Jump to content

Ռենատո Դուլբեկո

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Ռենատո Դուլբեկո
իտալ.՝ Renato Dulbecco
Դիմանկար
Ծնվել էփետրվարի 22, 1914(1914-02-22)[1][2][3][…]
ԾննդավայրԿատանձարո, Իտալիա[4][5][6]
Մահացել էփետրվարի 19, 2012(2012-02-19)[7][1][8][…] (97 տարեկան)
Մահվան վայրԼա Խոյա, Սան Դիեգո, Կալիֆոռնիա, ԱՄՆ[9][10]
Քաղաքացիություն Իտալիա,  ԱՄՆ և  Իտալիայի թագավորություն
ԿրթությունԹուրինի համալսարան (1936)
Մասնագիտությունվիրուսաբան և բժիշկ
ԱշխատատուԿալիֆոռնիայի տեխնոլոգիական ինստիտուտ, «Մարդու գենոմ» նախագիծ, Կալիֆոռնիայի համալսարան և Ինդիանայի համալսարան
Պարգևներ և
մրցանակներ
Ասպետական մեծ խաչի շքանշան. «Իտալիայի Հանրապետության համար ունեցած վաստակի համար»[16] «Իտալական Հանրապետությանը մատուցած ծառայությունների համար» շքանշանի մեծ սպա[15]

Գուգենհայմի կրթաթոշակ

[11]

Ալբերտ Լասկերի մրցանակ բժշկական հիմնավոր հետազոտությունների համար

[12] Բժշկության կամ ֆիզիոլոգիայի Նոբելյան մրցանակ[13][14]

Selman A. Waksman Award in Microbiology?

[17]

Marjory Stephenson Prize?

Պաուլ Էրլիխի և Լյուդվիգ Դամշտեդտերի մրցանակ

Լուիզա Գրոս Հորվիցի մրցանակ

[18]

Հովարդ Թեյլոր Ռիքեթսի պարգև

[19]

Ջոն Սքոթի մեդալ

[20]

Leeuwenhoek Lecture?

Լաս Պալմաս-դե-Գրան-Կանարիա համալսարանի պատվավոր դոկտոր

[21]

Լոնդոնի թագավորական միության արտասահմանյան անդամ

[22]

Բրյուսելի ազատ համալսարանի պատվավոր դոկտոր

[23] և

AACR-G.H.A. Clowes Award for Outstanding Basic Cancer Research?

[24]
ԱնդամությունԼոնդոնի թագավորական ընկերություն, Լինչեի ազգային ակադեմիա, ԱՄՆ-ի Գիտությունների ազգային ակադեմիա[25], Արվեստների և գիտությունների ամերիկյան ակադեմիա և Ամերիկական փիլիսոփայական ընկերություն
 Renato Dulbecco Վիքիպահեստում

Ռենատո Դուլբեկոն (/dʌlˈbɛkoʊ/ dul-BEK-oh,[26][27] it; փետրվարի 22, 1914(1914-02-22)[1][2][3][…], Կատանձարո, Իտալիա[4][5][6] - փետրվարի 19, 2012(2012-02-19)[7][1][8][…], Լա Խոյա, Սան Դիեգո, Կալիֆոռնիա, ԱՄՆ[9][10])[28] իտալա-ամերիկացի վիրուսաբան էր, ով 1975 թվականին արժանացել է ֆիզիոլոգիայի կամ բժշկության Նոբելյան մրցանակի՝ ուռուցքային վիրուսների վերաբերյալ իր աշխատանքի համար, վիրուսներ, որոնք կենդանիների բջիջները վարակելիս, կարող են քաղցկեղ առաջացնել։[29][30][31][32][33][34][35][36] Նա սովորել է Թուրինի համալսարանում՝ Ջուզեպպե Լևիի մոտ։ Նրա համակուրսեցիներն էին Սալվադոր Լուրիան և Ռիտա Լևի-Մոնտալչինինն, ովքեր նույնպես նրա հետ տեղափոխվել են ԱՄՆ և արժանացել Նոբելյան մրցանակների:

