի Լարգա քաղաքում[155][156]։ Մոլդովան նաև հայտարարել է, որ իր օդային տարածքը կրկին խախտվել է հունվարի 14-ի հարձակումների ժամանակ[155]։

2024 թվականի փետրվարի 11-ին Էտուլիա գյուղում հայտնաբերվել են ռուսական անօդաչու թռչող սարքի բեկորներ։ Ենթադրվում էր, որ այն կործանվել է Մոլդովայում՝ Ուկրաինայի հակաօդային պաշտպանության ուժերի կողմից փակվելուց հետո։ Ավելի վաղ փետրվարի 9-ի լույս 10-ի գիշերը ռուսական անօդաչու սարքերով հարձակում էր տեղի ունեցել ուկրաինական Իզմայիլ շրջանի վրա[157]։ Փետրվարի 17-ին Էտուլիա Նուայում կրկին հայտնաբերվել են ռուսական անօդաչու թռչող սարքի բեկորներ[158]։ Դա կրկին տեղի ունեցավ ապրիլի 4-ին, երբ ռուսական անօդաչու թռչող սարքի բեկորները կրկին հայտնաբերվեցին Էտուլիայի մոտ՝ նախորդ գիշեր անօդաչու սարքերով Ուկրաինայի դեմ ռուսական հարձակման հետևանքով[159]։

Լեհաստան

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Նոյեմբերի 15-ին հրթիռը հարվածել է Լեհաստանի տարածքին Ուկրաինայի հետ սահմանի մոտ գտնվող Պրժևոդով գյուղի վրա, ինչի հետևանքով երկու խաղաղ բնակիչ է զոհվել հացահատիկի չորանոցում։ Այդ պահին օդում եղել է առնվազն 50 հրթիռ: Ուկրաինայի ռազմաօդային ուժերի ներկայացուցչի խոսքով՝ ռուսական 20 հրթիռներից 15-ը խոցվել են։ Ուկրաինան 2-ական կալանիչ հրթիռ է արձակել յուրաքանչյուր եկող ռուսական հրթիռի վրա։ Մամուլի խոսնակ Յուրի Իգնատը հարցազրույցի ժամանակ ասել է. «Այսպիսով, մենք կարող ենք ենթադրել, որ մեր կողմից արձակվել է առնվազն 30 հրթիռ»[160]։ Սա եղել է առաջին դեպքն, երբ հրթիռը հարվածել է ՆԱՏՕ-ի տարածքին Ուկրաինա ռուսական ներխուժման ժամանակ[161]։ Որոշվել է, որ հրթիռը, հավանաբար, արձակվել է Ուկրաինայի կողմից՝ որպես իրենց հակաօդային պաշտպանության համակարգի մաս՝ ի պատասխան շարունակվող հրթիռային հարվածների, թեև Լեհաստանի և ՆԱՏՕ-ի հետաքննությունը շարունակվում է[162]։

2024 թվականի հունվարի 2-ին Լեհաստանը գործարկել է իր F-16 մարտավարական ավիացիան՝ իր օդային տարածքը պաշտպանելու համար[163]։

Ռումինիա

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

2023 թվականի օգոստոսի 4-ին Ուկրաինան հայտնել է, որ ռուսական «Շահիդ» անօդաչու թռչող սարքերը, որոնք ուղղված են եղել Դանուբի նավահանգիստներին, պայթել են հարևան Ռումինիայի տարածքում։ Ռումինիայի իշխանությունները հայտարարել են, որ միջադեպը «ուղղակի ռազմական սպառնալիքներ չի առաջացրել Ռումինիայի ազգային տարածքի կամ տարածքային ջրերի համար»[164]։ Սեպտեմբերի 6-ին Ռումինիայի կառավարությունը հաստատել է Դանուբի ափին անօդաչու թռչող սարքի մնացորդների հայտնաբերումը: Սեպտեմբերի 7-ին ՆԱՏՕ-ն իր աջակցությունը հայտնեց Ռումինիային և հայտարարեց Սև ծովում ՆԱՏՕ-ի ներկայության ուժեղացման մասին՝ ի պատասխան ռուսական օդային հարձակումների[165]։

Բելառուս

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

2022 թվականի դեկտեմբերի 29-ի հրթիռային հարվածների ալիքից հետո հաղորդվել է, որ ուկրաինական S-300 հակաօդային պաշտպանության հրթիռը խոցվել է Բելառուսի իշխանությունների կողմից այն բանից հետո, երբ այն թռել է դեպի Բելառուս։ Այն վթարի է ենթարկվել Հարբախա գյուղի մոտ։ Երկու կողմերն էլ կատարվածն ընդունել են որպես դժբախտ պատահար[166]։

Ծանոթագրություններ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
  1. ↑ Meilhan, Pierre; Roth, Richard (2022 թ․ հոկտեմբերի 22). «Ukrainian military says 18 Russian cruise missiles destroyed amid attacks on energy infrastructure». CNN International. Արխիվացված օրիգինալից 2022 թ․ հոկտեմբերի 22-ին. Վերցված է 2022 թ․ հոկտեմբերի 22-ին.
  2. ↑ Olearchyk, Roman; Srivastava, Mehul; Seddon, Max; Miller, Christopher (2022 թ․ հոկտեմբերի 10). «Vladimir Putin says Russia launched strikes on Ukraine over Crimea bridge explosion». Financial Times. Արխիվացված օրիգինալից 2022 թ․ հոկտեմբերի 10-ին. Վերցված է 2022 թ․ հոկտեմբերի 10-ին.
  3. ↑ «Ukraine: Russian large-scale strikes are 'unacceptable escalation', says Guterres». 2022 թ․ հոկտեմբերի 10. Արխիվացված օրիգինալից 2022 թ․ հոկտեմբերի 10-ին. Վերցված է 2022 թ․ հոկտեմբերի 11-ին.
  4. ↑ «Zelenskiy asks G7 for monitoring of Ukraine's border with Belarus». the Guardian (անգլերեն). 2022 թ․ հոկտեմբերի 11. Արխիվացված օրիգինալից 2022 թ․ հոկտեմբերի 21-ին. Վերցված է 2022 թ․ դեկտեմբերի 6-ին.
  5. ↑ «Ukraine: Russian attacks on critical energy infrastructure amount to war crimes». Amnesty International. 2022 թ․ հոկտեմբերի 20. Արխիվացված օրիգինալից 2022 թ․ դեկտեմբերի 16-ին. Վերցված է 2022 թ․ դեկտեմբերի 17-ին.
  6. ↑ Ukraine's Energy Security and the Coming Winter – Analysis (Report). 2024 թ․ սեպտեմբեր.
  7. ↑ «Russia rains missiles down on Ukraine's capital and other cities in retaliation for Crimea bridge blast». CBS News. 2022 թ․ հոկտեմբերի 10. Արխիվացված օրիգինալից 2022 թ․ հոկտեմբերի 11-ին. Վերցված է 2022 թ․ հոկտեմբերի 11-ին.
