Ռոբերտ Քան

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Ռոբերտ Քան
անգլ.՝ Bob Kahn
Դիմանկար
Ծնվել էդեկտեմբերի 23, 1938(1938-12-23)[1][2][3][…] (81 տարեկան)
ԾննդավայրՆյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ[1]
ՔաղաքացիությունFlag of the United States.svg ԱՄՆ[4]
ԿրթությունՆյու Յորք քաղաքի քոլեջ (1960), Փրինսթոնի համալսարան (1962) և Փրինսթոնի համալսարան (1964)
Գիտական աստիճանփիլիսոփայության դոկտոր
ԵրկերARPANET?[5], TCP[5] և TCP/IP[5]
Մասնագիտությունհամակարգչային գիտնական, գյուտարար, էլեկտրիկ-ինժեներ, գյուտարար և ճարտարագետ
ԱշխատավայրՄասաչուսեթսի տեխնոլոգիական ինստիտուտ
Զբաղեցրած պաշտոններհամալսարանի պրոֆեսոր
Պարգևներ և
մրցանակներ
Թյուրինգի մրցանակ[6][7] Webby Lifetime Achievement Award? Տեխնիկական և գիտական հետազոտությունների Աստուրիայի արքայադստեր մրցանակ Հարոլդ Պենդերի մրցանակ Համակարգչային տեխնիկայի պիոներ Էլիզաբեթ թագուհու մրցանակ ճարտարագիտության ոլորտում Չարլզ Ստարկ Դրեյպերի մրցանակ Ազատության նախագահական շքանշան Տեխնոլոգիայի և նորարարության ասպարեզի ազգային մեդալ[8] IEEE Alexander Graham Bell Medal? SIGCOMM Award? Մարկոնիի մրցանակ IEEE Alexander Graham Bell Medal? Ազգային գյուտարարների փառքի սրահ Համացանցի փառքի սրահ Համակարգչային պատմության թանգարանի համակրանք Համակարգչային տեխնիկայի պիոներ Բենջամին Ֆրանկլինի մեդալ Ճապոնիայի մրցանակ ACM-ի անդամ[9] Ցյուրիխի տեխնիկական բարձրագույն դպրոցի պատվավոր դոկտոր Փրինսթոնի համալսարանի պատվավոր դոկտոր ACM ծրագրավորման մրցանակ[10] և Աստուրիայի արքայազնի պարգև
ԱնդամությունԱՄՆ-ի Գիտությունների ազգային ակադեմիա[11], Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիա, Ճարտարագիտական ազգային ակադեմիա և Հաշվողական տեխնիկայի ասոցիացիա
Robert E. Kahn Վիքիպահեստում

Ռոբերտ Քան կամ Բոբ Քան (անգլ.՝ Robert Elliot Kahn, դեկտեմբերի 23, 1938(1938-12-23)[1][2][3][…], Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ[1]), համակարգչային գիտնական և էլեկտրիկ-ճարտարագետ, գյուտարար, ԱՄՆ ճարտարագիտության ազգային ակադեմիայի անդամ (1987), ԱՄՆ գիտությունների ազգային ակադեմիա անդամ (2015): Վինտ Սերֆի հետ միասին առաջին անգամ առաջարկել է փոխանցման կառավարման հաղորդակարգը՝ (անգլ.՝ Transmission Control Protocol, TCP) և այ-փի հասցեները (IP, անգլ.՝ Internet Protocol Address), որի համար նրանք արժանացել են Թյուրինգի մրցանակի (2004)[12]։ Ռոբերտ Քանը և Վինտ Սերֆը հայտնի են որպես ինտերնետի հայրեր[13]։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ռոբերտ Քանը ծնվել է Նյու Յորքի Բրուքլին թաղամասում, հրեաների ընտանիքում[14][15][16][17][18]։ Հայրը՝ Լորենս Քանը (1910-1999), ավագ դպրոցում մատակարարման կառավարիչ է աշխատել, իսկ մայրը` Բեատրիս Պաուլինը (1914-1994), տնային տնտեսուհի էր:

1960 թվականին Նյու Յորքի քաղաքային քոլեջում էլեկտրատեխնիկի մասնագիտություն ստանալուց հետո, կրթությունը շարունակել է Փրինսթոնի համալսարանում, որտեղ էլ ստացել է մագիստրոսական (1962) և դոկտորական աստիճանները (1964): Դոկտորական թեզը պաշտպանել է «Դիսկրետային և մոդուլային ազդանշանների ժամանակ առաջացած թերությունները» թեմայով[19]։ Դոկտորական կոչումը ստանալուց հետո աշխատել է Բոլտ Բերանեկ և Նյուման ընկերությունում (անգլ.՝ BBN Technologies)։ 1972 թվականին DARPA -ի[20] շրջանակներում սկսել է համագործակցել Տեղեկատվության մշակման տեխնիկական գործակալության (IPTO - Information Processing Techniques Office ) հետ : 1972 թվականի աշնանը Ռոբերտ Քանը Համակարգչային հաղորդակցության միջազգային խորհրդաժողովում 20 տարբեր համակարգիչներ միացնելով ցուցադրել է ARPANET (անգլ.՝ Advanced Research Projects Agency Network) համակարգչային ցանցը։ Ինչն էլ դառնալու էր «ջրբաժան իրադարձություն, որը ստիպեց մարդկանց հանկարծ գիտակցել, որ փաթեթային անցումը (անգլ.՝ packet switching) իրական տեխնոլոգիա է», և տեխնոլոգիական մեծ հեղաշրջման և ինտերնետի սկիզբ[21]:

Ռոբերտ Քանն այնուհետև օգնել է զարգացրել տարբեր համակարգիչները միացնելու TCP/IP հաղորդակարգը: Տեղեկատվության մշակման տեխնոլոգիական գրասենյակի (IPTO անգլ.՝ Information Processing Techniques Office) տնօրեն դառնալուց հետո նա սկսել է Միացյալ Նահանգների կառավարության ռազմավարական նախաձեռնություն՝ համակարգչային հետազոտությունների և զարգացման միլիարդ դոլար ֆինանսավորում ունեցող՝ ԱՄՆ-ի դաշնային կառավարության կողմից երբևէ իրականացված համակարգչային հետազոտությունների և զարգացման ամենամեծ ծրագիրը։

DARPA-ում տասներեք տարի աշխատելուց հետո, Ռոբերտ Քանը 1986 թվականին հիմնադրել է Ազգային հետազոտական ​​նախաձեռնությունների գործակալությունը (CNRI - անգլ.՝ Corporation for National Research Initiatives), իսկ 2015 թվականից ստանձնել է գլխավոր գործադիր տնօրենի պաշտոնը[22]:

Համացանց[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

SATNET (անգլ.՝ Atlantic Packet Satellite Network) արբանյակային փաթեթային ցանցի նախագծի վրա աշխատելիս Ռոբերտ Քանն առաջին անգամ առաջ քաշեց ARPANET-ում օգտագործվող նախկին NCP (անգլ.՝ Network Control Program) ցանցային հաղորդակարգը TCP հաղորդակարգով փոխարինելու գաղափարը: TCP- ն մեծ դերակատարում է ունեցել բաց ճարտարապետության ցանցերի հիմքի ձևավորման գործում, ինչը հնարավորություն է ստեղծել, որ աշխարհի համակարգիչներն ու ցանցերը տվյալներով փոխանակվեն միմյանց հետ, անկախ նրանից, թե յուրաքանչյուր ցանցի համակարգիչ ինչ սարքավորում կամ ծրագրային ապահովում է գործածում: Այս նպատակին հասնելու համար նախագծվեց TCP, որն օժտված լիներ հետևյալ առանձնահատկություններով.

  • ամբողջ ցանցի ոչ մեծ ենթաբաժինները՝ համակարգիչները, հնարավորություն ունենան միմյանց հետ հաղորդակցվել մասնագիտացված համակարգչի միջոցով, որը միայն փաթեթների փոխանցում է կատարում (սկզբում կոչվում էր gateway, հետագայում՝ ռոտոր)
  • սարքերից ոչ մեկի վնասվելը չպետք է ազդի ամբողջ ցանցի վրա կամ ամբողջ ցանցը չի կարող ղեկավարել մեկ սարք
  • համացանցի միջոցով ուղարկված տեղեկատվության յուրաքանչյուր չափաբաժնի պետք է կարգաթիվ տրվի, որը կապահովի, որ վերջնական համակարգչին հասնելուց հետո տեղեկատվությունը ճիշտ հասկացվի և որ հայտնաբերվի տեղեկատվության փոխանցման ցանկացած կորուստ
  • աղբյուրից ընդունիչ ուղարկված ինֆորմացիան պետք է վերահսկել (ACK - անգլ.՝ Network packet) փաթեթի միջոցով, այսինքն՝ տեղեկատվություն ուղարկողը պետք է ինֆորմացիա ստանա փաթեթի տեղ հասնելու մասին (acknowledgement)
  • մի համակարգչից մյուս համակարգիչ ուղարկված ինֆորմացիայի կորստի դեպքում վերափոխանցում (Retransmission) կլինի, եթե կորուստը հայտնաբերվի սպասման ռեժիմով (timeout), որը կճանաչի, որ սպասվող հաստատումը չի ստացվել
  • ուղարկված տեղեկատվության յուրաքանչյուր կտոր պետք է ուղեկցվի checksum-ի միջոցով, որը հաշվարկվում է ուղարկողի կողմից և ստուգվում է վերջնական ստացողի կողմից, որպեսզի վստահություն լինի, որ այն որևէ կերպ ճանապարհին չի վնասվել:

1973 թվականի գարնանը Ռոբերտ Քանի հետ սկսել է համագործակցել Վինտ Սերֆը, և նրանք միասին ավարտել են TCP-ի սկզբնական տարբերակը: Հետագայում պրոտոկոլը բաժանեցին երկու առանձին մասերի՝ TCP (անգլ.՝ Transmission Control Protocol) և IP (անգլ.՝ Internet Protocol Address), որն էլ հանդիսանում է ժամանակակից ինտերնետի հիմքի մի մասը[23]:

1992 թվականին Ռոբերտ Քանը և Վինտ Սերֆը հիմնադրեցին Ինտերնետային ընկերություն կազմակերպությունը:

Մրցանակներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պատվավոր աստիճաններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ռոբերտ Քանը ստացել է Փրինսթոնի համալսարանի, Պավիայի համալսարանի, Ցյուրիխի տեխնիկական բարձրագույն դպրոցի, Մերիլենդի համալսարանի, Ջորջ Մեյսոնի համալսարանի, Կենտրոնական Ֆլորիդայի համալսարանի և Պիզայի համալսարանների պատվավոր աստիճաններ, ինչպես նաև Լոնդոնի համալսարանական քոլեջի պատվավոր կրթաթոշակ։

2012 թվականին նա նաև ճանաչվել է Սանկտ Պետերբուրգի տեղեկատվական տեխնոլոգիաների, մեխանիկայի և օպտիկայի ազգային հետազոտական համալսարանի «Բարձրագույն կրթության դաշնային պետական ինստիտուտի» (անգլ.՝ ITMO: Information Technologies, Mechanics and Optics) պատվավոր բժիշկ[27]:

Տես նաև[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 German National Library, Berlin State Library, Bavarian State Library, Austrian National Library Record #138331251 // Общий нормативный контроль (GND) — 2012—2016.
  2. 2,0 2,1 http://ieeexplore.ieee.org/iel5/26/23883/01093722.pdf?arnumber=1093722
  3. 3,0 3,1 http://www.britannica.com/EBchecked/topic/932776/Robert-Elliot-Kahn
  4. http://www.nytimes.com/2012/05/25/opinion/keep-the-internet-open.html
  5. 5,0 5,1 5,2 http://www.computerhistory.org/collections/catalog/102657973
  6. https://amturing.acm.org/award_winners/kahn_4598637.cfm
  7. https://awards.acm.org/award_winners/kahn_4598637#140
  8. https://www.nationalmedals.org/laureates
  9. https://awards.acm.org/award_winners/kahn_4598637#158
  10. https://awards.acm.org/award_winners/kahn_4598637#149
  11. Notable Names Database — 2002.
  12. «Robert E Kahn - A.M. Turing Award Laureate»։ amturing.acm.org 
  13. CHM։ «Robert Kahn — CHM Fellow Award Winner»։ Արխիվացված է օրիգինալից April 3, 2015-ին։ Վերցված է March 30, 2015  [1]
  14. «Archived copy»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2017-03-20-ին։ Վերցված է 2017-03-19 
  15. «Jew of the Week: Bob Kahn - Jew of the Week»։ www.jewoftheweek.net 
  16. Oral History of Robert KahnArchived July 7, 2010, at the Wayback Machine.
  17. Who's who in Frontiers of Science and Technology
  18. Paid Notice: Deaths KAHN, LAWRENCE - New York Times. Nytimes.com (1999-04-30). Retrieved on 2013-07-24.
  19. Kahn Robert E. (1964)։ Some problems in the sampling and modulation of signals (English) 
  20. DARPA - անգլ.՝ Defense Advanced Research Projects Agency, ներկայիս՝ ԱՄՆ Պաշտպանության նախարարության առաջադեմ հետազոտական ​​ծրագրերի գրասենյակ
  21. Kahn Robert E. (1990-04-24)։ «CBI oral history interview with Robert E. Kahn» 
  22. «CNRI Officers and Directors»։ CNRI։ Վերցված է 2009-02-25 
  23. Janet Abbate (1999)։ Inventing the Internet։ MIT Press։ էջ 130։ ISBN 0-262-01172-7 
  24. 2012 Inductees, Internet Hall of Fame website. Last accessed April 24, 2012
  25. Вручение диплома и мантии Почетного доктора НИУ ИТМО Роберту Кану
  26. "2013 Winners Announced" Archived 2017-01-02 at the Wayback Machine. Queen Elizabeth Prize for Engineering
  27. «Robert Kahn will receive a degree and a mantle of Honorary Doctor of Science in the University ITMO»։ en.ifmo.ru 

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]