Ռոզելլա

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Ռոզելլա
Ռոզելլա
Ռոզելլա (Platycercus)
Գիտական դասակարգում
Թագավորություն Կենդանիներ
Տիպ Քորդավորներ
Դաս Թռչուններ
Կարգ Թութակներ
Ցեղ Ռոզելլաներ
Տեսակ Ռոզելլա
Լատիներեն անվանում
Platycercus
Արեալ
պատկեր

Wikispecies-logo.svg
Դասակարգումը
Վիքիցեղերում

Commons-logo.svg
Պատկերներ
Վիքիպահեստում





Ռոզելլա (լատ.՝ Platycercus), թութակների կարգին պատկանող թռչնի տեսակ։

Արտաքին տեսք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ռոզելլաները միջին չափի թութակներ են, որոնց մարմնի երկարությունը 25 սմ-ից 35 սմ է։ Նրանց բնորոշ առանձնահատկություններից է աստիճանավոր ձևի լայն պոչը, որի վրա կան նույն չափի 4 կենտրոնական փետուրներ, իսկ մնացած փետուրների չափը փոխվում է կենտրոնական փետուրների երկու կողմերից համապատասխանաբար նվազելով։ Վերին կտուցի վրա` ծայրից ոչ հեռու, կա մեկական ակոս, իսկ այտերի վրա կա մեծ դեղին, սպիտակ կամ կապույտ բիծ[1]։

Կենսակերպ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ռոզելլաները բնակվում են այգիներում, նոսր անտառներում, արևադարձային լուսավոր բարձրաբուն պուրակներում։ Նրանք սնվում են վայրի խոտերի և մշակված բույսերի սերմերով, ինչպես նաև միջատներով և տարբեր մրգերով։ Նրանք լավ հարմարեցված են գետնին տեղաշարժվելու համար, ճարպիկ վազում են և մանևրում են խոտածածկ բուսականության մեջ։ Ռոզելլաները թռչում են դժկամորեն՝ սովորաբար փոքր հեռավորության վրա[2]։

Բազմացում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ձագուկները

Մարին դնում է 4-ից 6 ձու, գուցե և ավելին (մինչև 8 ձու)։ Թխսկալումը տևում է 20-22 օր։ Ձագերը կճեպից դուրս են գալիս կույր և ծածկված են լինում խիտ բմբուլով։ Առաջին օրերին նրանց կերակրում է հիմնականում մարին, հետագայում՝ և՛ մարին, և՛ արուն։ 28-35 օրական ճտերը թողնում են բույնը, բայց ևս 2-3 շաբաթ ծնողները հոգ են տանում նրանց մասին։ Նրանք սովորաբար բնադրում են տարեկան երկու անգամ[3]։

Գունատ գլխով ռոզելլա

Առանձնահատկություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ռոզելլաները շատ գեղեցիկ թութակներ են, որոնք շատ սիրված են բնության սիրահարների կողմից։ Նրանք ունեն մեղմ և բարձր ձայն, գերակշռում են սուլիչ և ֆլեյտային հնչյունները։ Նրանց կարելի է սովորեցնել տարբեր բառեր ասել[4]։

Տարածվածություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ռոզելլաները հիմնականում բնակվում են Ավստրալիայում և միայն որոշ տեսակներ՝ Թասմանիա կղզում և մերձակա մի շարք այլ ավելի փոքր կղզիներում[1]։

Դասակարգում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ռոզելլաների ցեղը ներառում է 6 տեսակ[5][6]։