  8. ↑ «Ukraine war: Almost half Ukraine's energy system disabled, PM says». BBC News. 2022 թ․ նոյեմբերի 18. Արխիվացված օրիգինալից 2022 թ․ նոյեմբերի 23-ին. Վերցված է 2022 թ․ նոյեմբերի 23-ին.
  9. ↑ Terajima, Asami (2022 թ․ դեկտեմբերի 9). «Ukraine war latest: Power deficit still 'significant' after Russia launches 'more than 1,000 missiles and drones' at Ukrainian energy since October». The Kyiv Independent. Արխիվացված օրիգինալից 2022 թ․ դեկտեմբերի 10-ին. Վերցված է 2022 թ․ դեկտեմբերի 10-ին.
  10. ↑ «En Ukraine, " l'hiver qui s'installe fait dorénavant de la santé une préoccupation prioritaire "». Le Monde.fr (ֆրանսերեն). 2022 թ․ դեկտեմբերի 8. Արխիվացված օրիգինալից 2022 թ․ դեկտեմբերի 8-ին. Վերցված է 2022 թ․ դեկտեմբերի 8-ին.
  11. ↑ Kraemer, Christian (2022 թ․ հոկտեմբերի 26). «Russian bombings of civilian infrastructure raise cost of Ukraine's recovery: IMF». Reuters (անգլերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2022 թ․ հոկտեմբերի 26-ին. Վերցված է 2022 թ․ հոկտեմբերի 26-ին.
  12. ↑ «UK Defense Ministry: Russia's strategy of attacking Ukraine's critical infrastructure becoming less effective». The Kyiv Independent. The Kyiv Independent news. 2022 թ․ դեկտեմբերի 1. Արխիվացված օրիգինալից 2022 թ․ դեկտեմբերի 1-ին. Վերցված է 2022 թ․ դեկտեմբերի 1-ին.
  13. ↑ «EU condemns 'barbaric' Russian missile attacks, warns Belarus». Reuters (անգլերեն). 2022 թ․ հոկտեմբերի 10. Արխիվացված օրիգինալից 2022 թ․ հոկտեմբերի 10-ին. Վերցված է 2022 թ․ հոկտեմբերի 10-ին.
  14. ↑ Mueller, Julia (2022 թ․ հոկտեմբերի 10). «NATO chief condemns 'horrific & indiscriminate' Russian attacks on Ukraine» (ամերիկյան անգլերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2022 թ․ հոկտեմբերի 11-ին. Վերցված է 2022 թ․ հոկտեմբերի 10-ին.
  15. ↑ «Ukraine live briefing: Putin, Zelensky trade accusations of 'terrorism' as bloody weekend ebbs» (անգլերեն). 2022 թ․ հոկտեմբերի 9. Արխիվացված օրիգինալից 2022 թ․ հոկտեմբերի 10-ին. Վերցված է 2022 թ․ հոկտեմբերի 10-ին.
  16. ↑ «Five people killed in Russian hit on Kyiv TV tower – video». The Guardian (բրիտանական անգլերեն). 2022 թ․ մարտի 1. ISSN 0261-3077. Արխիվացված օրիգինալից 2022 թ․ մարտի 14-ին. Վերցված է 2022 թ․ հոկտեմբերի 26-ին.
  17. ↑ «Russia hits Ukraine fuel supplies, airfields in new attacks». AP NEWS (անգլերեն). 2022 թ․ փետրվարի 26. Արխիվացված օրիգինալից 2022 թ․ փետրվարի 27-ին. Վերցված է 2022 թ․ հոկտեմբերի 26-ին.
  18. 1 2 «Ukraine's boats attack ships evacuating Ukrainian troops who surrendered on Snake Island». TASS news agency (English). 2022 թ․ փետրվարի 28. Արխիվացված օրիգինալից 2022 թ․ փետրվարի 28-ին. Վերցված է 2022 թ․ դեկտեմբերի 25-ին.{{cite web}}: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)
  19. ↑ «Russia attacks infrastructure in western Ukraine to slow supply lines». the Guardian (անգլերեն). 2022 թ․ ապրիլի 27. Արխիվացված օրիգինալից 2022 թ․ մայիսի 4-ին. Վերցված է 2022 թ․ հոկտեմբերի 26-ին.
  20. ↑ Impelli, Matthew (2022 թ․ հոկտեմբերի 6). «Half of Russia's Iranian-made drones obliterated in one week: Ukraine». Newsweek (անգլերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2022 թ․ դեկտեմբերի 17-ին. Վերցված է 2022 թ․ դեկտեմբերի 17-ին.
  21. ↑ «Russia has been planning missile strikes on Ukrainian infrastructure since early Oct – intelligence». Ukrinform. 2022 թ․ հոկտեմբերի 10. Արխիվացված օրիգինալից 2022 թ․ հոկտեմբերի 10-ին. Վերցված է 2022 թ․ հոկտեմբերի 10-ին.
  22. 1 2 3 «In Flooded Kryvyi Rih, Residents Defiant Against Russia». VOA (անգլերեն). 2022 թ․ սեպտեմբերի 17. Վերցված է 2023 թ․ հունիսի 12-ին.
  23. 1 2 «Missile attack on the Karachun dam, Ukraine». Hydropower & Dams International. Վերցված է 2023 թ․ հունիսի 12-ին.
  24. ↑ «Dozens of Russian missiles hit multiple Ukrainian cities». Al Jazeera. 2022 թ․ հոկտեմբերի 10. Արխիվացված օրիգինալից 2022 թ․ հոկտեմբերի 10-ին. Վերցված է 2022 թ․ հոկտեմբերի 12-ին.
  25. 1 2 Schreck, Adam; Arhirova, Hanna (2022 թ․ հոկտեմբերի 11). «Russia unleashes biggest attacks in Ukraine in months». Associated Press. Արխիվացված օրիգինալից 2022 թ․ հոկտեմբերի 11-ին. Վերցված է 2022 թ․ հոկտեմբերի 12-ին.
  26. ↑ Hardie, Alex (2022 թ․ հոկտեմբերի 11). «Energy minister: About 30% of Ukraine's energy infrastructure has been hit by Russian missiles since Monday». CNN. Արխիվացված օրիգինալից 2022 թ․ հոկտեմբերի 11-ին. Վերցված է 2022 թ․ հոկտեմբերի 12-ին.
  27. ↑ «Ukrenergo uses backup power schemes to restore power supply». Interfax-Ukraine (անգլերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2022 թ․ հոկտեմբերի 10-ին. Վերցված է 2022 թ․ հոկտեմբերի 10-ին.
  28. ↑ «Ракетний удар по Києву: пролунали потужні вибухи, горять автівки, є жертви» [Rocket attack on Kyiv: powerful explosions rang out, cars are on fire, there are victims]. glavred.net (ուկրաիներեն). Արխիվացված օրիգինալից 2022 թ․ հոկտեմբերի 11-ին. Վերցված է 2022 թ․ հոկտեմբերի 10-ին.
