Ռիչարդ Բրանտոն

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Ռիչարդ Բրանտոն
անգլ.՝ Richard Henry Brunton
Richard Henry Brunton.jpg
Ծնվել էդեկտեմբերի 26, 1841(1841-12-26)
ԾննդավայրMuchalls
Մահացել էապրիլի 23, 1901(1901-04-23) (59 տարեկանում)
Մահվան վայրԼոնդոն, Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն
Մասնագիտությունքաղինժեներ և ճարտարագետ
Զբաղեցրած պաշտոններForeign government advisor in Meiji Japan?
Պարգևներ և
մրցանակներ
Թագավորական աշխարհագրական ընկերության անդամ
ԱնդամությունԹագավորական աշխարհագրական ընկերություն
Richard Henry Brunton Վիքիպահեստում

Ռիչարդ Հենրի Բրանտոն (անգլ.՝ Richard Henry Brunton, դեկտեմբերի 26, 1841(1841-12-26), Muchalls - ապրիլի 23, 1901(1901-04-23), Լոնդոն, Մեծ Բրիտանիայի և Իռլանդիայի միացյալ թագավորություն), շոտլանդացի ինժեներ: 19-րդ դարի վերջին ղեկավարել է ծովային փարոսների համակարգի ստեղծումը Ճապոնիայում (Մեյձիի հեղափոխություն): Հայտնի է որպես «ճապոնական փարոսների հայր»: Բրանտոնի նախագծերով և ղեկավարությամբ Ճապոնիայում կառուցվել են 26 փարոսներ: Այդ ժամանակից ի վեր դրանք հայտնի են որպես «Բրանտոնի զավակներ»:

Բրանտոնը ծնվել է շոտլանդական Աբերդինշիր շրջանի Մաչալլս (Muchalls) գյուղում: Կարիերայի սկզբում աշխատել է Շոտլանդիայի երկաթուղային գծերի շինարարությունում:

Կարիերան Ճապոնիայում[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Օմաձակի փարոսը՝ «Բրանտոնի զավակներից» մեկը

1865 թվականին Ճապոնիայի կառավարությունը (սյոգունատ) հինգ արևմտյան երկրների հետ կնքեց «Պայմանագիր բարեկամության և առևտրի մասին»: Ի թիվս այլ հարցերի՝ պայմանագիրը պարտավորեցնում էր ճապոնական կողմին փարոսներ կառուցելու միջոցով ապահովել նավագնացության համար նպաստավոր պայմաններ: Սակայն Ճապոնիայում չկային համապատասխան մասնագետներ, որոնք ընդունակ լինեին իրականացնել այդպիսի տեխնիկական առաջադրանք: Չնայած Ճապոնիայում մինչ այդ էլ փարոսներ կառուցվել են, սակայն դրանք չեն համապատասխանել ժամանակակից պահանջներին: Խնդրի լուծման համար 1867 թվականին ճապոնական կառավարությունը որոշեց հրավիրել բրիտանացի ճարտարագետների: Բրիտանական կառավարությունը ընդառաջեց այդ նախաձեռնությանը:

1868 թվականին, «Փարոսների շոտլանդական խորհրդի» և Stevenson Brothers ընկերության երաշխավորությամբ, Բրանտոնը նշանակվեց Ճապոնիայի փարոսների ծառայության գլխավոր ճարտարագետ: Բրանտոնի ժամանումից հետո սյոգունատի ռեժիմն անկում ապրեց, բայց դա չխանգարեց նախատեսված պլանների կատարմանը, քանի որ մեյձիի նոր ռեժիմը շարունակեց իրականացնել փարոսների համակարգի ստեղծման ծրագիրն այնպես, ինչպես որ նախատեսված էր նախագծով: Այսպիսով՝ Բրանտոնը դարձավ Ճապոնիայի կառավարության կողմից հրավիրված այն օտարերկրյա մասնագետներից մեկը, ով պետք է արդիականացներ երկիրը մեյձիի դարաշրջանում:

Բրանտոնն աշխատեց Ճապոնիայում յոթ տարի, և այդ ժամանակահատվածում նա ոչ միայն նախագծեց 26 առանձին փարոսներ, այլև շոտլանդական ծառայության օրինակով կազմավորեց Ճապոնիայի փարոսների համակարգը: Բրանտոնն աջակցում էր Ճապոնիայի կառավարության տեխնիկական կրթության համակարգ ստեղծելու ջանքերին: Նա առաջարկում էր ստեղծել մասնագիտացված տեխնիկական դպրոցների ցանց: Այդ դպրոցներից մեկը՝ «Փարոսների տեխնիկական դպրոցը», բացվեց 1870 թվականի նոյեմբերին: Չնայած Բրանտոնի ջանքերին, այս փորձը հաջողությամբ չպսակվեց, ուսումնական ծրագրի անբավարար մշակումը հանգեցրեց ուսանողության դժգոհությունների, որն էլ շուտով դարձավ մասսայական դասալքությունների պատճառ: Ճապոնիայում առաջին բաձրագույն տեխնիկական ուսումնական հաստատության՝ Կայսերական քոլեջի (բացվել է 1873 թվականին) ստեղծման ժամանակ, Բրանտոնի և Հենրի Դայերի միջև լուրջ տարաձայնություններ առաջացան: Բրանտոնի կարծիքով՝ Դայերի կողմից ներկայացված ծրագիրը բավականին տեսական էր: Փարոսների համակարգի ստեղծման հետ մեկտեղ Բրանտոնը զբաղվում էր նաև Յոկոհամայի (Կաննայ և Յամատե շրջանների) ենթակառուցվածքների զարգացմամբ: Նա մասնակցել է կոյուղու, գազամատակարարման, էներգամատակարարման, լուսավորության և հեռահաղորդակցության համակարգերի ստեղծմանը: Ճապոնական իշխանությունների հետ տարաձայնությունների պատճառով Բրանտոնը 1876 թվականին հեռացավ Ճապոնիայից: Վերադառնալով Մեծ Բրիտանիա՝ նա սկզբում բնակություն հաստատեց Գլազգոյում, բայց շուտով տեղափոխվեց Լոնդոն, որտեղ էլ ապրեց մինչև իր կյանքի վերջը[1][2][3]:

«Բրանտոնի զավակներ»[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Բրանտոնի նախագծով Ճապոնիայում կառուցված փարոսները հայտնի են որպես «Բրանտոնի զավակներ»: Նրա կողմից կառուցված 26 փարոսներից շատերը պահպանվել են, դրանց որոշ մասը շարունակում է գործել իր նպատակային նշանակությամբ: Սիկոկու մուրայի բացօթյա թանգարանում կարելի է տեսնել Բրանտոնի փարոսներից մեկի սպասավորի տունը[4]:

Հիշատակ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Իոկոհամայում տեղադրված է Բրանտոնի հուշարձանը: Լոնդոնի West Norwood Cemetery գերեզմանատանը գտնվող Բրանտոնի գերեզմանը 1991 թվականին վերակառուցվել է Իոկոհամայի առևտրա-արդյունաբերական պալատի նախաձեռնությամբ[5]:

Հուշեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ճապոնիայից վերադառնալուց հետո Բրանտոնը գրեց հուշերի գիրք, Pioneer Engineering in Japan: A Record of Work in helping to Re-Lay the Foundations of Japanese Empire (1868-1876) : Սակայն այն տպագրվել է միայն 1991 թվականին, միաժամանակ երկու տարբեր հրատարակչությունների կողմից, երկու տարբեր անվանումներով`

  • Building Japan 1868-1876 by Richard Henry Brunton with an introduction by Hugh Cortazzi, Japan Library Limited, 1991, ISBN 1-873410-05-0
  • Schoolmaster to an Empire by R. Henry Brunton, edited by Edward R. Beauchamp, Greenwood Press, 1991, ISBN 0-313-27795-8

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. «A Study on Foundation of the Imperial College of Engineering, Tokyo» (անգլերեն) 
  2. «Richard Henry Brunton & Lighthouses in Japan» (անգլերեն)։ Japan All Over 
  3. OBITUARY. RICHARD HENRY BRUNTON, 1841-1901. (eng) // Minutes of the Proceedings of the Institution of Civil Engineers. — 1901. — Т. 145. — № 1901. — С. 340—341, part 3. — ISSN 1753-7843.
  4. «Shikoku Mura» (անգլերեն)։ Japan Visitor 
  5. «Richard Henry Brunton» (անգլերեն)։ Find A Grave