Վաղ կյանք

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Դուլբեկոն ծնվել է Կատանձարոյում (Կալաբրիա, Հարավային Իտալիա), մեծացել է Լիգուրիայում՝ Իմպերիայի ափամերձ քաղաքում: 16 տարեկանում նա ավարտել է միջնակարգ դպրոցը, ապա ընդունվել Թուրինի համալսարան: Չնայած մաթեմատիկայի և ֆիզիկայի նկատմամբ մեծ հետաքրքրությանը, նա որոշել է սովորել բժշկություն: Միայն 22 տարեկանում նա ավարտել է անատոմիայի և պաթոլոգիայի բաժինը՝ պրոֆեսոր Ջուզեպպե Լևիի ղեկավարությամբ: Այս տարիներին նա հանդիպել է Սալվադոր Լուրիային և Ռիտա Լևի-Մոնտալչինիին, ում հետ բարեկամությունը հետագայում նրան տարանն Միացյալ Նահանգներ: 1936 թվականին նա զորակոչվել է զինվորական ծառայության որպես բժիշկ, իսկ ավելի ուշ (1938 թվականին) զորացրվել է: 1940 թվականին Իտալիան մտել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմ, և Դուլբեկոն հետ է կանչվել և ուղարկվել Ֆրանսիայի և Ռուսաստանի ռազմաճակատ, որտեղ վիրավորվել է: Հոսպիտալացումից և ֆաշիզմի փլուզումից հետո նա միացել է գերմանական օկուպացիայի դեմ դիմադրությանը:[35]

Կարիերա և հետազոտություն

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պատերազմից հետո նա վերսկսեց իր աշխատանքը Լևիի լաբորատորիայում, բայց շուտով Լևի-Մոնտալչինիի հետ միասին տեղափոխվեց ԱՄՆ, որտեղ Ինդիանայի համալսարանում Սալվադոր Լուրիայի հետ աշխատեց բակտերիոֆագերի վրա: 1949 թվականի ամռանը նա տեղափոխվեց Կալտեխ՝ միանալով Մաքս Դելբրյուկի խմբին: 1950-ականների սկզբին Դելբրյուկի խորհրդով Դուլբեկոն այցելեց ԱՄՆ-ի կենդանիների վիրուսների ուսումնասիրության հիմնական կենտրոններ՝ հայտնաբերելու կենդանիների վիրուսների քանակական վերլուծության միջոց՝ թիթեղային տեխնիկայով, որը նման էր բակտերիալ վիրուսների համար մշակված տեխնիկային: Մեկ տարուց էլ պակաս ժամանակահատվածում նա նման մեթոդ մշակեց արևմտյան ձիու էնցեֆալիտի վիրուսի համար:[37] Այս նվաճումները հանգեցրին Դուլբեկոյի՝ նախ դոցենտի, ապա լրիվ պրոֆեսորի նշանակմանը Կալիֆոռնիայի տեխնոլոգիական ինստիտուտում:[38]

