Ռիսալ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Խոսե Ռիսալ ի Ալոնսո
José Protacio Rizal Mercado y Alonso Realonda
Jose rizal 01.jpg
Ծնվել էհունիսի 19, 1861(1861-06-19)[1][2][3][4][5][6]
ԾննդավայրԿալամբա, Լուսոն, Ֆիլիպիններ[7]
Մահացել էդեկտեմբերի 30, 1896(1896-12-30)[2][3][4][5][6] (35 տարեկանում)
Մահվան վայրՌիզալ Պարկ, Էրմիտա, Մանիլա, Մետրո Մանիլա, Լուսոն, Ֆիլիպիններ
ՔաղաքացիությունFlag of the Philippines.svg Ֆիլիպիններ
ԿրոնՀռոմի Կաթոլիկ եկեղեցի
ԿրթությունԱտենեո դե Մանիլա համալսարան, University of Santo Tomas?, Մադրիդի Կոմպլուտենսե համալսարան և Հայդելբերգի համալսարան
ԵրկերMi último adiós?
Մասնագիտությունգրող, լեզվաբան, ակնաբույժ, արվեստների գործիչ, նկարիչ, քաղաքական գործիչ, սոցիոլոգ և բանաստեղծ
ԱմուսինՋոզեֆին Բրակեն
Ծնողներհայր՝ Francisco Mercado?, մայր՝ Teodora Alonzo?
Ստորագրություն
Jose rizal signature.svg
José Rizal Վիքիպահեստում

Խոսե Ռիսալ ի Ալոնսո (իսպ.՝ José Protacio Rizal Mercado y Alonso Realonda, 1861 - 1896), ֆիլիպինցի լուսավորիչ, Ֆիլիպինների ազգային հերոս։

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Սովորել է Մանիլայի համալսարանում, Իսպանիայում և Գերմանիայում։ Հայտնի էր իբրև բժիշկ, կենդանաբան, ազգագրագետ, լեզվաբան, պատմաբան, գրող, քանդակագործ, գեղանկարիչ։ Գաղութատիրությունը և կղերականությանը մերկացնող Ռիսալի «Չդիպչես ինձ» (1887), «Ծովահեններ» (1891) վեպերը և քաղաքական պամֆլետները մեծ դեր են խաղացել ֆիլիպինյան մտավորականության ազատամտության և ազգային ինքնագիտակցության արթնացման գործում։

1892 թվականին հիմնել է երկրի առաջին քաղաքական կազմակերպությունը՝ ֆիլիպինյան լիգան։ Ռիսլան պայքարել է ռասիզմի և խավարամտության դեմ, պահանջել դեմոկրատական վերափոխումներ՝ խաղաղ ճանապարհով։ Երբ սկսվել է ազատագրական ապստամբությունը, իսպանական իշխանությունները Ռիսալին մեղադրելով խռովություն հրահրելու մեջ՝ մահապատժի են ենթարկել։

Երկեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Избранное, М․, 1961 (ռուս.)

Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Губер А․ и Рыковская О․, Хосе Рисаль, М․, 1937
  • Раlina R․, Biografia de Rizal, Manila, 1949

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։ CC-BY-SA-icon-80x15.png