  29. ↑ «Ракетний удар по Києву. Відомо про жертв та десятки постраждалих» [Rocket attack on Kyiv. It is known about the victims and dozens of injured]. РБК-Украина (ուկրաիներեն). Արխիվացված օրիգինալից 2022 թ․ հոկտեմբերի 10-ին. Վերցված է 2022 թ․ հոկտեմբերի 10-ին.
  30. ↑ «A missile strikes near the glass bridge». Արխիվացված օրիգինալից 2022 թ․ հոկտեմբերի 10-ին. Վերցված է 2022 թ․ հոկտեմբերի 10-ին.
  31. ↑ «Россия нанесла удары по критической инфраструктуре Украины – DW – 10 October 2022» [Russia Strikes Ukraine's Critical Infrastructure – DW – 10/10/2022]. Deutsche Welle (ռուսերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2022 թ․ հոկտեմբերի 10-ին. Վերցված է 2022 թ․ հոկտեմբերի 10-ին.
  32. 1 2 «У центрі Києва вибухи» [Explosions in the center of Kyiv]. BBC News Ukraine. Արխիվացված օրիգինալից 2022 թ․ հոկտեմբերի 11-ին. Վերցված է 2022 թ․ հոկտեմբերի 11-ին.
  33. ↑ Kitsoft. «Рух поїздів на всіх лініях метрополітену призупинено. Підземні станції працюють як укриття» [Trains on all metro lines are suspended. Underground stations work as shelters]. Офіційний портал КМДА – Головна (ուկրաիներեն). Արխիվացված օրիգինալից 2022 թ․ հոկտեմբերի 10-ին. Վերցված է 2022 թ․ հոկտեմբերի 10-ին.
  34. ↑ «Россия нанесла массированные ракетные удары по всей Украине. Что известно» [Russia launched massive missile strikes throughout Ukraine. What is known]. BBC News Русская служба. 2022 թ․ հոկտեմբերի 10. Արխիվացված օրիգինալից 2022 թ․ հոկտեմբերի 10-ին. Վերցված է 2022 թ․ հոկտեմբերի 11-ին.
  35. ↑ «Kyiv cultural sites reportedly damaged in Russian bombardment». The Art Newspaper. 2022 թ․ հոկտեմբերի 11. Արխիվացված է օրիգինալից 2022 թ․ հոկտեմբերի 18-ին.
  36. ↑ «Russians attack Zaporizhzhia again, rocket strikes apartment block». Ukrainska Pravda. 2022 թ․ հոկտեմբերի 10. Արխիվացված օրիգինալից 2022 թ․ հոկտեմբերի 21-ին. Վերցված է 2022 թ․ հոկտեմբերի 21-ին.
  37. ↑ «Russia-Ukraine war briefing». The New York Times. 2022 թ․ հոկտեմբերի 10. Արխիվացված օրիգինալից 2022 թ․ հոկտեմբերի 21-ին. Վերցված է 2022 թ․ հոկտեմբերի 21-ին.
  38. ↑ «Russia's missile attacks on Ukraine». Anadolu Agency. 2022 թ․ հոկտեմբերի 11. Արխիվացված օրիգինալից 2022 թ․ հոկտեմբերի 13-ին.
  39. ↑ «У Львові окупанти вдарили по енергетичних об'єктах, в частині міста нема світла» [In Lviv, the occupiers hit energy facilities, there is no light in part of the city]. Зеркало недели | Дзеркало тижня | Mirror Weekly. Արխիվացված օրիգինալից 2022 թ․ հոկտեմբերի 10-ին. Վերցված է 2022 թ․ հոկտեմբերի 10-ին.
  40. ↑ «Частина Львова без світла після вибуху, зупинено роботу міських ТЕЦ» [Part of Lviv is without electricity after the explosion, the operation of the city's thermal power plant has been stopped]. UNIAN (ուկրաիներեն). Արխիվացված օրիգինալից 2022 թ․ հոկտեմբերի 10-ին. Վերցված է 2022 թ․ հոկտեմբերի 10-ին.
  41. ↑ «У Харкові після обстрілу немає електрики та води» [There is no electricity or water in Kharkiv after the shelling]. Ukrinform (ուկրաիներեն). 2022 թ․ հոկտեմբերի 10. Արխիվացված օրիգինալից 2022 թ․ հոկտեմբերի 10-ին. Վերցված է 2022 թ․ հոկտեմբերի 10-ին.
  42. 1 2 Peter Beaumont; Charlotte Higgins; Artem Mazhulin (2022 թ․ հոկտեմբերի 10), «Ukraine: multiple explosions hit central Kyiv and other cities», The Guardian, Kyiv, Արխիվացված օրիգինալից 2022 թ․ հոկտեմբերի 10-ին, Վերցված է 2022 թ․ հոկտեմբերի 10-ին
  43. ↑ «Новини Хмельницького "Є"» [News of Khmelnytskyi "E"]. ye.ua (ուկրաիներեն). 2022 թ․ հոկտեմբերի 10. Արխիվացված օրիգինալից 2022 թ․ հոկտեմբերի 10-ին. Վերցված է 2022 թ․ հոկտեմբերի 10-ին.
  44. ↑ «У Хмельницькому і Житомирі теж вибухи» [There were also explosions in Khmelnytskyi and Zhytomyr]. Українська правда (ուկրաիներեն). Արխիվացված օրիգինալից 2022 թ․ հոկտեմբերի 10-ին. Վերցված է 2022 թ․ հոկտեմբերի 10-ին.
  45. ↑ «В Івано-Франківську призупинили роботу транспорту, жителів закликали працювати дистанційно (оновлено)» [Transport was suspended in Ivano-Frankivsk, residents were urged to work remotely (updated)]. LB.ua. 2022 թ․ հոկտեմբերի 10. Արխիվացված օրիգինալից 2022 թ․ հոկտեմբերի 10-ին. Վերցված է 2022 թ․ հոկտեմբերի 10-ին.
  46. ↑ «Ракетний удар Росії по Києву та низці інших міст: що відомо» [Russia's missile attack on Kyiv and a number of other cities: what is known]. ТСН.ua (ուկրաիներեն). 2022 թ․ հոկտեմբերի 10. Արխիվացված օրիգինալից 2022 թ․ հոկտեմբերի 10-ին. Վերցված է 2022 թ․ հոկտեմբերի 10-ին.
  47. 1 2 «Число погибших в результате российских обстрелов 10 октября возросло до 23 человек» [Death toll from Russian shelling on October 10 rises to 23] (ռուսերեն). Radio France Internationale. 2022 թ․ հոկտեմբերի 11. Արխիվացված օրիգինալից 2022 թ․ հոկտեմբերի 21-ին.