Ծանոթագրություններ

[խմբագրել | խմբագրել կոդը]
  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Bibliothèque nationale de France data.bnf.fr (ֆր.): տվյալների բաց շտեմարան — 2011.
  2. ↑ 2,0 2,1 Encyclopædia Britannica
  3. ↑ 3,0 3,1 Սոլոմոն Գուգենհայմի թանգարան — 1937.
  4. ↑ 4,0 4,1 4,2 Дульбекко Ренато // Большая советская энциклопедия (ռուս.): [в 30 т.] — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  5. ↑ 5,0 5,1 5,2 Renato Dulbecco 1914-2012 — NAS.
  6. ↑ 6,0 6,1 6,2 Verderio C., Restelli E., Condliffe S., Bertani I., Mantovani S., Gobbi M., Matteoli M., Dolphin A., Chiesa R. Mutant PrP suppresses glutamatergic neurotransmission in cerebellar granule neurons by impairing membrane delivery of VGCC α(2)δ-1 Subunit // Neuron / K. Brose — Cell Press, Elsevier, 2012. — Vol. 74, Iss. 2. — P. 300—313. — ISSN 0896-6273; 1097-4199 — doi:10.1016/J.NEURON.2012.02.027 — PMID:22542184
  7. ↑ 7,0 7,1 7,2 Renato Dulbecco obituary: 1975 Nobel Prize winner in medicine // Los Angeles Times — El Segundo: 2012. — ISSN 0458-3035; 2165-1736
  8. ↑ 8,0 8,1 8,2 Week ending Saturday, February 25, 2012
  9. ↑ 9,0 9,1 9,2 Baltimore D. Retrospective. Renato Dulbecco (1914-2012). // Science / H. Thorp — Northern America: AAAS, 2012. — Vol. 335, Iss. 6076. — P. 1587. — ISSN 0036-8075; 1095-9203 — doi:10.1126/SCIENCE.1221692 — PMID:22461601
  10. ↑ 10,0 10,1 10,2 Renato Dulbecco, who won a Nobel for virus research, dies at 97 // The Washington Post / M. Murray — Washington: Fred Ryan, 2012. — ISSN 0190-8286; 2641-9599
  11. ↑ Guggenheim Fellows-ի տվյալների բազա
  12. ↑ Renato Dulbecco and Harry Rubin — Lasker Foundation.
  13. ↑ The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1975 — Nobel Foundation.
  14. ↑ Table showing prize amounts — Nobel Foundation, 2019.
  15. ↑ Dettaglio decorato (իտալ.) — presidenza della Repubblica Italiana.
  16. ↑ Dettaglio decorato (իտալ.) — presidenza della Repubblica Italiana.
  17. ↑ Selman A. Waksman Award in Microbiology — NAS.
  18. ↑ https://www.cuimc.columbia.edu/research/louisa-gross-horwitz-prize/horwitz-prize-awardees/1980-1967-awardees
  19. ↑ https://biologicalsciences.uchicago.edu/lecture-series/ricketts
  20. ↑ https://thejohnscottaward.github.io/jsc/1951-2010.html
  21. ↑ Doctores Honoris Causa de la ULPGC (իսպ.) — Universidad de Las Palmas de Gran Canaria.
  22. ↑ List of Royal Society Fellows 1660-2007 — Royal Society. — P. 104.
  23. ↑ Eredoctoraten (նիդերլ.) — Centrum voor Academische en Vrijzinnige Archieven.
  24. ↑ https://www.aacr.org/professionals/research/scientific-achievement-awards-and-lectureships/scientific-award-recipients/aacr-clowes-award-recipients/
  25. ↑ Notable Names Database — 2002.
  26. ↑ Կաղապար:Cite American Heritage Dictionary
  27. ↑ «Dulbecco». Collins English Dictionary. HarperCollins. Վերցված է 2019 թ․ օգոստոսի 28-ին.
  28. ↑ Gellene, Denise (2012 թ․ փետրվարի 20). «Renato Dulbecco, 97, Dies; Won Prize for Cancer Study». New York Times. Վերցված է 2014 թ․ մարտի 29-ին.
  29. ↑ "The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1975". Nobelprize.org. 12 Sep 2012
  30. ↑ Verma, I. M. (2012). «Renato Dulbecco (1914–2012) Molecular biologist who proved that virus-derived genes can trigger cancer». Nature. 483 (7390): 408. doi:10.1038/483408a. PMID 22437605.
  31. ↑ Eckhart, W. (2012). «Renato Dulbecco: Viruses, genes, and cancer». Proceedings of the National Academy of Sciences. 109 (13): 4713–4714. Bibcode:2012PNAS..109.4713E. doi:10.1073/pnas.1203513109. PMC 3323998.
  32. ↑ Raju, T. N. (1999). «The Nobel chronicles. 1975: Renato Dulbecco (b 1914), David Baltimore (b 1938), and Howard Martin Temin (1934-94)». Lancet. 354 (9186): 1308. doi:10.1016/s0140-6736(05)76086-4. PMID 10520671. S2CID 54316919.
  33. ↑ Kevles, D. J. (1993). «Renato Dulbecco and the new animal virology: Medicine, methods, and molecules» (PDF). Journal of the History of Biology. 26 (3): 409–442. doi:10.1007/bf01062056. PMID 11613167. S2CID 36014355.
  34. ↑ Baltimore, D. (2012). «Retrospective: Renato Dulbecco (1914-2012)». Science. 335 (6076): 1587. doi:10.1126/science.1221692. PMID 22461601. S2CID 206541174.
  35. ↑ 35,0 35,1 Nobel autobiography of Dulbecco
  36. ↑ Renato Dulbecco telling his story at Web of Stories
  37. ↑ Dulbecco, R. (1952 թ․ օգոստոս). «Production of Plaques in Monolayer Tissue Cultures by Single Particles of an Animal Virus». Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America. 38 (8): 747–752. Bibcode:1952PNAS...38..747D. doi:10.1073/pnas.38.8.747. PMC 1063645. PMID 16589172.
  38. ↑ Dulbecco, R (1976). «From the molecular biology of oncogenic DNA viruses to cancer». Science. 192 (4238): 437–40. Bibcode:1976Sci...192..437D. doi:10.1126/science.1257779. PMID 1257779. S2CID 6390065.
Ստացված է «https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=Ռենատո_Դուլբեկո&oldid=10648978» էջից