Ռոմանտիկ սեր

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search

Ռոմանտիկ սեր, արտահայտիչ, հաճելի և էմոցիոնալ զգացմունք մեկ ուրիշի նկատմամբ, հաճախ կապվում է սեռական հակման հետ:

Ռոմանտիկ սիրո փոխհարաբերությունների համատեքստում, ռոմանտիկ սերը, որպես կանոն, ենթադրում է ռոմանտիկ զգացմունքների արտահայտություն կամ խորը և ուժեղ զգացմունքային ցանկություն՝ ուղղակիորեն կամ ռոմանտիկորեն այլ մարդու հետ կապելու համար: Պատմականորեն ռոմանտիկ սեր տերմինը ծագել է միջնադարյան ասպետական գաղափարներից, որը ներկայացվել է ասպետական վեպերում:

Ընդհանուր սահմանում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ռոմանտիկ սիրո հստակ սահմանման վերաբերյալ քննարկումներ կարելի է գտնել գրականության մեջ, ինչպես նաև հոգեբանների, փիլիսոփաների, կենսաքիմիկոսների և այլ մասնագետների աշխատանքներում: Ռոմանտիկ սերը հարաբերական տերմին է, բայց այն սովորաբար ընկալվում է որպես հասկացություն, որը թույլ է տալիս բացահայտել ձեր մտերիմ հարաբերությունների պահերն ու իրավիճակները, երբ այդ հարաբերությունների մասնակիցներից մեկը բարոյական ներդրում է կատարում այնտեղ։

  1. Սերտ, խորը եւ ուժեղ սիրո հարաբերությունների մեջ դրամայի ավելացում։
  2. Հոգեբան Չարլզ Լինդհոլմը սահմանել է նման սերը, ինչպես «ուժեղ հակում, որն իր մեջ ներառում է ուրիշների իդեալիզացումը, այդ թվում՝ էրոտիկ համատեքստում՝ ապագայում այս կերպարի պահպանման ակնկալիքը[1]

Պատմական սահմանում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պատմաբանները ենթադրում են, որ փաստացի անգլերեն «ռոման» բառը զարգանում է ֆրանսիական ժողովրդական բարբառից և նշանակում է «պատմություն բանաստեղծության մեջ»՝ ի նկատի ունենալով խոսքի, գրելու և արվեստի ոճը ժամանակակից կրթական հաստատությունների էլիտար դասը: Սկզբում այս բառը լատիներեն «Romanicus» բառակապակցությունն էր, որը նշանակում է «հռոմեական ոճ»: Հատկանշական է այն փաստը, որ մինչև տասնութերորդ դարի վերջը եվրոպական միջնադարյան ժողովրդական հեքիաթները, որպես կանոն, խոսում էին ասպետական արկածների մասին, և ոչ սիրո գաղափարների:

Ռոմանտիկա բառը առաջ է եկել այլ լեզուներով այդ բառի այլ իմաստների հիման վրա, օրինակ, տասնիններորդ դարում դրա իսպաներեն և իտալերեն սահմանումներն էին` «արկածային» և «կրքոտ», երբեմն նաև «սիրավեպ» կամ «իդեալական որակ» իմաստները:

Պարզունակ հասարակություններում ամուսնության և սեռական հարբերությունների միջև գոյություն ունի հարաբերությունների ռոմանտիկ բնույթի լարվածություն, բայց դա հիմնականում արտահայտվում էր ցիկլի և ծնունդի հետ կապված տաբուով[2]:

Մարդաբանները, օրինակ՝ Կլոդ Լևի-Շտրաուսը, ցույց են տալիս, որ հին ու նաև ժամանակակից հասարակության մեջ կան ընկերակցությունների բարդ ձևեր: Սակայն չկա որևէ ապացույց, որ նման հասարակությունների անդամները ստեղծում են սիրային փոխհարաբերություններ, որոնք տարբերվում են սովորականից և մոտ են ժամանակակից ռոմանտիկ սիրուն[3]:

Ռաթգրեսի համալսարանի պրոֆեսոր Բոննի Գ. Սմիթը իր «Ազատ դասի կանայք» աշխատության մեջ նկարագրում է խնամախոսության և ամուսնական ծեսերը, որոնք ժամանակակից մարդկանց համար կարելի է համարել չափազանց ճնշող: Նա գրում է. «Երբ Հյուսիսի երիտասարդ կանայք ամուսնանում էին, նրանք դա անում էին առանց սիրային պատրանքների ու ռոմանտիկայի: Նրանք արել են դա բազմացման, արյան մաքրությունը պահելու համար` քաղաքական ու ֆինանսական նկատառումներով»: Հետագայում սեռական հեղափոխությունը հարթեց այն խնդիրները, որոնք բխում էին լիբերալիզմից, սակայն դրանք չեն վերացել:

Էնթոնի Հիդենսը իր «Հարաբերությունների փոխակերպում` սեռականությունը, սերը և էրոտիզմը ժամանակակից հասարակությունում» գրքում, պնդում է, որ ռոմանտիկ սերը մարդկանց կյանքում իմաստ մտցրեց: Նա ավելացնում է, որ պատմությունը և դրա վերարտադրումը եղել են ռոմանտիկայի իմաստներից մեկը: Հիդենսի խոսքերով՝ ռոմանտիկ սիրո աճը քիչ թե շատ համընկնում էր վեպի ի հայտ գալուն: Դա պայմանավորված էր նրանով, որ ռոմանտիկ սերը, կապված է ազատության հետ և, հետևաբար, նաև սիրո իդեալներին, կապ է ստեղծում ազատության և ինքնիրացման միջև:

Դեյվիդ Շամվեյը իր «Ռոմանտիկա, սեռի ու ամուսնության ճգնաժամ» գրքում պնդում է, որ ինտիմության մասին քննարկումները սկսվեցին 20-րդ դարի վերջում, և որ այս բանավեճը կարողացավ բացատրել, թե ինչպես են գործում ամուսնությունը և այլ հարաբերություններ: Բանավեճի համար զգացմունքանյին մտերմությունը ավելի կարևոր էր, քան կիրքը: Սա չի նշանակում, որ մտերմությունը փոխարինում է ռոմանտիկ փոխհարաբերություններին: Սակայն, ըստ հետազոտողի, մտերմությունը և ռոմանտիկան իրար հետ զուգակցված են[4]:

Շամվեյը նաև պնդում էր, որ կապիտալիզմի աճի հետ մեկտեղ հին սոցիալական հարաբերությունները կփլուզվեն, այդ թվում` ամուսնությունը: Կանանց համար ամուսնության իմաստը փոխվել էր, քանի որ նրանք սկսեցին ունենալ ավելի շատ սոցիալական այլընտրանքներ և քիչ էին հակված ընդունված դժբախտ հարաբերություններին, ուստի ամուսնալուծությունների թիվը զգալիորեն աճել էր:

Ռոմանտիկ սիրո մասին քննարկումները շարունակում են գոյություն ունենալ և այսօր: Շամվեյը գրում է, որ մի կողմից ռոմանտիկ սերը ենթադրում է մի շարք արկածներ և վառ զգացմունքներ՝ հնարավորություն տալով գտնել հոգու կողակցին: Մյուս կողմից՝ ինտիմ հարաբերությունները խորը հաղորդակցման, բարեկամության և երկարաժամկետ փոխհարաբերություններ են ապահովում:

Սիրո մասսայականացում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ռոմանտիկ սիրո հասկացությունը տարածված էր արևմտյան մշակույթում՝ կուրտուազային սիրո տեսքով: Միջնադարում ասպետները սովորաբար ունեցել են ոչ ֆիզիկական և ոչ ամուսնական հարաբերություններ արքունիքի կանանց հետ, որոնց նրանց ծառայում էին: Այս հարաբերությունները շատ բարդ ու արարողակարգային էին, կատարվում էին ավանդույթների շրջանակներում, որը բխում էր ասպետական վարվելակերպի կանոններից, ինչը հայտնի էր վարվելաձևի Բարոյական վարքականոն անումով:

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. Smith, D. J. (2001).
  2. Power and Sexual Fear in Primitive Societies Margrit Eichler Journal of Marriage and the Family, Vol. 37, No. 4, Special Section: Macrosociology of the Family (Nov., 1975), pp. 917—926.
  3. Lévi-Strauss pioneered the scientific study of the betrothal of cross cousins in such societies, as a way of solving such technical problems as the avunculate and the incest taboo (Introducing Lévi-Strauss), pp. 22-35.
  4. Shumway, David R (2003)։ Romance, Intimacy, and The Marriage Crisis։ ISBN 978-0-8147-9831-7։ Վերցված է 2010-07-08 

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Kierkegaard, Søren. Stages on Life’s Way. Transl. Walter Lowrie, D.D. Princeton: Princeton University Press, 1940.
  • Lévi-Strauss, Claude. Structural Anthropology. London: Allen Lane, 1968; New York: Penguin Books, 1994. Structural Anthropology. (volume 2) London: Allen Lane, 1977; New York: Peregrine Books 1976.
  • Nietzsche, Friedrich. Human, All Too Human. Transl. R.J. Hollingdale. Cambridge: Cambridge University, 2nd Edition, 1996.
  • Wiseman, Boris. Introducing Lévi-Strauss. New York: Totem Books, 1998.
  • Denis de Rougemont, Love in the Western World. Pantheon Books, 1956.
  • Francesco Alberoni, Falling in love, New York, Random House, 1983.
  • Brad Hayden, «falling in love» Canada, Random place, 2007 Made possible by Cora-lee Reid.
  • de Munck, Victor, and Andrey Korotayev. Sexual Equality and Romantic Love: A Reanalysis of Rosenblatt’s Study on the Function of Romantic Love // Cross-Cultural Research 33 (1999): 265—277