  48. ↑ «Dozens of Russian missiles hit multiple Ukrainian cities». Al Jazeera. 2022 թ․ հոկտեմբերի 10. Արխիվացված օրիգինալից 2022 թ․ հոկտեմբերի 10-ին. Վերցված է 2022 թ․ հոկտեմբերի 10-ին.
  49. ↑ «Ракетна атака РФ по всій Україні: в центрі Києва загинули вісім людей, вибухи пролунали в багатьох областях — онлайн» [Russian missile attack across Ukraine: eight people died in the center of Kyiv, explosions were heard in many areas — online]. nv.ua (ուկրաիներեն). Արխիվացված օրիգինալից 2022 թ․ հոկտեմբերի 10-ին. Վերցված է 2022 թ․ հոկտեմբերի 10-ին.
  50. ↑ Andrew Salmon (2022 թ․ հոկտեմբերի 10). «Samsung building hit in Russian rocket strike on Kiev». Asia Times (ամերիկյան անգլերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2022 թ․ հոկտեմբերի 13-ին. Վերցված է 2022 թ․ հոկտեմբերի 14-ին.
  51. ↑ Dobberstein, Laura. «Samsung Kyiv headquarters damaged by Russian missile strike». The Register (անգլերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2022 թ․ հոկտեմբերի 13-ին. Վերցված է 2022 թ․ հոկտեմբերի 14-ին.
  52. ↑ «Samsung's Ukraine office damaged by Russia's missile attack on Kyiv». koreatimes (անգլերեն). 2022 թ․ հոկտեմբերի 10. Արխիվացված օրիգինալից 2022 թ․ հոկտեմբերի 13-ին. Վերցված է 2022 թ․ հոկտեմբերի 14-ին.
  53. ↑ «German Diplomatic Building in Kyiv Damaged by Russian Attack». WSJ (անգլերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2022 թ․ հոկտեմբերի 13-ին. Վերցված է 2022 թ․ հոկտեմբերի 14-ին.
  54. ↑ «Strikes hit building that houses empty German consulate in Kyiv, Berlin says». Reuters (անգլերեն). 2022 թ․ հոկտեմբերի 10. Արխիվացված օրիգինալից 2022 թ․ հոկտեմբերի 13-ին. Վերցված է 2022 թ․ հոկտեմբերի 14-ին.
  55. ↑ «Russian explosive drones strike Ukraine's capital, 4 killed». PBS NewsHour (ամերիկյան անգլերեն). 2022 թ․ հոկտեմբերի 17. Արխիվացված օրիգինալից 2022 թ․ դեկտեմբերի 24-ին. Վերցված է 2022 թ․ դեկտեմբերի 24-ին.
  56. ↑ «Число погибших при обстреле жилого дома в Запорожье возросло до 5» [The death toll in the shelling of a residential building in Zaporizhzhia has increased to 5]. Anadolu Agency (ռուսերեն). 2022 թ․ հոկտեմբերի 11. Արխիվացված օրիգինալից 2022 թ․ հոկտեմբերի 21-ին. Վերցված է 2023 թ․ փետրվարի 10-ին.
  57. ↑ Bachega, Hugo; Lukov, Yaroslav (2022 թ․ հոկտեմբերի 18). «Ukraine war: Blackouts in 1,162 towns and villages after Russia strikes». BBC News. Արխիվացված օրիգինալից 2022 թ․ հոկտեմբերի 22-ին. Վերցված է 2022 թ․ հոկտեմբերի 22-ին.
  58. ↑ Olearchyk, Roman (2022 թ․ հոկտեմբերի 22). «Russia ramps up missile strikes on Ukraine's energy infrastructure». Financial Times. Արխիվացված օրիգինալից 2022 թ․ հոկտեմբերի 22-ին. Վերցված է 2022 թ․ հոկտեմբերի 22-ին.
  59. ↑ Jones, Gareth (2022 թ․ հոկտեմբերի 27). «Kyiv, other regions set for longer-than-planned blackouts after Russia strikes». www.reuters.com. Reuters. Արխիվացված օրիգինալից 2022 թ․ հոկտեմբերի 27-ին. Վերցված է 2022 թ․ հոկտեմբերի 27-ին.
  60. ↑ «Another mass attack on Monday morning: Russia hits energy infrastructure across Ukraine». The Kyiv Independent. 2022 թ․ հոկտեմբերի 31. Արխիվացված օրիգինալից 2022 թ․ հոկտեմբերի 31-ին. Վերցված է 2022 թ․ հոկտեմբերի 31-ին.
  61. 1 2 «росія випустила по Україні близько 100 ракет – Повітряні сили» [Russia launched about 100 missiles over Ukraine – Air Force]. Укрінформ. 2022 թ․ նոյեմբերի 15. Արխիվացված օրիգինալից 2022 թ․ նոյեմբերի 15-ին. Վերցված է 2022 թ․ նոյեմբերի 15-ին.
  62. ↑ «Россия нанесла ракетный удар по 17 регионам Украины» [Russia launched a missile attack on 17 regions of Ukraine]. Meduza. 2022 թ․ նոյեմբերի 15. Արխիվացված է օրիգինալից 2022 թ․ նոյեմբերի 15-ին.
  63. ↑ «PM Mateusz Morawiecki calls for calm after explosion – as it happened». TheGuardian.com. 2022 թ․ նոյեմբերի 16. Արխիվացված օրիգինալից 2022 թ․ նոյեմբերի 15-ին. Վերցված է 2022 թ․ նոյեմբերի 15-ին.
  64. ↑ «Russia attacks Ukrainian missile plant and gas production facilities». reuters.com. 2022 թ․ նոյեմբերի 17. Արխիվացված օրիգինալից 2022 թ․ նոյեմբերի 17-ին. Վերցված է 2022 թ․ նոյեմբերի 17-ին.
  65. ↑ «Russians attack Ukrainian natural gas production facilities and PA Pivdenmash». pravda.com.ua. 2022 թ․ նոյեմբերի 17. Արխիվացված օրիգինալից 2022 թ․ նոյեմբերի 17-ին. Վերցված է 2022 թ․ նոյեմբերի 17-ին.
  66. ↑ «At least six die in Ukraine as dozens of missiles target civilian infrastructure». The Guardian. 2022 թ․ նոյեմբերի 23. Արխիվացված օրիգինալից 2022 թ․ նոյեմբերի 24-ին. Վերցված է 2022 թ․ նոյեմբերի 24-ին.
  67. ↑ «Ukraine war: Zelensky denounces Russian 'terror' in UN address». BBC. 2022 թ․ նոյեմբերի 23. Արխիվացված օրիգինալից 2022 թ․ նոյեմբերի 24-ին. Վերցված է 2022 թ․ նոյեմբերի 24-ին.
  68. ↑ «Russia launches heavy new missile strikes, at least two dead – officials». www.reuters.com. Reuters. 2022 թ․ դեկտեմբերի 5. Արխիվացված օրիգինալից 2022 թ․ դեկտեմբերի 5-ին. Վերցված է 2022 թ․ դեկտեմբերի 5-ին.
