Ռուդոլֆ Հայդենհայն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Picto Info sciences exactes.png
Ռուդոլֆ Պետեր Հայնրիխ Հայդենհայն
Rudolf Peter Heinrich Heidenhain
Heidenhain.jpg
Ծնվել է 29 հունվարի 1834
Կվիձին, Kwidzyn County, Pomeranian Voivodeship, Լեհաստան[1]
Մահացել է 13 հոկտեմբերի 1897
Վրոցլավ, Silesia Province, Պրուսիայի թագավորություն, Գերմանական կայսրություն[1]
Քաղաքացիություն Flag of Germany.svg Գերմանիա
Մասնագիտություն ֆիզիոլոգ և համալսարանի պրոֆեսոր
Հաստատություն(ներ) Վրոցլավի համալսարան, Հումբոլդտի համալսարան և Հալլե-Վիտենբերգի համալսարան
Անդամակցություն Լոնդոնի թագավորական ընկերություն, Լեոպոլդինա, Շվեդիայի թագավորական գիտությունների ակադեմիա, Հայրենական շղակույթի սիլեզիական ընկերություն, Լինչեի ազգային ակադեմիա, Պրուսիայի գիտությունների ակադեմիա և Royal Academy of Medicine of Belgium
Ալմա մատեր Քյոնիգսբերգի համալսարան, Հալլե-Վիտենբերգի համալսարան և Հումբոլդտի համալսարան
Տիրապետում է լեզուներին գերմաներեն
Հայտնի աշակերտներ Eduard von Rindfleisch
Պարգևներ Կարմիր արծվի 2-րդ կարգի շքանշան և Քոթենիուսի մեդալ
Երեխա(ներ) Martin Heidenhain

Ռուդոլֆ Պետեր Հայնրիխ Հայդենհայն (գերմ.՝ Rudolf Peter Heinrich Heidenhain, հունվարի 29, 1834({{padleft:1834|4|0}}-{{padleft:1|2|0}}-{{padleft:29|2|0}})[1], Կվիձին, Kwidzyn County, Pomeranian Voivodeship, Լեհաստան[1] - հոկտեմբերի 13, 1897({{padleft:1897|4|0}}-{{padleft:10|2|0}}-{{padleft:13|2|0}})[1], Վրոցլավ, Silesia Province, Պրուսիայի թագավորություն, Գերմանական կայսրություն[1]), գերմանացի ֆիզիոլոգ, հյուսվածաբան։ Բրեսլաուի համալսարանի պրոֆեսոր (1859 թ.-ից)։

Ֆիզիոլոգիական և հյուսվածաբանական մեթոդների համատեղ կիրառմամբ Հայդենհայնը բացահայտել է գլխուղեղի մեծ կիսագնդերում գտնվող որոշակի կետերի արգելակող ազդեցությունը կմախքային մկանների վրա։ Հայտնաբերել է մկաններում ջերմագոյացման կախումը նրանց արյան շրջանառությունից, ծանրաբեռնվածությունից, գրգռման ինտենսիվությունից։

Հայդենհայնը ցույց է տվել, որ ստամոքսում պեպսինը և աղաթթուն արտազատվում են տարբեր գեղձային բջիջներից և առաջարկել է ստամոքսի մեկուսացման մեթոդը, որը հետագայում կատարելագործել է Ի. Պավլովը։

Աշխատությունները[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Historisches und Experimentelles über Muskeltonus, 1856 - Մկանային տոնուսի մասին տրակտատ։
  • Beitrag zur Anatomie der Peyer’schen Drüsen, 1859 - Պեյերի գեղձերի անատոմիայի մեջ ներդրում։
  • Physiologische Studien, 1856 - Ֆիզիոլոգիական հոտազոտություններ։
  • Studien des Physiologischen Instituts zu Breslau, 1861–1868 - Բրեսլաուի ֆիզիոլոգիական ինստիտուտի ետազոտությունները։
  • Mechanische Leistung, Wärmeentwickelung und Stoffumsatz bei der Muskelthätigkeit, 1864 - Մկանային ակտիվության ներգրավմամբ առաջացող մեխանիկական էներգիան, ջերմության անջատումը և նյութափոխանակությունը։
  • Die Vivisektion im Dienste der Heilkunde, 1879 - Վիվիսեկցիան բժշկության մեջ։
  • Der sogenannte thierische Magnetismus. Physiologische Beobachtungen, 1880 - Այսպես կոչված կենդանական մագնետիզմը։ Ֆիզիոլոգիական դիտարկումներ։
  • Die Vivisektion im Dienste der Gesundheit, 1884 - Վիվիսեկցիան առողջապահության համար։

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։ CC-BY-SA-icon-80x15.png