Ռոզալին Սասմեն Յալոու

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Ռոզալին Սասմեն Յալոու
Rosalyn Yalow.jpg
Ծնվել էհուլիսի 19, 1921(1921-07-19)[1]
Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ[1]
Մահացել էմայիսի 30, 2011(2011-05-30)[2] (89 տարեկանում)
Բրոնքս շրջան, Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ
ՔաղաքացիությունFlag of the United States.svg ԱՄՆ
Մասնագիտությունֆիզիկոս, բժիշկ, գիտնական, համալսարանի պրոֆեսոր և կենսաֆիզիկոս
Հաստատություն(ներ)Իեշիվա համալսարան և Հանթեր քոլեջ
Գործունեության ոլորտկենսաֆիզիկա
ԱնդամակցությունԱՄՆ-ի Գիտությունների ազգային ակադեմիա[3], Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիա և Ազգային բժշկական ակադեմիա
Ալմա մատերԻլինոյսի համակարգի համալսարան, Նյու Յորքի համալսարան, Ուրբանա-Շամպեյնի Իլինոյսի համալսարան, Հանթեր քոլեջ և Ուոլթոն ավագ դպրոց
Տիրապետում է լեզուներինանգլերեն[4]
ՊարգևներԱլբերտ Լասկերի մրցանակ բժշկական հիմնավոր հետազոտությունների համար[5] Բժշկության կամ ֆիզիոլոգիայի Նոբելյան մրցանակ[6][7] Կանանց փառքի ազգային սրահ[8] Գայդների միջազգային պարգև AMA գիտական նվաճումների մրցանակ Ազգային գիտական մեդալ Կանայք միջազգային տեխնոլոգիայում Դիքսոնի անվան բժշկագիտության մրցանակ Կանայք փառքի տեխնոլոգիական սրահում Ամերիկայի արվեստների և գիտությունների ակադեմիայի անդամ և Fred Conrad Koch Award?
Rosalyn Sussman Yalow Վիքիպահեստում

Ռոզալին Սասմեն Յալոու (անգլ.՝ Rosalyn Sussman Yalow, հուլիսի 19, 1921(1921-07-19)[1], Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ[1] - մայիսի 30, 2011(2011-05-30)[2], Բրոնքս շրջան, Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ[9]), ամերիկացի կենսաֆիզիկոս: Պեպտիդային հորմոնների բացահայտման ռադիոիմունոլոգիական մեթոդների զարգացման համար 1977 թվականին արժանացել է Նոբելյան մրցանակի: Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիայի անդամ (1978)[10][11]:

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ռոզալին Սասմեն Յալոուն ծնվել է 1921 թվականի հուլիսի 19-ին Նյու Յորքում` հրեա ներգաղթյալներ Սիմոն Սասմենի և Կլարա Ցիպպերի ընտանիքում, ովքեր աշխատում էին փաթեթավորման առևտրի բնագավառում: 1941 թվականին ավարտել է Հանթեր քոլեջը, որտեղ Ռոզալինի մոտ հետաքրքրություն է ձևավորվել ֆիզիկայի նկատմամբ: Ռոզալին գիտեր, որ ոչ մի ինստիտուտ կնոջը չի ընդունի, և նա որպես մեքենագրուհի աշխատանքի է անցնում Կոլումբիայի համալսարանում, այնուհետև ստանձնում է քարտուղարի պաշտոն: Սակայն նույն տարում Ուրբանա-Շամպեյնի Իլինոյսի համալսարանից հրավեր է ստանում, ինչը պայմանավորված էր պատերազմի պատճառով տղամարդկանց պակասով: 1943 թվականին Ռոզալին ամուսնացել է Ահարոն Յալոուի հետ: 1945 թվականին Ռոզալին Սասմեն Յալոուն միջուկային ֆիզիկայի բնագավառում դարձել է գիտությունների դոկտոր:

Ատենախոսությունը պաշտպանելուց հետո աշխատել է Բրոնքսի հիվանդանոցի վետերանների գործերով վարչությունում, որտեղ Սողոմոն Բերսոնի հետ համատեղ մասնակցել է արյան կենսաբանական բաղադրիչների ռադիոիզոտոպային մեթոդի մշակմանը: Սկզբում նրանք մշակել են մարդկային պլազմայում չափազանց զգայուն ինսուլինի հայտնաբերման մեթոդը[12]: Մշակված ռադիո իմմունոլոգիական մեթոդը լայն կիարռում է գտել արյան մանր այլ բաղադրիչների հետ, ինչպիսիք են հորմոնները, վիտամինները, ֆերմենտները, որոնք նախօրոք չեն չափվել արյան ցածր խտության պատճառով:

Չնայած գիտական աշխատանքի մեծ մասը Յալոուն իրականացրել է Սողոմոն Բերսոնի հետ, Բերսոնը մահացել է մինչև Նոբելյան մրցանակ ստանալը:

Մահացել է 2011 թվականի մայիսի 30-ին Նյու Յորքում:

Պարգևներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Գայրդների հիմնադրամի միջազգային մրցանակ, 1971 թ.
  • Դիքսոնի մրցանակ, 1972 թ.
  • Ամերիկյան բժշկական ասոցիացիայի մրցանակ, 1975 թ.
  • Հիմնահենքային բժշկական հետազոտության համար Ալբերտ Լասկերի մրցանակ, 1976 թ.
  • Բժշկության կամ ֆիզիոլոգիայի Նոբելյան մրցանակ, 1977 թ. (Սողոմոն Բերսոնը մահացել է 1972 թվականին և չի կարողացել կիսել մրցանակը)
  • ԱՄՆ ազգային գիտական մեդալ, 1988 թ.

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Ялоу Розалин Сасмен // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  2. 2,0 2,1 2,2 Encyclopædia Britannica
  3. http://www.nasonline.org/member-directory/deceased-members/48894.html
  4. data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  5. https://web.archive.org/web/20150404094242/http://www.laskerfoundation.org/awards/1976basic.htm
  6. http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/medicine/laureates/1977/yalow-bio.html
  7. https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/about/amounts/
  8. https://www.womenofthehall.org/inductee/rosalyn-s-yalow/
  9. Rosalyn S. Yalow, Nobel Medical Physicist, Dies at 89.(անգլ.)
  10. «Book of Members, 1780–2010: Chapter Y»։ American Academy of Arts and Sciences։ Վերցված է June 2, 2011 
  11. Straus, Eugene (2000), Rosalyn Yalow: Nobel Laureate: Her Life and Work in Medicine, Basic Books, pp. 222–223, ISBN 0-7382-0263-0, https://books.google.am/?id=k2BSOpipdpcC&printsec=frontcover&dq=Nobel+prize&q=Nobel+prize&q=Rosalyn%20Yalow 
  12. Yalow RS, Berson SA. Immunoassay of endogenous plasma insulin in man. J Clin Invest 1960;39:1157-75. PMID 13846364.

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]