  69. ↑ Starkov, Nick (2022 թ․ դեկտեմբերի 11). «Russia drones smash power network in Odesa». www.reuters.com. Reuters. Արխիվացված օրիգինալից 2023 թ․ հունվարի 6-ին. Վերցված է 2022 թ․ դեկտեմբերի 11-ին.
  70. ↑ «Governors: Russia's attacks hit 7 regions on Dec. 10». The Kyiv Independent. 2022 թ․ դեկտեմբերի 11. Արխիվացված օրիգինալից 2022 թ․ դեկտեմբերի 11-ին. Վերցված է 2022 թ․ դեկտեմբերի 11-ին.
  71. ↑ «Governor: 300,000 people remain without power supply in Odesa Oblast». The Kyiv Independent. 2022 թ․ դեկտեմբերի 11. Արխիվացված օրիգինալից 2022 թ․ դեկտեմբերի 11-ին. Վերցված է 2022 թ․ դեկտեմբերի 11-ին.
  72. ↑ «Russia launches 7th mass missile attack on Ukraine's energy system». The Kyiv Independent. 2022 թ․ դեկտեմբերի 16. Արխիվացված օրիգինալից 2022 թ․ դեկտեմբերի 16-ին. Վերցված է 2022 թ․ դեկտեմբերի 16-ին.
  73. ↑ Balmforth, Tom; Harmash, Olena (2022 թ․ դեկտեմբերի 16). «Russia fires scores of missiles in one of its biggest attacks on Ukraine». www.reuters.com. Reuters. Արխիվացված օրիգինալից 2022 թ․ դեկտեմբերի 16-ին. Վերցված է 2022 թ․ դեկտեմբերի 16-ին.
  74. ↑ Kramer, Andrew E.; Santora, Marc (2022 թ․ դեկտեմբերի 16). «In Subfreezing Cold, Waves of Russian Missiles Batter Ukraine». The New York Times (ամերիկյան անգլերեն). ISSN 0362-4331. Արխիվացված օրիգինալից 2022 թ․ դեկտեմբերի 17-ին. Վերցված է 2022 թ․ դեկտեմբերի 17-ին.
  75. ↑ «Ukraine warns of long outages after wave of Russian strikes hit power grid». the Guardian (անգլերեն). Agence France-Presse. 2022 թ․ դեկտեմբերի 17. Արխիվացված օրիգինալից 2022 թ․ դեկտեմբերի 17-ին. Վերցված է 2022 թ․ դեկտեմբերի 17-ին.
  76. ↑ «Russia attacks Kyiv overnight with swarm of self-detonating drones». Washington Post. Արխիվացված օրիգինալից 2022 թ․ դեկտեմբերի 19-ին. Վերցված է 2022 թ․ դեկտեմբերի 20-ին.
  77. ↑ Kyiv Independent's Desk (2022 թ․ դեկտեմբերի 20). «Air Force: Russian kamikaze drone attack on Dec. 19 was largest to date». The Kyiv Independent. Արխիվացված օրիգինալից 2022 թ․ դեկտեմբերի 20-ին. Վերցված է 2022 թ․ դեկտեմբերի 20-ին.
  78. ↑ Terajima, Asami (2022 թ․ դեկտեմբերի 29). «Update: Ukraine downs 54 out of 69 missiles amid Russia's 8th mass attack». The Kyiv Independent. Արխիվացված օրիգինալից 2022 թ․ դեկտեմբերի 29-ին. Վերցված է 2022 թ․ դեկտեմբերի 29-ին.
  79. ↑ «Ukraine's Air Forces specify what weapons and areas Russia used to attack on 29 December». Ukrainska Pravda (անգլերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2022 թ․ դեկտեմբերի 29-ին. Վերցված է 2022 թ․ դեկտեմբերի 29-ին.
  80. ↑ «Russia launches large round of missile attacks on Ukraine». the Guardian (անգլերեն). 2022 թ․ դեկտեմբերի 29. Արխիվացված օրիգինալից 2022 թ․ դեկտեմբերի 29-ին. Վերցված է 2022 թ․ դեկտեմբերի 29-ին.
  81. ↑ Kramer, Andrew E. (2022 թ․ դեկտեմբերի 29). «Russian Missile Barrage Staggers Ukraine's Air Defenses». The New York Times (ամերիկյան անգլերեն). ISSN 0362-4331. Արխիվացված օրիգինալից 2022 թ․ դեկտեմբերի 30-ին. Վերցված է 2022 թ․ դեկտեմբերի 30-ին.
  82. ↑ «Віталій Кличко». Telegram. Արխիվացված օրիգինալից 2022 թ․ դեկտեմբերի 29-ին. Վերցված է 2022 թ․ դեկտեմբերի 29-ին.
  83. ↑ «КМВА (Київська міська військова адміністрація)». Telegram. Արխիվացված օրիգինալից 2022 թ․ դեկտեմբերի 29-ին. Վերցված է 2022 թ․ դեկտեմբերի 29-ին.
  84. ↑ Peleschuk, Dan; Harmash, Olena (2022 թ․ դեկտեմբերի 31). «Russian missile strikes on Ukraine kill one person in Kyiv». www.reuters.com. Reuters. Արխիվացված օրիգինալից 2022 թ․ դեկտեմբերի 31-ին. Վերցված է 2022 թ․ դեկտեմբերի 31-ին.
  85. ↑ «'Terror on New Year's Eve': huge Russian missile attack kills one in Ukraine». the Guardian (անգլերեն). 2022 թ․ դեկտեմբերի 31. Արխիվացված օրիգինալից 2022 թ․ դեկտեմբերի 31-ին. Վերցված է 2022 թ․ դեկտեմբերի 31-ին.
  86. ↑ Query, Alexander (2022 թ․ դեկտեմբերի 31). «Russia ends the year by killing, wounding, displacing civilians». The Kyiv Independent. Արխիվացված օրիգինալից 2022 թ․ դեկտեմբերի 31-ին. Վերցված է 2022 թ․ դեկտեմբերի 31-ին.
  87. ↑ Kramer, Andrew E.; Troianovski, Anton (2022 թ․ դեկտեմբերի 31). «Deadly Russian Strikes Hammer Ukraine on New Year's Eve». The New York Times (ամերիկյան անգլերեն). ISSN 0362-4331. Արխիվացված օրիգինալից 2023 թ․ հունվարի 1-ին. Վերցված է 2023 թ․ հունվարի 1-ին.
  88. ↑ Garanich, Gleb; Ogirenko, Velantyn (2023 թ․ հունվար). «Bombardment, air raid sirens mark Ukraine's start to 2023». www.reuters.com. Reuters. Արխիվացված օրիգինալից 2023 թ․ հունվարի 1-ին. Վերցված է 2023 թ․ հունվարի 1-ին.
