Ռիսալ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Խոսե Ռիսալ ի Ալոնսո
José Protacio Rizal Mercado y Alonso Realonda
Jose rizal 01.jpg
Ծնվել է հունիսի 19, 1861({{padleft:1861|4|0}}-{{padleft:6|2|0}}-{{padleft:19|2|0}})[1][2]
Ծննդավայր Կալամբա, Laguna, Calabarzon, Ֆիլիպիններ[3]
Մահացել է դեկտեմբերի 30, 1896({{padleft:1896|4|0}}-{{padleft:12|2|0}}-{{padleft:30|2|0}})[2] (35 տարեկանում)
Մահվան վայր Ռիզալ Պարկ, Էրմիտա, Մանիլա, Metro Manila, Ֆիլիպիններ
Քաղաքացիություն Flag of the Philippines.svg Ֆիլիպիններ
Կրթություն Ատենեո դե Մանիլա համալսարան, University of Santo Tomas և Մադրիդի Կոմպլուտենսե համալսարան
Մասնագիտություն գրող, լեզվաբան, ակնաբույժ, արվեստների գործիչ, նկարիչ, քաղաքական գործիչ, սոցիոլոգ և բանաստեղծ
Ամուսին Ջոզեֆին Բրակեն
Ստորագրություն
Jose rizal signature.svg
José Rizal Վիքիպահեստում

Խոսե Ռիսալ ի Ալոնսո (իսպ.՝ José Protacio Rizal Mercado y Alonso Realonda, 1861 - 1896), ֆիլիպինցի լուսավորիչ, Ֆիլիպինների ազգային հերոս։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սովորել է Մանիլայի համալսարանում, Իսպանիայում և Գերմանիայում։ Հայտնի էր իբրև բժիշկ, կենդանաբան, ազգագրագետ, լեզվաբան, պատմաբան, գրող, քանդակագործ, գեղանկարիչ։ Գաղութատիրությունը և կղերականությանը մերկացնող Ռիսալի «Չդիպչես ինձ» (1887), «Ծովահեններ» (1891) վեպերը և քաղաքական պամֆլետները մեծ դեր են խաղացել ֆիլիպինյան մտավորականության ազատամտության և ազգային ինքնագիտակցության արթնացման գործում։

1892 թվականին հիմնել է երկրի առաջին քաղաքական կազմակերպությունը՝ ֆիլիպինյան լիգան։ Ռիսլան պայքարել է ռասիզմի և խավարամտության դեմ, պահանջել դեմոկրատական վերափոխումներ՝ խաղաղ ճանապարհով։ Երբ սկսվել է ազատագրական ապստամբությունը, իսպանական իշխանությունները Ռիսալին մեղադրելով խռովություն հրահրելու մեջ՝ մահապատժի են ենթարկել։

Երկեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Избранное, М․, 1961 (ռուս.)

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Губер А․ и Рыковская О․, Хосе Рисаль, М․, 1937
  • Раlina R․, Biografia de Rizal, Manila, 1949

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. data.bnf.fr: տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  2. 2,0 2,1 German National Library, Berlin State Library, Bavarian State Library et al. Record #118601407 // Gemeinsame Normdatei — 2012—2016.
  3. Левинсон Г. И. Рисаль Хосе // Большая советская энциклопедия: [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1975. — Т. 22 : Ремень — Сафи. — С. 128.
Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։ CC-BY-SA-icon-80x15.png