Ռոզալին Սասմեն Յալոու

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Ռոզալին Սասմեն Յալոու
Rosalyn Yalow.jpg
Ծնվել էհուլիսի 19, 1921(1921-07-19)[1][2][3][4][5][6][7][8][9]
Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ[1]
Մահացել էմայիսի 30, 2011(2011-05-30)[4][2][10][11][12][5][7][8][13][9] (89 տարեկանում)
Բրոնքս շրջան, Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ
ՔաղաքացիությունFlag of the United States.svg ԱՄՆ[14][15][16]
Մասնագիտությունֆիզիկոս, բժիշկ, գիտնական, համալսարանի պրոֆեսոր և կենսաֆիզիկոս
Հաստատություն(ներ)Yeshiva University
Գործունեության ոլորտկենսաֆիզիկա
ԱնդամակցությունԱՄՆ-ի Գիտությունների ազգային ակադեմիա[17], Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիա և Ազգային բժշկական ակադեմիա
Ալմա մատերԻլինոյսի համակարգի համալսարան, Նյու Յորքի համալսարան, Ուրբանա-Շամպեյնի Իլինոյսի համալսարան, Հանթեր քոլեջ և Ուոլթոն ավագ դպրոց
Տիրապետում է լեզուներինանգլերեն[2]
ՊարգևներԱլբերտ Լասկերի մրցանակ բժշկական հիմնավոր հետազոտությունների համար[18] Բժշկության կամ ֆիզիոլոգիայի Նոբելյան մրցանակ[19][20] Կանանց փառքի ազգային սրահ[21] Գայդների միջազգային պարգև AMA գիտական նվաճումների մրցանակ Ազգային գիտական մեդալ Women in Technology International Դիքսոնի անվան բժշկագիտության մրցանակ Women in Technology Hall of Fame Fellow of the American Academy of Arts and Sciences և Fred Conrad Koch Award
Rosalyn Sussman Yalow Վիքիպահեստում

Ռոզալին Սասմեն Յալոու (անգլ.՝ Rosalyn Sussman Yalow, հուլիսի 19, 1921(1921-07-19)[1][2][3][4][5][6][7][8][9], Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ[1] - մայիսի 30, 2011(2011-05-30)[4][2][10][11][12][5][7][8][13][9], Բրոնքս շրջան, Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ[22]), ամերիկացի կենսաֆիզիկոս: Պեպտիդային հորմոնների բացահայտման ռադիոիմունոլոգիական մեթոդների զարգացման համար 1977 թվականին արժանացել է Նոբելյան մրցանակի: Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիայի անդամ (1978)[23][24]:

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ռոզալին Սասմեն Յալոուն ծնվել է 1921 թվականի հուլիսի 19-ին Նյու Յորքում` հրեա ներգաղթյալներ Սիմոն Սասմենի և Կլարա Ցիպպերի ընտանիքում, ովքեր աշխատում էին փաթեթավորման առևտրի բնագավառում: 1941 թվականին ավարտել է Հանթեր քոլեջը, որտեղ Ռոզալինի մոտ հետաքրքրություն է ձևավորվել ֆիզիկայի նկատմամբ: Ռոզալին գիտեր, որ ոչ մի ինստիտուտ կնոջը չի ընդունի, և նա որպես մեքենագրուհի աշխատանքի է անցնում Կոլումբիայի համալսարանում, այնուհետև ստանձնում է քարտուղարի պաշտոն: Սակայն նույն տարում Ուրբանա-Շամպեյնի Իլինոյսի համալսարանից հրավեր է ստանում, ինչը պայմանավորված էր պատերազմի պատճառով տղամարդկանց պակասով: 1943 թվականին Ռոզալին ամուսնացել է Ահարոն Յալոուի հետ: 1945 թվականին Ռոզալին Սասմեն Յալոուն միջուկային ֆիզիկայի բնագավառում դարձել է գիտությունների դոկտոր:

Ատենախոսությունը պաշտպանելուց հետո աշխատել է Բրոնքսի հիվանդանոցի վետերանների գործերով վարչությունում, որտեղ Սողոմոն Բերսոնի հետ համատեղ մասնակցել է արյան կենսաբանական բաղադրիչների ռադիոիզոտոպային մեթոդի մշակմանը: Սկզբում նրանք մշակել են մարդկային պլազմայում չափազանց զգայուն ինսուլինի հայտնաբերման մեթոդը[25]: Մշակված ռադիո իմմունոլոգիական մեթոդը լայն կիարռում է գտել արյան մանր այլ բաղադրիչների հետ, ինչպիսիք են հորմոնները, վիտամինները, ֆերմենտները, որոնք նախօրոք չեն չափվել արյան ցածր խտության պատճառով:

Չնայած գիտական աշխատանքի մեծ մասը Յալոուն իրականացրել է Սողոմոն Բերսոնի հետ, Բերսոնը մահացել է մինչև Նոբելյան մրցանակ ստանալը:

Մահացել է 2011 թվականի մայիսի 30-ին Նյու Յորքում:

Պարգևներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Գայրդների հիմնադրամի միջազգային մրցանակ, 1971 թ.
  • Դիքսոնի մրցանակ, 1972 թ.
  • Ամերիկյան բժշկական ասոցիացիայի մրցանակ, 1975 թ.
  • Հիմնահենքային բժշկական հետազոտության համար Ալբերտ Լասկերի մրցանակ, 1976 թ.
  • Բժշկության կամ ֆիզիոլոգիայի Նոբելյան մրցանակ, 1977 թ. (Սողոմոն Բերսոնը մահացել է 1972 թվականին և չի կարողացել կիսել մրցանակը)
  • ԱՄՆ ազգային գիտական մեդալ, 1988 թ.

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Ялоу Розалин Сасмен // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 2,5 data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  3. 3,0 3,1 http://www.nndb.com/lists/517/000063328/
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 http://www.nytimes.com/2011/06/02/us/02yalow.html
  5. 5,0 5,1 5,2 5,3 5,4 Encyclopædia Britannica
  6. 6,0 6,1 SNAC — 2010.
  7. 7,0 7,1 7,2 7,3 7,4 Internet Speculative Fiction Database — 1995.
  8. 8,0 8,1 8,2 8,3 8,4 Ազգային բժշկական ակադեմիա — 1820.
  9. 9,0 9,1 9,2 9,3 9,4 FemBio
  10. 10,0 10,1 10,2 http://www.britannica.com/EBchecked/topic/651417/Rosalyn-S-Yalow
  11. 11,0 11,1 11,2 http://www.nndb.com/geo/434/000069227/
  12. 12,0 12,1 12,2 http://www.nndb.com/honors/867/000046729/
  13. 13,0 13,1 13,2 American National Biography — 1999.
  14. http://www.infoplease.com/encyclopedia/science/radioimmunoassay.html
  15. http://www.infoplease.com/ipa/A0108570.html
  16. http://www.infoplease.com/spot/whmbios2.html
  17. http://www.nasonline.org/member-directory/deceased-members/48894.html
  18. http://www.laskerfoundation.org/awards/1976basic.htm
  19. http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1977/yalow-bio.html
  20. https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/about/amounts/
  21. https://www.womenofthehall.org/inductee/rosalyn-s-yalow/
  22. Rosalyn S. Yalow, Nobel Medical Physicist, Dies at 89.(անգլ.)
  23. «Book of Members, 1780–2010: Chapter Y»։ American Academy of Arts and Sciences։ Վերցված է June 2, 2011 
  24. Straus, Eugene (2000), Rosalyn Yalow: Nobel Laureate: Her Life and Work in Medicine, Basic Books, pp. 222–223, ISBN 0-7382-0263-0, https://books.google.am/?id=k2BSOpipdpcC&printsec=frontcover&dq=Nobel+prize&q=Nobel+prize&q=Rosalyn%20Yalow 
  25. Yalow RS, Berson SA. Immunoassay of endogenous plasma insulin in man. J Clin Invest 1960;39:1157-75. PMID 13846364.

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]