  89. ↑ RFE/RL's Ukrainian Service. «Russian Strikes Kill At Least Three On New Year's Day As Air-Raid Sirens Continue To Blare». Radiofreeeurope/Radioliberty. RFE/RL Inc. Արխիվացված օրիգինալից 2023 թ․ հունվարի 1-ին. Վերցված է 2023 թ․ հունվարի 1-ին.
  90. ↑ Lapin, Denis; Kesaieva, Julia; Pennington, Josh (2023 թ․ հունվարի 14). «'Attack on the capital': Ukrainian officials report several powerful explosions in Kyiv». CNN (անգլերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2023 թ․ հունվարի 15-ին. Վերցված է 2023 թ․ հունվարի 14-ին.
  91. ↑ Marci, Federica. «Russia-Ukraine live: Russian missiles hit infrastructure in Kyiv». aljazeera.com. Al Jazeera. Արխիվացված օրիգինալից 2023 թ․ հունվարի 16-ին. Վերցված է 2023 թ․ հունվարի 14-ին.
  92. ↑ Koshiw, Isobel (2023 թ․ հունվարի 14). «Russian missile attack hits infrastructure in Kyiv – officials». The Guardian. Արխիվացված օրիգինալից 2023 թ․ հունվարի 14-ին. Վերցված է 2023 թ․ հունվարի 14-ին.
  93. ↑ Specia, Megan (2023 թ․ հունվարի 14). «Explosions Ring Out in Kyiv After Days of Relative Calm». The New York Times. Արխիվացված օրիգինալից 2023 թ․ հունվարի 14-ին. Վերցված է 2023 թ․ հունվարի 14-ին.
  94. ↑ Harmash, Olena; Balmforth, Tom (2023 թ․ հունվարի 14). «Russia fires new wave of missiles at Ukraine after hitting Kyiv infrastructure». www.reuters.com. Reuters. Արխիվացված օրիգինալից 2023 թ․ հունվարի 14-ին. Վերցված է 2023 թ․ հունվարի 14-ին.
  95. ↑ «Russian attack on Dnipro: death toll rises to 46 people». Ukrainska Pravda. Արխիվացված օրիգինալից 2023 թ․ հունվարի 19-ին. Վերցված է 2022 թ․ հունվարի 27-ին.
  96. ↑ Harmash, Olena; Polityuk, Pavel (2023 թ․ հունվարի 14). «Ukraine says apartment block in Dnipro badly damaged in Russian missile attack». www.reuters.com. Reuters. Արխիվացված օրիգինալից 2023 թ․ հունվարի 14-ին. Վերցված է 2023 թ․ հունվարի 14-ին.
  97. ↑ «Russians hit multi-storey residential building in Dnipro city: 5 dead, 27 wounded». Ukrainska Pravda (English). 2023 թ․ հունվարի 14. Արխիվացված օրիգինալից 2023 թ․ հունվարի 14-ին. Վերցված է 2023 թ․ հունվարի 14-ին.{{cite web}}: CS1 սպաս․ չճանաչված լեզու (link)
  98. ↑ «Ворог влучив у житловий будинок у Дніпрі: стан постраждалих». Информатор UA (ուկրաիներեն). 2023 թ․ հունվարի 14. Արխիվացված օրիգինալից 2023 թ․ հունվարի 14-ին. Վերցված է 2023 թ․ հունվարի 15-ին.
  99. ↑ «Russia fires new waves of missiles at Ukraine and hits energy infrastructure». BBC News (բրիտանական անգլերեն). 2023 թ․ հունվարի 14. Արխիվացված օրիգինալից 2023 թ․ հունվարի 15-ին. Վերցված է 2023 թ․ հունվարի 15-ին.
  100. ↑ Hunder, Max; Vasovic, Aleksandar (2023 թ․ հունվարի 17). «Ukraine ends search for survivors in Dnipro, death toll hits 44». www.reuters.com. Reuters. Արխիվացված օրիգինալից 2023 թ․ հունվարի 17-ին. Վերցված է 2023 թ․ հունվարի 17-ին.
  101. ↑ Balmforth, Tom; Peleschuk, Dan (2023 թ․ հունվարի 26). «Russian strikes kill 11 in Ukraine, Zelenskiy says intimidation effort failed». Reuters (անգլերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2023 թ․ հունվարի 26-ին. Վերցված է 2023 թ․ հունվարի 27-ին.
  102. ↑ «Ukraine 'cannot be broken' says its top general after Russian missile attack | Ukraine | The Guardian». amp.theguardian.com. Արխիվացված օրիգինալից 2023 թ․ հունվարի 27-ին. Վերցված է 2023 թ․ հունվարի 27-ին.
  103. ↑ Balmforth, Tom (2023 թ․ հունվարի 26). «Russian missile attack kills one in Kyiv, damages power grid». www.reuters.com. Reuters. Արխիվացված օրիգինալից 2023 թ․ հունվարի 26-ին. Վերցված է 2023 թ․ հունվարի 26-ին.
  104. ↑ «Ukraine wakes up to deadly attacks after securing battle tanks». www.aljazeera.com (անգլերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2023 թ․ հունվարի 27-ին. Վերցված է 2023 թ․ հունվարի 27-ին.
  105. ↑ «Russia's war on Ukraine: The latest news». www.reuters.com. Reuters. Reuters. Արխիվացված օրիգինալից 2023 թ․ փետրվարի 10-ին. Վերցված է 2023 թ․ փետրվարի 10-ին.
  106. 1 2 Harding, Luke (2023 թ․ փետրվարի 10). «Large-scale Russian missile attacks 'reconnaissance' for future offensive». The Guardian (բրիտանական անգլերեն). ISSN 0261-3077. Արխիվացված օրիգինալից 2023 թ․ փետրվարի 10-ին. Վերցված է 2023 թ․ փետրվարի 10-ին.
  107. ↑ «Explosions in Kyiv as Ukraine's power grid hit by Russian missiles». Reuters (անգլերեն). 2023 թ․ փետրվարի 10. Վերցված է 2023 թ․ մարտի 1-ին.
  108. ↑ Vinograd, Cassandra (2023 թ․ փետրվարի 11). «Ukraine Rushes to Repair After Wave of Russian Strikes». The New York Times (ամերիկյան անգլերեն). ISSN 0362-4331. Վերցված է 2023 թ․ փետրվարի 11-ին.
  109. 1 2 Luxmoore, Matthew (2023 թ․ փետրվարի 16). «Russian Missiles Strike Ukraine as Kyiv Warns of Anniversary Barrage». WSJ (ամերիկյան անգլերեն). Վերցված է 2023 թ․ փետրվարի 16-ին.
  110. ↑ «General Staff: Russia launches 24 air strikes, uses 41 missiles on Feb. 16». The Kyiv Independent. 2023 թ․ փետրվարի 17. Վերցված է 2023 թ․ փետրվարի 17-ին.
  111. ↑ Kramer, Andrew E.; Nechepurenko, Ivan; Kim, Victoria (2023 թ․ մարտի 9). «Russia Uses Hypersonic Missiles in Broad Strike on Ukraine». The New York Times (ամերիկյան անգլերեն). ISSN 0362-4331. Վերցված է 2023 թ․ մարտի 10-ին.
