Ռիխարդ Գերստլ

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Picto infobox artiste.png
Ռիխարդ Գերստլ
Gerstl - Selbstbildnis.jpg
Ծնվել է սեպտեմբերի 14, 1883({{padleft:1883|4|0}}-{{padleft:9|2|0}}-{{padleft:14|2|0}})[1][2][3][4]
Ծննդավայր Վիեննա, Ավստրո-Հունգարիա
Վախճանվել է նոյեմբերի 4, 1908({{padleft:1908|4|0}}-{{padleft:11|2|0}}-{{padleft:4|2|0}})[5][3][4] (25 տարեկանում)
Մահվան վայր Վիեննա, Ավստրո-Հունգարիա
Քաղաքացիություն Ավստրո-Հունգարիա
Մասնագիտություն նկարիչ
Ոճ էքսպրեսիոնիզմ
Համատեղ ապրող Mathilde Zemlinsky
Richard Gerstl Վիքիպահեստում

Ռիխարդ Գերստլ (գերմ.՝ Richard Gerstl, սեպտեմբերի 14, 1883({{padleft:1883|4|0}}-{{padleft:9|2|0}}-{{padleft:14|2|0}})[1][2][3][4], Վիեննա, Ավստրո-Հունգարիա - նոյեմբերի 4, 1908({{padleft:1908|4|0}}-{{padleft:11|2|0}}-{{padleft:4|2|0}})[5][3][4], Վիեննա, Ավստրո-Հունգարիա), ավստրիացի նկարիչ, էքսպրեսիոնիստ:

Կենսագրություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ռիխարդ Գերստլը ծնվել է 1883 թվականին Վիեննայում, բարեկեցիկ ընտանիքում: Նրա հայրը` Էմիլ Գերստլը (1834, Նիտրա - 1912, Վիեննա), եղել է հրեա, որ հարստացել է բիրժային գործողություններում, մայրը` Մարիան (օրիորդական ազգանունը` Պֆայֆեր, 1857, Կապլից - 1910, Վիեննա), եղել է կաթոլիկ[6]: Մայրը հուդայականություն է ընդունել ամուսնությունից առաջ` 1883 թվականի օգոստոսին, սակայն շուտով կրկին վերադարձել է կաթոլիկության: Գերստլը ծնվել է ծնողների ամուսնությունից երեք շաբաթ առաջ: Նա ունեցել է երկու ավագ եղբայրներ, որոնք ծնվել էին ծնողների ամուսնությունից առաջ: Ավգուստը (1880-1945) և Ալոիզը (1881-1961), եղել են բանկային ծառայողներ և փոքր եղբոր կտակակատարը:

Գերստլը սովորել է կաթոլիկ վանական դպրոցում, սակայն շուտով վտարվել է իր ծայրահեղ իմպուլսիվության, մտածողության անկախության և անհնազանդ բնավորության համար: 1898 թվականին ընդունվել է Վիեննայի գեղարվեստի ակադեմիա, որը նույնպես չի ավարտել: Ուսումնառության ժամանակ հրաժարվել է ընդունել այն ժամանակ իշխող վիեննական սեցեսսիոնիզմի ոճը, որն ընդունում էր ղեկավարությունը, ինչը թույլ է տվել իր դասախոսին` պրոֆեսոր Քրիստիան Գրիպենկերլին հետևյալ եզրակացությունն անել. «Ձեր նկարները ձյան վրա միզելու պես են»: Հիասթափված այն բանից, որ նկարելու իր ոճը չի ընդունվում, իրեն բնորոշ նպատակասլացությամբ, Ռիխարդ Գերստլը հետագա երկու տարիներին զբաղվում է տիտանական ինքնակրթությամբ` պաշտոնական ճանաչում չստանալով: Նա հիմնականում նկարում էր բնանկարներ և դիմանկարներ, ընդ որում, նրա աշխատանքների մասին ասում էին, որ այնտեղ աներևույթ ներկա է Զիգմունդ Ֆրոյդը:

1901 թվականի ամռանից շարունակել է սովորել գեղանկարչություն Շիմոն Հոլոշիի ղեկավարությամբ Տրանսիլվանիայի Բայա Մարե քաղաքում և Հենրիխ Լեֆլերի մոտ Վիեննայում:

Ռիխարդ Գերստլը բացի գեղանկարչությունից հետաքրքրվում էր նաև երաժշտությամբ ու փիլիսոփայությամբ, սերտ կապեր ուներ կոմպոզիտորներ Առնոլդ Շյոնբերգի, Ալեքսանդր ֆոն Ցեմլինսկու հետ (նրա քույրը` Մաթիլդան, ամուսնացել էր Շյոնբերգի հետ), ով իր հետ նույն տանն էր ապրում, ինչպես նաև Գուստավ Մալերի և Ալբան Բերգի հետ: Գերստլն ու Շյոնբերգը փոխադարձաբար հիացած էին իրարով ու դիմացինի տաղանդով: Հավանաբար ԳերստլըՇյոնբերգին ցուցումներ էր տալիս արվեստում[7]:

Հարևան Շյոնբերգին և նրա կնոջը` Մաթիլդային, նա սովորեցնում էր նկարել: Շյոնբերգների ընտանիքի միջոցով նա մտավ Վիեննայի երաժիշտների ու կոմպոզիտորների հասարակության մեջ:

1908 թվականի ամռանը Շյոնբերգի կինը` Մաթիլդան, սիրահարվում է նկարչին: Այդ կապը ողբերգական վախճան է ունենում. Գերստլը և Մաթիլդան դառնում են սիրեկաններ, ինչը հայտնի է դառնում Առնոլդ Շյոնբերգին: Մաթիլդան թողնում է ամուսնուն և երկու երեխաներին և գնում է Գերստլի մոտ: Շուտով, տանջվելով ամոթի զգացումից ու խղճի խայթից, Մաթիլդան որոշում է վերադառնալ ամուսնու ու երեխաների մոտ: Ռիխարդը սիրելի էակի կորստից հետո դեպրեսիայի պահին ինքնասպանություն է գործում` դանակով հարվածելով կրծքին և հայելու առաջ կախվելով իր ստուդիայում: Դրանից առաջ նա վառել էր իր բոլոր թղթերը, էսքիզներն ու մի քանի նկարներ:

Ստեղծագործություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ռիխարդ Գերստլը ավստրիական հոգեբանական գեղանկարչության ներկայացուցիչ է: Նա հիմնականում նկարել է դիմանկարներ ու բնանկարներ: 1905 թվականից մշակում է էքսպրեսիայի իր ուրույն ոճը, որը հետագայում շարունակում է Օսկար Կոկոշկան:

Նկարչի ինքնասպանությունից հետո նրա աշխատանքները հայտնվում են պահեստում, որտեղ մնում են մինչև 1930—ական թվականները, երբ առաջին անգամ նկարները ցուցադրվում են Վիեննայի Neue Galerie պատկերասրահում: Գերստլի աշխատանքները հայտնաբերվում և իսկապես գնահատվում են Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ավարտից հետո: Ներկայումս Գերստլը համարվում է ավստրիացի էքսպրեսիոնիստ ամենահայտնի նկարիչներից մեկը:

Ներկայումս հայտնի են Գերստլի վաթսունվեց նկարներ: Նկարչի աշխատանքների առավել հարուստ հավաքածուն պահվում են Լեոպոլդ թանգարանում, Բելվեդեր պատկերասրահում և Վիեննայի Արվեստի պատմության թանգարանումում:

Աշխատանքների ցանկ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  • Ինքնադիմանկար կապույտ ֆոնի առաջ (Վիեննա, Լեոպոլդ թանգարան), 1904/1905, կտավ, յուղաներկ, 160 × 110 սմ
  • Կարոլինա և Պոլինա Ֆեյ քույրերը (Վիեննա, Բելվեդեր պատկերասրահ, No. 4430), 1905, կտավ, յուղաներկ, 175 х 150 սմ
  • Կոմպոզիտոր Առնոլդ Շյոնբերգի դիմանկարը (Վիեննա, Արվեստի պատմության թանգարան) в 1905-06, կտավ, յուղաներկ
  • Կին երեխայի հետ. Մաթիլդա Շյոնբերգը դստեր` Գերտրուդայի հետ (Վիեննա, Բելվեդեր պատկերասրահ, No. 5852), 1906, կտավ, յուղաներկ, 160,5 х 108 սմ
  • Գունապնակոն ւնքնադիմանկար (Վիեննա, Արվեստի պատմության թանգարան), 1907, կտավ, յուղաներկ
  • Հոր` Էմիլ Գերստլի դիմանկարը (Վիեննա, Լեոպոլդ թանգարան, № 638), 1907, կտավ, յուղաներկ
  • Կալենբերգի ֆուլիկուլյորի երթուղին (Վիեննա, Բելվեդեր պատկերասրահ, No. 5851), 1907, կտավ, յուղաներկ, 56 × 69,5 см
  • Մաթիլդա Շյոնբերգ (Վիեննա, Բելվեդեր պատկերասրահ, No. 4757), летом 1907 г., կտավ, յուղաներկ, 95 × 75 սմ
  • Արվեստագետ պրոֆեսոր դոկտոր Էրնստ Դիեզ (Վիեննա, Բելվեդեր պատկերասրահ, No. 4036), 1907 թվականի ամառ, կտավ, յուղաներկ, 184 × 74 սմ
  • Ծառ տների հետ (Վիեննա, Լեոպոլդ թանգարան, No. 641), 1907, կտավ, յուղաներկ
  • Նստած մերկ կին (Վիեննա, Լեոպոլդ թաբգարան, No. 648), 1907-08, կտավ, յուղաներկ
  • Մաթիլդա Շյոնբերգը այգում (Վիեննա, Լեոպոլդ թանգարան, No. 642), 1908, կտավ, յուղաներկ
  • Բաց զույգ (Վիեննա, Լեոպոլդ թանգարան, № 645), 1908, կտավ, յուղաներկ
  • Քուեյսայդը Գմունդենում (Վիեննա, Լեոպոլդ թանգարան, № 643), 1908 կտավ, յուղաներկ
  • Տեսարան դեպի այգի (Վիեննա, Լեոպոլդ թանգարան), 1908, կտավ, յուղաներկ, 35,3 х 39,7 սմ
  • Ինքնադիմանկար ծիծաղելիս (Վիեննա, Բելվեդեր թանգարան. No. 4035), 1908, կտավ, յուղաներկ, 40 х 30,5 սմ
  • Ինքնադիմանկար (Վիեննա, Արվեստի պատմության թանգարան, № 115 288), 1908, փետուր և թանաք, 40 х 29,7 սմ
  • Հենրիկ Կոխի դիմանկարը (Վիեննա, Լեոպոլդ թանգարան, No. 650), 1908, կտավ, յուղաներկ, 147.9 х 111.9 սմ

Պատկերասրահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

  1. 1,0 1,1 https://rkd.nl/explore/artists/31169
  2. 2,0 2,1 Richard Gerstl
  3. 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 Richard Gerstl — 2006. — ISBN 978-0-19-977378-7, 978-0-19-989991-3
  4. 4,0 4,1 4,2 4,3 4,4 SNAC
  5. 5,0 5,1 5,2 RKDartists
  6. Hans Morgenstern "Jüdisches Biographisches Lexikon", Lit Verlag
  7. H. H. Stuckenschmidt, Schoenberg: His Life, World and Work (New York: Macmillan Publishing Co., 1977), p. 93-97

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]