Ռոբերտ Լադլեմ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Ռոբերտ Լադլեմ
Robert-ludlum-0.jpg
Ծնվել էմայիսի 25, 1927(1927-05-25)[1][2][3][…]
ԾննդավայրՆյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ[4]
Վախճանվել էմարտի 12, 2001(2001-03-12)[1][2][3][…] (73 տարեկան)
Վախճանի վայրՆեյփլս, Քոլիեր շրջան, Ֆլորիդա, ԱՄՆ[4]
Գրական անունJonathan Ryder և Michael Shepherd
Մասնագիտությունգրող, վիպասան, սցենարիստ, գիտաֆանտաստիկ գրող և գործադիր պրոդյուսեր
ՔաղաքացիությունFlag of the United States.svg ԱՄՆ[5]
ԿրթությունՈւեսլեական համալսարան և Cheshire Academy?
Ժանրերվեպ
Ուշագրավ աշխատանքներBourne Trilogy?
ՊարգևներPrix Mystère de la Critique?
Կայքrobert-ludlum.com

Ռոբերտ Լադլեմ (անգլ.՝ Robert Ludlum մայիսի 25, 1927(1927-05-25)[1][2][3][…], Նյու Յորք, Նյու Յորք, ԱՄՆ[4] - մարտի 12, 2001(2001-03-12)[1][2][3][…], Նեյփլս, Քոլիեր շրջան, Ֆլորիդա, ԱՄՆ[4]), ամերիկացի գրող, մի շարք բեսթսելլերների հեղինակ, դերասան և պրոդյուսեր։ Լադլեմի աշխատանքները թարգմանվել են 32 լեզուներով և վաճառվել ավելի քան 210 միլիոն օրինակով։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ռոբերտ Լադլեմը (Robert Ludlum) ծնվել է Նյու Յորքում 1927 թվականի մայիսին։ Հայրը՝ Ջորջ Լադլեմը (George Ludlum), մահացել է, երբ որդին ընդամենը 7 տարեկան էր, այդ պատճառով տղան իր կյանքի մեծ մասն անցկացրել է Նյու Ջերսիում՝ ապրելով հեռավոր հարազատների հետ։ Այստեղ նա սովորել է Rectory School դպրոցում, այնուհետև ուսումը շարունակել է Կոնեկտիկուտ նահանգի Միդլթաուն քաղաքի Ուեսելյան համալսարանում (Middletown, Connecticut), որտեղ դարձել է «Alpha Delta Phi» ուսանողների ոչ ֆորմալ եղբայրության անդամ։

Ռոբերտը բավականին շուտ է սկսել մտածել ապագա մասնագիտության ընտրության մասին. հավասարապես ցանկացել է դառնալ պրոֆեսիոնալ ֆուտբոլիստ, զինվորական, դերասան և գրող, սակայն 16 տարեկանում նրան առաջարկել են խաղալ «Կրտսեր օրիորդ» կատակերգությունում, որը լիովին փոխել է նրա կյանքը։

1945-ին զորակոչվել է բանակ, ծառայել Խաղաղ օվկիանոսի ծովային հետևակում։ Հայտնի է, որ այնտեղ անցկացրած առաջին մի քանի ամիսներին Լադլեմը մի քանի հարյուր էջանոց նոթատետր է ունեցել Ռազմածովային ուժերում ծառայության իր տպավորությունների մասին։

Միդլթաուն վերադառնալուց հետո, 1951 թվականին Ռոբերտն ավարտել է համալսարանը և ստանացել է արվեստի բակալավրի աստիճան։ Նույն թվականին ամուսնացել է Մերիի (Mary Ryducha) հետ, որի հետ ունեցել են երեք երեխա։

1950-ական թվականներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1950-ական թվականներին Լադլեմը հաճախ է հայտնվել հեռուստաշոուներում և սերիալներում, որոնցից ամենահայտնիներն էին` «The Kraft Television Theatre», «Studio One», «Robert Montgomery Presents»: 1954 թվականին նա խաղացել է Սպարտակի դերը «Գլադիատոր» («The Gladiator») ֆիլմում, իսկ 1959 թվականին խաղացել է զինվորի դեր Ֆրից Հոչվոլդերի (գերմ.՝ Fritz Hochwälder) «Ուժեղները մենակ են» («The Strong Are Lonely») հեռուստատեսային ներկայացման մեջ։ 1957 թվականին Ռոբերտը աշխատանքի է անցել որպես North Jersey Playhouse- ի պրոդյուսեր, իսկ երկու տարի անց Նյու Ջերսի նահանգի Պարամուս քաղաքում բացել է Playhouse-on-the-Mall թատրոնը։