  112. ↑ «Russia Shifts Tactics With Deadly Missile Strikes on Ukraine». Bloomberg.com (անգլերեն). 2023 թ․ մարտի 9. Վերցված է 2023 թ․ մարտի 10-ին.
  113. ↑ Polityuk, Pavel; Perun, Andriy (2023 թ․ մարտի 9). «Russia kills civilians in first huge missile wave for weeks». www.reuters.com. Reuters. Վերցված է 2023 թ․ մարտի 9-ին.
  114. ↑ Moloney, Rita (2023 թ․ ապրիլի 8). «Ukraine to export electricity again after months of Russian attacks». BBC News. Վերցված է 2023 թ․ մայիսի 4-ին.
  115. ↑ «Water cut off in 67 Donetsk Oblast settlements after Russian attack». Ukrainska Pravda (անգլերեն). Վերցված է 2023 թ․ հունիսի 11-ին.
  116. ↑ «Russia launches deadly wave of missile attacks on Ukraine cities». The Guardian. 2023 թ․ ապրիլի 28. Վերցված է 2023 թ․ մայիսի 21-ին.
  117. ↑ «UK Intelligence assesses Russia's latest missile strikes on Ukraine». Ukrainska Pravda. 2023 թ․ մայիսի 3.
  118. ↑ «Latest Defence Intelligence update on the situation in Ukraine – 31 May 2023». Twitter (անգլերեն). Վերցված է 2023 թ․ մայիսի 31-ին.
  119. 1 2 Shmigel, Pete (2023 թ․ մայիսի 31). «Russia's Month of Missile Madness: 90% of Projectiles Failed, $1.7 Billion Spent». Get the Latest Ukraine News Today – KyivPost (անգլերեն). Վերցված է 2023 թ․ մայիսի 31-ին.
  120. ↑ Santora, Marc; Martínez, Andrés R. (2023 թ․ մայիսի 28). «Kyiv Repels Its Largest Ever Drone Attack Launched by Russian Forces». The New York Times (ամերիկյան անգլերեն). ISSN 0362-4331. Վերցված է 2023 թ․ մայիսի 28-ին.
  121. ↑ «Russian Offensive Campaign Assessment, May 29, 2023». Institute for the Study of War (անգլերեն). 2023 թ․ մայիսի 29. Վերցված է 2023 թ․ մայիսի 31-ին.
  122. ↑ «Ukraine ammunition depot reportedly hit in wave of Russian missile attacks». The Guardian. 2023 թ․ մայիսի 1. Վերցված է 2023 թ․ մայիսի 21-ին.
  123. ↑ «Number of injured in Russian night attack on Khmelnytskyi region rises to 21». www.ukrinform.net (անգլերեն). 2023 թ․ մայիսի 13. Վերցված է 2023 թ․ հունիսի 2-ին.
  124. ↑ Dawson, Bethany. «Footage shows massive explosions and fireballs after a wave of Russian drones targeted a city in western Ukraine». Business Insider. Վերցված է 2023 թ․ մայիսի 14-ին.
  125. ↑ «Ukraine Eurovision act's city Ternopil attacked before performance». BBC. 2023 թ․ մայիսի 14. Վերցված է 2023 թ․ մայիսի 22-ին.
  126. ↑ «Ukraine war: Russia destroys hospital in latest missile attack». BBC. 2023 թ․ մայիսի 26. Վերցված է 2023 թ․ մայիսի 26-ին.
  127. ↑ «Russian attack on Ukrainian clinic kills two and wounds 30, Kyiv says». Reuters. 2023 թ․ մայիսի 26. Վերցված է 2023 թ․ մայիսի 26-ին.
  128. ↑ Santora, Marc (2023 թ․ մայիսի 26). «Russians Hit Ukrainian Hospital as Both Sides Step Up Long-Range Strikes». The New York Times (ամերիկյան անգլերեն). ISSN 0362-4331. Վերցված է 2023 թ․ մայիսի 27-ին.
  129. ↑ «Putin: Attack on Moscow was response to strike on Ukrainian military intelligence HQ». Al Arabiya. 2023 թ․ մայիսի 30 – via Reuters.
  130. ↑ «Putin Says Attack On Moscow 'Response' To Strike On Ukrainian Army Intelligence HQ». Barron's. 2023 թ․ մայիսի 30 – via Agence France-Presse.
  131. ↑ Shah, Nadeem; Greenall, Robert (2023 թ․ մայիսի 30). «Moscow drone attack: Putin says Ukraine trying to frighten Russians». BBC News.
  132. ↑ «South Africa's Ramaphosa tells Vladimir Putin to stop war in Ukraine as African delegation arrives in Moscow to plead for peace». Sky News. 2023 թ․ հունիսի 18.
  133. ↑ «African delegation in Eastern Europe: More than a photo op?». Deutsche Welle. 2023 թ․ հունիսի 18.
  134. ↑ Vinograd, Cassandra; Kim, Victoria (2023 թ․ հունիսի 20). «Russia Targets Kyiv and Lviv With Attack Drones». The New York Times (ամերիկյան անգլերեն). ISSN 0362-4331. Վերցված է 2023 թ․ հունիսի 21-ին.
  135. ↑ «Putin tightens grip on Africa after killing Black Sea grain deal». Politico. 2023 թ․ հուլիսի 19.
  136. ↑ «Ukraine: Guterres 'strongly condemns' Russian attacks on Odesa and other ports». UN News. 2023 թ․ հուլիսի 20. Արխիվացված է օրիգինալից 2023-07-23-ին. Վերցված է 2025-01-27-ին.
  137. ↑ «The latest Russian strike on Ukraine's Odessa leaves 1 dead, many hurt and a cathedral badly damaged». Euronews. 2023 թ․ հուլիսի 23.
  138. ↑ «Ukrainian air defenses in Odesa outgunned as Russia targets global grain supply». CNN. 2023 թ․ հուլիսի 21.
  139. ↑ «Russia launches mass wave of missile attacks, 2 killed, 26 injured». The Kyiv Independent (անգլերեն). 2023 թ․ սեպտեմբերի 21. Վերցված է 2023 թ․ սեպտեմբերի 21-ին.
  140. ↑ Miller, Christopher; Olearchyk, Roman (2023 թ․ սեպտեմբերի 21). «Russia targets Ukrainian cities in pre-dawn missile attack». Financial Times. Վերցված է 2023 թ․ սեպտեմբերի 21-ին.
  141. ↑ «Число погибших после удара по терминалу "Новой почты" возросло до 8». RBC. 2023 թ․ նոյեմբերի 3.
  142. ↑ «Russian missile strike on Kharkiv postal centre kills six, governor says». The Guardian (բրիտանական անգլերեն). 2023 թ․ հոկտեմբերի 21. 0261-3077. Վերցված է 2023 թ․ հոկտեմբերի 22-ին.
