Ռոնդավել

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Առանց զարդարանքների ռոնդավել
Ռոնդավելի տանիքի տեսքը ներսի կողմից

Ռոնդավել (աֆրիկաանս՝  rondawel, ֆր.՝ rondavelle), բանտու ժողովուրդների ավանդական կլոր տուն Աֆրիկայի հարավի երկրներում[1]:

Տարածվածություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ռոնդավելը տարածված է Աֆրիկայի հարավի երկրներում[2], այդ թվում, ՀԱՀ-ում, Լեսոտոյում (որտեղ այն հայտնի է որպես «մոխորո»), Սվազիլենդում, Բոտսվանայում և այլուր: Տարբեր տեղերում պատերի բարձրությունը, տանիքի թեքությունը և ներքին հարդարանքը կարող է տարբեր լինել: Որոշ տեղերում գոյություն ունի ներսի կողմի փորագրություններով և որմնանկարներով զարդարելու ավանդույթ, այդ դեպքում այլ վայրերում ներքին տեսքը միանգամայն միօրինակ է և պարզ:

Կառուցվածք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ռոնդավելը սովորաբար ունի կլոր տեսք (այստեղից էլ անվանումը) և ավանդաբար պատրաստվում է բնական մատչելի նյութերից[3]: Պատերը սովորաբար պատրաստվում են քարից: Ցեմենտային շաղախը կարող է բաղկացած լինել ավազից, հողից, կամ դրանց և գոմաղբի խառնուրդից: Հատակը մշակվում է գոմաղբ պարունակող խառնուրդով, որպեսզի այն հարթ տեսք ունենա: Ռոնդավելի տանիքի հիմնական տարրերը, հեծանները կլոր փայտանյութից են, կամ երկարությամբ կտրված ծառի ճյուղերից: Տանիքը ծածկվում է եղեգներով, որոնք հեծանների հետ ամրացվում են խոտե կառաններով: Տանիքի պատրաստումը կարող է տևել 1-2 օրից մինչև մեկ ամբողջ տարի, կախված կառուցվածքի բարդությունից, քանի որ միաժամանակ կարելի է հավաքել մեկ հատված աշխատելով ներքևից վերև:

Օգտագործումը սպիտակ նորաբնակների կողմից[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ռոնդավելն աստիճանաբար սկսեցին օգտագործել նաև Աֆրիկայի հարավի նորաբնակները (մոտավորապես XVIII դարից) և հարմարեցրեցին դրա կառուցվածքն Արևելքի մշակույթում ավանդաբար կիրառվող շինարարական նյութերի և մշակման մեթոդների հետ: Ներկայումս ռոնդավելը այնքան էլ տարածված չէ, առավելապես սպիտակներով բնակեցված քաղաքներում, սակայն հանդիպում է ֆերմաներում, կամ որպես տնակ հանգստյան օրերն այդտեղ անցկացնելու համար: Երբեմն ռոնդավելի արտաքին տեսքը դիտավորյալ «աֆրիկանացվում է», որպեսզի գրավեն զբոսաշրջիկների ուշադրությունը: Բացառությամբ ամբողջապես գործարանների կողմից պատրաստվող ռոնդավելներից, տանիքի պատրաստման հիմնական նյութը համարվում է եղեգնը, քանի որ այլ նյութերից կոնաձև տանիք պատրաստելը բավականին դժվար և աշխատատար է:

Պատկերասրահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Allen G. Noble (2007)։ Traditional Buildings: A Global Survey of Structural Forms and Cultural։ I.B.Tauris։ էջ 160 
  2. Eric Rosenthal (1961)։ Encyclopaedia of Southern Africa։ South Africa: F. Warne. Original from the University of Michigan։ էջ 35։ ISBN 1845113055 
  3. Spyer, Patricia; Tilley, Christopher Y.; Keane, Webb; Susanne Kuechler-Fogden; Mike Rowlands (2006)։ Handbook of Material Culture։ London: Sage Publications Ltd։ էջեր 407–408։ ISBN 1-4129-0039-5 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]