Տեսակ
Անվանում Լուսանկար Նկարագրություն Տարածման շրջան
Դեղին այտով ռոզելլա
(ռուս.՝ Желтощёкая розелла)
(լատ.՝ Platycercus icterotis
Western Rosella (Platycercus icterotis)-5-4c.jpg Ռոզելլանների ամենափոքր ներկայացուցիչն է, որն ունի 26 սմ երկարություն։ Արուն հիմնականում կարմիր է` այտերի վրա դեղին պուտերով, ազդրամասը կանաչ է, պոչը` մուգ կանաչ։ Մարին ավելի գորշ է, հիմնականում կանաչ գլխով, կարմրավուն ճակատով, դեղին այտերով և բազմաշերտ կանաչ-կարմիր պոչատակով։ Երկու ենթատեսակների մեջքի ատամնավոր փետուրների գույնը տարբերվում է։ Կտուցը սպիտակավուն է, իսկ ծիածանաթաղանթը` մուգ շականակագույն։ Հարավ-արևմտյան Ավստրալիա
Սևագլուխ ռոզելլա
(ռուս.՝ Черноголовая розелла)
(լատ.՝ Platycercus venustus
Platycercus venustus.jpg
Երկարությունը 28 սմ է, ճակատը, կատարը և ծոծրակը սև են, այտերի վրա կան սպիտակ-կապտավուն պուտեր։ Մեջքի և թևերի փետուրները սև են` դեղին ծայրերով, իսկ որովայնի, կրծքավանդակի և ազդրերի փետուրները գունատ դեղին են` սև ծայրերով, որոնք ստեղծում են ատամնավոր տեսք։ Պոչն կապտականաչավուն է, իսկ կտուցը` գունատ մոխրագույն։ Քարփենթարիայի ծոցից` Արնհեմլենդ թերակղզուց մինչև Քիմբեռլի զանգված
Գունատ գլխով ռոզելլա
(ռուս.՝ Бледноголовая розелла)
(լատ.՝ Platycercus adscitus)
Platycercus adscitus -Kobble Creek-8-2c.JPG Մարմնի երկարությունը 30 սմ է, որը հիմնականում կապույտ է, բացառությամբ կրծքի վերին մասի և գլխի, որոնք կրեմագույն-դեղին են, պոչը կապտավուն սև և կանաչ է, իսկ պոչի տակը՝ կարմիր։ Տեսակը ներառում է երկու ենթատեսակ։ Արևելյան Ավստրալիա
Ռոզելլա
(ռուս.՝ Розелла)
(լատ.՝ Platycercus eximius
Platycercus eximius -Buffalo Zoo-8-3c.jpg Մարմնի երկարությունը 30 սմ է։ Գլուխը կարմիր է, այտերը` սպիտակ։ Կրծքավանդակի վերին մասը կարմիր է, իսկ ստորին մասը` դեղին, որը որովայնի հատվածում փոխարինվում է բաց կանաչով։ Մեջքի և ուսերի փետուրները սև են` դեղնավուն կամ կանաչավուն ծայրերով, ինչը տալիս է աստիճանական տեսք։ Թևերը երկնագույն են, իսկ պոչը` մուգ կանաչ։ Ավստրալիա, Թասմանիա, Նոր Զելանդիա, մասնավորապես`Դանիդինի շրջակայքում գտնվող բլուրներ
Կարմիր ռոզելլա
(ռուս.՝ Красная розелла)
(լատ.՝ Platycercus elegans
Platycercus elegans -Australia -tree-8-4c.jpg Մարմնի երկարությունը 36 սմ է։ Տեսակը ներառում է յոթ ենթատեսակ, որոնցից երեքը բոսորագույն են։ Գլուխը և կրծքավանդակը կարմիր են, այտերը՝ երկնագույն-սպիտակ, մարմնի տակը՝ կանաչ, մեջքը՝ սև, պոչը՝ կանաչ սպիտակի հետ, թևերն էլ կապույտ են։ Արևելյան և հարավարևելյան Ավստրալիա
Կանաչ ռոզելլա
(ռուս.՝ Зелёная розелла)
(լատ.՝ Platycercus caledonicus
Platycercus caledonicus -captivity-6-3c.jpg Ռոզելլանների խոշորագույն ներկայացուցիչն է, որն ունի 37 սմ երկարություն։ Այն ունի դեղին գլուխ, կապույտ այտեր և կարմիր ճակատ։ Մեջքի և թևատակերի փետուրները սև են, որոնք ծայրերում նեղ և կանաչ են, իսկ թևերի վրայի փետուրները կապտականաչ են։ Ազդրը ձիթապտղի գույնի է, պոչը` կանաչ։ Ծիածանաթաղանթը մուգ շագանակագույն է, կտուցը` բաց մոխրագույն։ Թասմանիա

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 «Розелла пёстрая»։ Харківський зоопарк (ռուսերեն)։ Արխիվացված է օրիգինալից 2020-02-08-ին։ Վերցված է 2020-08-03 
  2. «Образ жизни - ruslanfon»։ sites.google.com։ Վերցված է 2020-08-03 
  3. «РОЗЕЛЛА»։ www.pitomnikptic.ru։ Վերցված է 2020-08-03 
  4. «Розеллы (лат. Platycercus)»։ zooterritoria.ru։ Վերցված է 2020-08-03 
  5. Stepnell, Kenneth. ([1983])։ Australia's beautiful birds and their young։ Sydney: Australian Consolidated Press։ ISBN 0-949892-13-0։ OCLC 29002243 
  6. «Тасманийская розелла»։ zoogalaktika.ru։ Վերցված է 2020-08-04 

Աղբյուրներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Гринёв В. А. Попугаи: Справочное пособие. — М.: Лесная промышленность, 1991. — 334 с ISBN 5-7120-0296-5(ռուս.)
  • Иерусалимский И. Попугаи и певчие птицы: виды, содержание, обучение — Ростов-на-Дону: Владис, 2001. — 320 с ISBN 5-94194-073-4(ռուս.)
  • Энциклопедия декоративных и экзотических птиц/ Авт-сост. А. П. Умельцев. — М.: Локид-Пресс, 2002. — 368 с ISBN 5-320-00436-2(ռուս.)

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]