Ռոբերտ Դալ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Ռոբերտ Դալ
անգլ.՝ Robert Alan Dahl
Robert A. Dahl in the Classroom.jpg
Ծնվել էդեկտեմբերի 17, 1915(1915-12-17)[1][2][3][4]
Ինվուդ, Լիոն շրջան, Այովա, ԱՄՆ[5]
Մահացել էփետրվարի 5, 2014(2014-02-05)[2][3][4] (98 տարեկանում)
Համդեն, Կոնեկտիկուտ, ԱՄՆ
ՔաղաքացիությունFlag of the United States.svg ԱՄՆ
ՈւղղությունBehavioralism?[6]
Մասնագիտությունքաղաքագետ, պրոֆեսոր և սոցիոլոգ
Հաստատություն(ներ)Եյլի համալսարան[1]
Գործունեության ոլորտՔաղաքագիտություն
Պաշտոն(ներ)նախագահ[6][7]
ԱնդամակցությունԱՄՆ-ի Գիտությունների ազգային ակադեմիա, Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիա, Ամերիկական փիլիսոփայական ընկերություն և Բրիտանական ակադեմիա
Ալմա մատերԵյլի համալսարան[1] և Վաշինգտոնի համալսարան[1]
Կոչումպրոֆեսոր
Գիտական աստիճանքաղաքագիտության դոկտոր
Տիրապետում է լեզուներինանգլերեն[8]
Եղել է գիտական ղեկավարCatharine MacKinnon?, James S. Fishkin?, Nelson W. Polsby?, Ian Shapiro? և Ray Wolfinger?
Հայտնի աշակերտներNelson W. Polsby?[1], Ray Wolfinger?[1], Catharine MacKinnon?, Guillermo O'Donnell?, Edward Tufte?, James S. Fishkin? և Ian Shapiro?
ՊարգևներԳուգենհայմի կրթաթոշակ Յոհան Շյուտեի մրցանակ Ուիլբուր Քրոսի մեդալ և Ստերլինգի պրոֆեսոր
Robert A. Dahl Վիքիպահեստում

Ռոբերտ Ալան Դալ (անգլ.՝ Robert Alan Dahl; դեկտեմբերի 17, 1915(1915-12-17)[1][2][3][4], Ինվուդ, Լիոն շրջան, Այովա, ԱՄՆ[5] - փետրվարի 5, 2014(2014-02-05)[2][3][4], Համդեն, Կոնեկտիկուտ, ԱՄՆ), ամերիկացի հայտնի քաղաքագետ: Համարվում է պլյուրալիստական դեմոկրատիայի տեսության նախահայրերից մեկը: Եղել է Յեյլի համալսարանի պրոֆեսոր: 1995 թվականին դարձել է Յուհան Շյուտեի անվան մրցանակի դափնեկիր:

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Մասնագիտական կրթությունը ստացել է Վաշինգտոնի համալսարանում (բակալավր, 1936 թվական) և Յեյլի համալսարանում (դոկտորանտուրա, 1940 թվական): Աշխատել է ամերիկյան կառավարական մի շարք համակարգերում: 1944- 1945 թվականներին մասնակցել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին՝ ԱՄՆ զինված ուժերի կազմում: Պարգևատրվել է «Բրոնզե Աստղ» շքանշանով: 1946 թվականին վերադարձել է Յեյլի համալսարան, որտեղ դասավանդել է մինչ 1986 թվականը: Հետագայում դարձել է Յեյլի համալսարանի ստերլինգյան պրոֆեսոր: Այս կոչումը տրվում է այն անձանց, ովքեր հսկայական ներդրում են ունեցել իրենց ոլորտի գիտական զարգացման ընթացքում: 1966 1967 թվականներին եղել է Քաղաքագիտության ամերիկյան ասոցիացիայի նախագահ:

Գիտական ներդրում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ռոբերտ Դալը ունեցել է մեծ ներդրում քաղաքագիտության զարգացման գործընթացում՝ տեղական ինքնակառավարման ոլորտում իր էմպիրիկ հետազոտությունների և տեսական կոնցեպցիաների վերաբերյալ, որոնք մեծապես կապված են դեմոկրատիայի և բազմակարծության հետ: Նա առաջարկել է մինիմալ պահանջներ, որոնց պետք է բավարարի ժողովրդավարությունը՝

  • Քաղաքական վերահսկողության կառավարական մարմինների կողմից ընդունված որոշումների վրա: Սահմանադրությունը երաշխավորում է քաղաքական գործիչների դասակարգումը ըստ իրենց ընտրության: Մարմինը գործում է համապատասխան ժամկետներում:
  • Ընտրովի պաշտոնները զբաղեցվում են պարբերական և արդար ընտրությունների արդյունքում, որտեղ բռնությունը համարվում է անընդունելի: Ընտրությունները պետք է լինեն բաց և թափանցիկ:
  • Բոլոր չափահաս քաղաքացիները կարող են մասնակցել ընտրություններին:
  • Գրեթե բոլոր քաղաքացիները ունեն իրենց թեկնածությունը դնելու և ընտրվելու իրավունք:
  • Քաղաքացիները ունեն իրավունք խոսելու քաղաքական հարցերի վերաբերյալ՝ չվախենալով գաղափարական հետապնդումից:
  • Քաղաքացիները ունեն իրավունք օգտվելու այլընտրանքային աղբյուրներից, որոնք գոյություն ունեն իրականում և գտնվում են օրենքի պաշտպանության տակ:
  • Քաղաքացիները ունեն պետությունից անկախ միավորումներ, կազմակերպություններ ստեղծելու և անդամակցելու իրավունք, ներառյալ նաև քաղաքական կուսակցությունները և շահերի (լոբբիստական) խմբերը:

Աշխատություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ռոբերտ Դալի ամենահայտնի աշխատություններից են՝

  • 1953 — Քաղաքականություն, տնտեսություն, զարգացում / Politics, Economics, and Welfare (Չարլզ Լինդբլոմի համահեղինակությամբ)
  • 1956 — Ժողովրդավարության տեսության ներածություն / A Preface to Democratic Theory
  • 1957 — Որոշումների կայացումը ժողովրդավարությունում.Գերագույն դատարանը որպես որոշումներ ընդունող մարմին/ Decision-Making in a Democracy: The Supreme Court as a National Policy-Maker

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 1,6 Dahl, Robert A. // American Political Scientists: A Dictionary — 2 — Greenwood Publishing Group, 2002. — ISBN 978-0-313-31957-0
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Encyclopædia Britannica
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 SNAC — 2010.
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 Սոլոմոն Գուգենհայմի թանգարան — 1937.
  5. 5,0 5,1 5,2 Freebase Data Dumpsشـــراءاثاث مــستعمل بالــریاض 0508210186.
  6. 6,0 6,1 Dahl, Robert (1915-) // Encyclopedia of Political Theory (2010 ed.)SAGE Publishing, 2010. — P. 113. — ISBN 978-1-4129-5865-3
  7. http://www.apsanet.org/ABOUT/Leadership-Governance/APSA-Presidents-1903-to-Present
  8. data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.