1970-ական թվականներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մինչև 1971 թվականը Լադլեմը զբաղվել է միայն թատրոնի համար պիեսներ գրելով, որոնցից շատերն, այնուամենայնիվ, հայտնվել են Բրոդվեյում։ 1971 թվականի վերջին լույս է տեսել նրա առաջին գիրքը՝ «Սկարլատի ժառանգությունը», որտեղ պատմում է Երկրորդ աշխարհամարտի տարիներին ամերիկացի զինվորի մասին։ Ինչպես ավելի ուշ ասել է հեղինակը, գիրքը տպագրվել է միայն տասներորդ փորձից հետո, և չնայած հրատարակիչների մտահոգությանը, վեպն ակնթարթորեն դարձել է բեսթսելլեր։ Գրողի հաջորդ աշխատանքը 1973 թվականին լույս տեսած «Օստերմանի հանգստյան օրեր» («Osterman Weekend») գիրքն էր, 1983 թվականին նկարահանվել է ռեժիսոր Սեմ Պեկինպահի համանուն կինոնկարը։

Ռոբերտը ընտանիքի հետ միասին 1970 թվականին տեղափոխվել է Նյու Յորք, բացի այդ, նա նաև տուն է ունեցել Ֆլորիդայում։ Այդ ժամանակ Լադլեմը շատ է ճանապարհորդել նոր ստեղծագործությունների համար բավարար նյութ հավաքելու համար։ Ռոբերտը միշտ նշել է, որ Փարիզը միշտ էլ եղել է իր սիրելի քաղաքը։

Բորնի նույնականացումը գիրք[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

1980 թվականին լույս է տեսել Լդլեմի մի գիրք, որը հեղինակին բերել է համաշխարհային հռչակ, և դարձել գրքերի մի ամբողջ «Բորնի նույնականացումը» շարքի սկիզբը։ Գրքի սյուժեի համաձայն՝ գլխավոր հերոս Բորնը՝ ԿՀՎ-ի նախկին գործակալ, հայտնաբերվել է ծովում անգիտակից վիճակում. ամբողջ գրքում նա փորձում է հիշել, թե ով է ինքը։ 1988 թվականին թողարկվել է համանուն ֆիլմը, գրքի երկրորդ էկրանավորումը եղել է 2002 թվականին։

1986 և 1990 թվականներին լույս են տեսել «Բորնի գերակշռությունը» և «Բորնի վերջնագիրը» գրքերը, որոնք համապատասխանաբար դարձել են սագայի շարունակությունը։

Լադլեմի որոշ գրքեր լույս են տեսել Մայքլ Շեֆարդ (Michael Shepherd) կամ Ջոնաթան Ռայդեր (Jonathan Ryder) կեղծանուններով։

Գործունության ավարտ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Նրա վերջին գիրքը 2000 թվականին լույս տեսած «Պրոմեթևսյան հնարքն» («The Prometheus Deception») է եղել։

Ռոբերտ Լադլեմը մահացել է 73 տարեկան հասակում, 2001 թվականի մարտի 12-ին, սրտի կաթվածից։ Գրելու իր գործունեության ընթացքում նա հեղինակել է ավելի քան 20 գիրք, որոնք թարգմանվել են 32 լեզուներով, ընդհանուր 200 միլիոնից ավելի տպաքանակով։

Լադլեմի մահից հետո հայտնաբերվել են նրա մի քանի ձեռագրեր, որոնցից մեկը՝ «Էմբլերի նախազգուշացումը», լույս է տեսել 2005 թվականին՝ բնօրինակ լեզվով. 2006 թվականին թարգմանվել է ռուսերեն և հրատարակվել Ռուսաստանում, որտեղ այն դարձել է իսկական բեսթսելլեր։

Մատենագիտություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • «Սկարլատի ժառանագություն» («The Scarlatti Inheritance», 1971)
  • «Օստերմանի հանգստյան օրեր» («The Osterman Weekend», 1972)
  • «Փայլաթուղթ» («The Matlock Paper», 1973)
  • «Տրեվայն» («Trevayne», 1973, ստորագրված է Ջոնաթան Ռայդեր անվամբ)
  • «Հալիդոնի կանչը» («The Cry of the Halidon», 1974, ստորագրված է Ջոնաթան Ռայդեր անվամբ)
  • «Ռեյնեմանի փոխանակում» (The Rhinemann Exchange, 1974)
  • «Գանդոլֆոյի ճանապարհը» («The Road to Gandolfo», 1975, գրվել է Մայքլ Շեպարդ կեղծանվամբ - Michael Shephard)
  • «Ճանապարհ դեպի Գանդոլֆո» («The Gemini Contenders», 1976)
  • «Չենցելորի ձեռագիրը»(«The Chancellor Manuscript», 1977)
  • «Հոլքրոֆթի կտակը» («The Holcroft Covenant», 1978)
  • «Մատարեսի շրջանը» («The Matarese Circle», 1979)
  • «Բորնի նույնականացումը» («The Bourne Identity», 1980)
  • «Պարսիֆալի խճանկարը» («The Parsifal Mosaic», 1982)
  • «Ակվիտանիայի դավադրություն» («The Aquitaine Progression», 1984)
  • «Բորնի գերակշռությունը» («The Bourne Supremacy»,1986)
  • «Իկարուսի օրակարգը» («The Icarus Agenda», 1988)
  • «Բորնի վերջնագիրը»The Bourne Ultimatum»,1990)
  • «Ճանապարհ դեպի Օմահա» («The Road to Omaha», 1992)
  • «Կարիճի պատրանք» («The Scorpio Illusion», 1993)
  • «Ապոկալիպսիս ժամացույցը» («The Apocalypse Watch», 1995)
  • «Մատարեսի հետհաշվարկ» («The Matarese Countdown», 1997)
  • «Պրոմեթևսյան հնարք» («The Prometheus Deception», 2000)
  • «Սիգմայի արձանագրություն» («The Sigma Protocol», 2001)
  • «Էմբլերի նախազգուշացումը» («The Ambler Warning», 2005)

Ֆիլմագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Լադլեմի որոշ վեպեր էկրանավորվել են, վերածվել են կինոնկարների և մինի-սերիալների, չնայած սյուժետային զարգացումները կարող են էապես տարբերվել բնօրինակ նյութից։ Սովորաբար սերիալները ավելի մոտ են վեպի տեքստին, որի հիմքով նկարահանվել են։

Տարի Հայերեն անվանում Բնօրինակ անվանում Դեր
1977 ս Ռեյնեմանի գործարք The Rhinemann Exchange Սթիվեն Քոլինզը Դեյվիդ Սպոլդինգի դերում, Լորեն Հաթոնը Լեսլի Ջեններ Հակֆուդի դերում
1983 ֆ Օստերմանի հանգստյան օրերը The Osterman Weekend Ռուտգեր Հաուերը Ջոն Թենների դերում
1985 կֆ Հոլքրոֆթի կտակը The Holcroft Covenant Մայքլ Քեյնը Նոել Հոլկրոֆտի դերում
1988 ս

Բորնի ինքնությունը

The Bourne Identity Ռիչարդ Չեմբերլենը Ջեյսոն Բորնի դերում, Ժակլին Սմիթը Մերի Սեն Ժակի դերում
1997 ս Ապոկալիպսիսի պահապանը The Apocalypse Watch Պատրիկ Բերգնը Դրյու Լետեմայի դերում
2002 ֆ Բորնի նույնացումը The Bourne Identity Մեթ Դեյմոնը Ջեյսոն Բորնի դերում, Ֆրանկա Պատենտան Մարի Ելենա Կրոյտցի դերում
2004 ֆ Բորնի գերակշռությունը The Bourne Supremacy Մեթ Դեյմոնը Ջեյսոն Բորնի դերում
2006 ս Պաշտպանությունը մեկն է.Ֆակտոր Աիդան The Apocalypse Watch Սթիվեն Դորֆը Ջոն Սմիթի դերում, Միրա Սորվինոն Ռեչել Ռասսելի դերում
2007 ֆ Բորնի վերջնագիրը The Bourne Ultimatum Մեթ Դեյմոնը Ջեյսոն Բորնի դերում
2012 ֆ Բորնի Էվոլուցիան The Bourne Legacy Ջերեմի Ռեներ, Ռեյչել Ուայզ, Էդվարդ Նորթոն
2016 ֆ Ջեյսոն Բորն Jason Bourne Մեթ Դեյմոն, Ալիսյա Վիկանդեր, Թոմի Լի Ջոնս
201? ֆ Չենցելորի ձեռագիրը The Chancellor Manuscript Լեոնարդո ԴիԿապրիոն Պիտեր Չենցելորի դերում (ֆիլմի աշխատանքներն ավարտված չեն)


Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Encyclopædia Britannica
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 filmportal.de — 2005.
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 4,5 German National Library, Berlin State Library, Bavarian State Library, Austrian National Library Record #119171449 // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
  5. LIBRIS — 2016.