  143. ↑ Starkova, Maria (2023 թ․ հոկտեմբերի 22). «Six killed in Russia's missile attack on Kharkiv postal centre, Ukraine says». Reuters (անգլերեն). Վերցված է 2023 թ․ հոկտեմբերի 22-ին.
  144. ↑ «Ukraine updates: Russian missile hits Kharkiv postal center». Deutsche Welle (անգլերեն). 2023 թ․ հոկտեմբերի 22.
  145. ↑ «Ukraine war: Six postal workers killed in Kharkiv missile strike». BBC News (բրիտանական անգլերեն). 2023 թ․ հոկտեմբերի 21. Վերցված է 2023 թ․ հոկտեմբերի 22-ին.
  146. ↑ «Russian strike on Ukrainian mail depot kills six, officials say». www.aljazeera.com (անգլերեն). 2023 թ․ հոկտեմբերի 22.
  147. ↑ Edwards, Christian; Vlasova, Svitlana; Knight, Mariya; Kostenko, Maria; Butenko, Victoria (2023 թ․ դեկտեմբերի 29). «Russia unleashes biggest air attack on Ukraine since start of full-scale invasion». CNN (անգլերեն). Վերցված է 2023 թ․ դեկտեմբերի 29-ին.
  148. ↑ Sauer, Pjotr; Mazhulin, Artem (2023 թ․ դեկտեմբերի 29). «Russia kills at least 18 in one of biggest attacks on Ukraine since war began». The Guardian. Վերցված է 2023 թ․ դեկտեմբերի 29-ին.
  149. 1 2 Dinara Khalilova (2024 թ․ հունվարի 8). «Officials: Death toll of Russia's Jan. 2 mass attack rises in Kyiv, Kharkiv». The Kyiv Independent (անգլերեն). Վերցված է 2024 թ․ հունվարի 8-ին.
  150. ↑ «Київ під масованим ударом Росії. Ракети з Ту-95 МС та "Кинджали", багато руйнувань, зникло світло». BBC News Україна (ուկրաիներեն). 2024 թ․ հունվարի 2. Վերցված է 2024 թ․ հունվարի 2-ին.
  151. ↑ Balmforth, Tom (2024 թ․ ապրիլի 11). «Russian air strikes destroy major Kyiv power plant, damage other stations». Reuters. Վերցված է 2024 թ․ ապրիլի 11-ին.
  152. ↑ Chursina, Kateryna (2024 թ․ ապրիլի 11). «Ukrainian Power Plant Destroyed in Russian Missile Attack: IFX». Bloomberg. Վերցված է 2024 թ․ ապրիլի 11-ին.
  153. 1 2 Fiedler, Tristian (2022 թ․ հոկտեմբերի 10). «Russian missiles crossed Moldova's airspace, deputy PM says». Politico Europe. Արխիվացված օրիգինալից 2022 թ․ հոկտեմբերի 10-ին. Վերցված է 2022 թ․ հոկտեմբերի 10-ին.
  154. ↑ «MAI, cu noi detalii despre despre racheta căzută la Briceni: "La moment nu există niciun risc pentru cetățeni"» [MAI, with new details about the rocket that fell in Briceni: "At the moment there is no risk for citizens"] (ռումիներեն). Unimedia. 2022 թ․ դեկտեմբերի 5. Արխիվացված օրիգինալից 2022 թ․ դեկտեմբերի 12-ին. Վերցված է 2022 թ․ դեկտեմբերի 5-ին.
  155. 1 2 Tanas, Alexander; Holmes, David; Popeski, Ron; Oatis, Jonathan (2023 թ․ հունվարի 14). «Moldova says missile debris found in north of the country». reuters.com. Reuters. Արխիվացված օրիգինալից 2023 թ․ հունվարի 15-ին. Վերցված է 2023 թ․ հունվարի 15-ին.
  156. ↑ «Rocket debris found again in Moldova, from war next door». apnews.com. Associated Press. 2023 թ․ հունվարի 14. Արխիվացված օրիգինալից 2023 թ․ հունվարի 15-ին. Վերցված է 2023 թ․ հունվարի 15-ին.
  157. ↑ «Fragmente de dronă, depistate la Vulcănești: Accesul în regiune, restricționat». Știri.md (ռումիներեն). 2024 թ․ փետրվարի 11.
  158. ↑ Cojan, Liviu (2024 թ․ փետրվարի 17). «Noi fragmente de dronă au fost găsite în Republica Moldova, în apropiere de granița cu Ucraina» (ռումիներեն). Digi24.
  159. ↑ Zoria, Yuri (2024 թ․ ապրիլի 5). «Moldova strongly condemns second Russian drone wreckage discovery near Ukraine». Euromaidan Press.
  160. ↑ Leicester, John (2022 թ․ նոյեմբերի 15). «US official: Russian missiles crossed into Poland, killing 2». AP News (անգլերեն). Արխիվացված օրիգինալից 2022 թ․ նոյեմբերի 16-ին. Վերցված է 2022 թ․ նոյեմբերի 15-ին.
  161. ↑ Barnes, Joe (2022 թ․ նոյեմբերի 15). «Russian missiles hit Poland killing two». The Telegraph (բրիտանական անգլերեն). ISSN 0307-1235. Արխիվացված օրիգինալից 2022 թ․ նոյեմբերի 16-ին. Վերցված է 2022 թ․ նոյեմբերի 15-ին.
  162. ↑ «Poland blast caused by missile fired by Ukrainian forces at incoming Russian missile – AP». Reuters. 2022 թ․ նոյեմբերի 16. Արխիվացված օրիգինալից 2022 թ․ նոյեմբերի 16-ին. Վերցված է 2022 թ․ նոյեմբերի 18-ին.
  163. ↑ «Польща підняла в небо F-16 через масовану атаку РФ по Україні». Українська правда (ուկրաիներեն). Վերցված է 2024 թ․ հունվարի 2-ին.
  164. ↑ Service, RFE/RL's Romanian. «Romania 'Categorically' Denies Russian Drones Detonated on Romanian Territory». RadioFreeEurope/RadioLiberty (անգլերեն). Վերցված է 2023 թ․ սեպտեմբերի 4-ին.
  165. ↑ «NATO reacts to Romania's confirmation that Shahed drone might have fallen on its territory». Ukrainska Pravda (անգլերեն). Վերցված է 2023 թ․ սեպտեմբերի 7-ին.
  166. ↑ «Belarus protests to Ukraine after downing stray air defence missile». www.reuters.com. Reuters. 2022 թ․ դեկտեմբերի 29. Արխիվացված օրիգինալից 2022 թ․ դեկտեմբերի 31-ին. Վերցված է 2022 թ․ դեկտեմբերի 31-ին.
Ստացված է «https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=Ռուսական_հարվածներ_ուկրաինական_ենթակառուցվածքներին_(2022-ից_մինչ_օրս)&oldid=10741858» էջից