Ռեկվիզիտ

Ենթադաս	accessory, սիմուլյակր
Մասն է	• բեմանկարչություն; • scenic design
Կիրառությունը	թատերական ներկայացում

Բեմական իր (անգլ.՝ prop, theatrical property), պաշտոնապես հայտնի որպես ռեկվիզիտ, առարկա, որն ստեղծագործական կամ էկրանային ներկայացման ընթացքում բեմում կամ կինոէկրանին օգտագործում է դերասանը^[1]^[2]: Գործնականում բեմական իր է համարվում բեմում կամ նկարահանման հրապարակում տեղաշարժվող կամ տեղափոխելի ցանկացած առարկա, որը տարբերվում է դերասաններից, դեկորացիաներից, զգեստներից և էլեկտրական սարքավորումներից: Սա ներառում է ձեռքի այնպիսի առարկաներ, ինչպիսիք են գրքերը, բաժակները, զենքերը և գործիքները, որոնց հետ դերասանները առնչվում են ներկայացման ընթացքում: Բեմական իրերն օգնում են ստեղծել իրատեսական միջավայր, փոխանցել տեղեկատվություն կամ հարստացնել պատմությունը՝ բացահայտելով կերպարների կամ միջավայրի մանրամասները^[3]^[4]^[5]։

Ժամկետ

Անգլերենում բեմական պարագաները նշելու համար «properties» տերմինի ամենավաղ հայտնի կիրառությունը հանդիպում է 1425 թվականի բարոյախոսական թատերգությունում՝ «Համառության ամրոցը» պիեսում:^[6]^[7]

Եվրոպայում Վերածննդի դարաշրջանում դերասանական փոքր խմբերը գործել են որպես կոոպերատիվներ՝ միավորելով ռեսուրսները և բաշխելով ստացված եկամուտը: Բազմաթիվ դերասաններ ապահովել են իրենց սեփական զգեստները և ներկայացման համար անհրաժեշտ փոքր առարկաները, ինչի հետևանքով էլ առաջացել է «property» (սեփականություն/իր) տերմինը, որը հուշում է, որ այդ առարկաները պատկանել են բեմի մարդկանց^[5]: Մինչդեռ այնպիսի իրեր, ինչպիսիք են բեմական զենքերը կամ կահույքը, հնարավոր է հատուկ ձեռք բերված լինեին և համարվեին «ընկերության սեփականություն»^[8]^[9]:

Անգլերենի օքսֆորդյան բառարանը «props» (կրճատված ձևով) տերմինի առաջին կիրառությունը գրանցել է 1841 թվականին, մինչդեռ եզակի թվով «prop» ձևն առաջին անգամ հայտնվել է 1911 թվականին^[10]։

«Property» և «prop» տերմինները վերաբերում են ոչ միայն թատրոնում, այլև կինոյում և հեռուստատեսությունում օգտագործվող բեմական իրերին: Ռեկվիզիտի տնօրեն Բլենդ Վեյդը նշել է. «Բեմի վրայի սուրճի բաժակը սուրճի բաժակ է հեռուստատեսությունում և սուրճի բաժակ՝ մեծ էկրանին»՝ հավելելով. «Անկասկած, գոյություն ունեն տարբեր պարտականություններ և տարբեր բառապաշարներ»^[11]։

Բեմի հետևում և բեմում

Ներկայացման ընթացքում բեմական իրերը հերթականությամբ դասավորվում են բեմի ետևում՝ հեշտ հասանելի վայրում գտնվող սեղանի վրա, կամ նախօրոք՝ նախքան ներկայացման սկսվելը, բեմադրության ղեկավարի օգնականը տեղադրում է բեմում։

Բեմական իրերի պատրաստման, պահպանման և ձեռքբերման համար պատասխանատու անձը սովորաբար կոչվում է ռեկվիզիտի գլխավոր պատասխանատու (կամ ռեկվիզիտոր)^[12]։

Տեսակներ

Բեմական իրերի մեծ մասը սովորական առարկաներ են: Ոմանք կարող են պահանջել փոփոխություններ, ինչպիսիք են լամպերի լարերի վերասարքավորումը՝ լուսարգելակների հետ համատեղելի լինելու համար, կամ ներկումը, որպեսզի առարկան մաշված տեսք ունենա կամ ավելի տեսանելի լինի հանդիսատեսի տեսադաշտից՝ պայծառ կամ աղոտ լուսավորության պայմաններում:

Բեմական իրերը կարող են նաև հատուկ արտադրվել տվյալ ներկայացման կամ նկարահանման համար: Դա կարող է արվել քաշի, ամրության և անվտանգության նկատառումներից ելնելով, կամ եթե առարկան ունի եզակի տեսք և/կամ գործառույթ:

Զենքեր

Բեմական զենքը, ինչպես օրինակ՝ ատրճանակը կամ սուրը, կարող է լինել կրկնօրինակ, իրական զենք կամ իրական զենք, որը փոփոխվել է՝ դառնալով ոչ աշխատունակ:

Ձեռնամարտի զենքերը ոչ աշխատունակ դարձնելու համար սրերի սայրերն ու ծայրերը հաճախ բութ են արվում: Դանակները հաճախ պատրաստվում են պլաստիկից կամ ռեբերից (ռետինից), կամ էլ ունեն հետ քաշվող սայրեր:

Ռետինե սայրերով սրերն ու ատրճանակները կարող են օգտագործվել հնարքներ կատարողների (կասկադյորների) կամ դերասանների կողմից այն դեպքերում, երբ գործողությունը չի պահանջում մանրամասն կամ ֆունկցիոնալ զենքեր՝ ռիսկը նվազագույնի հասցնելու նպատակով^[13]։

Հրազեն

Կինոյում և հեռուստաարտադրությունում հաճախ օգտագործվում է գործող հրազեն, որը սովորաբար կրակում է խաղափողերով (կույր փամփուշտներով):

Ռիսկի բարձր մակարդակի պատճառով ստանդարտ պրակտիկա է, որ հրազենի՝ որպես բեմական իրերի անվտանգ և պատշաճ կառավարումն ու օգտագործումը վերահսկվի հատուկ վերապատրաստված և արտոնագրված մասնագետի կողմից, որին սովորաբար անվանում են զենքի վարպետ կամ զինագործ^[14]։

Թեև խաղափողերը (կույր փամփուշտները) արկեր չեն արձակում, դրանք այնուամենայնիվ ունեն պայթուցիկ լիցք և կարող են մահացու վնասվածք պատճառել:

Կեղծ փամփուշտները (մակետները) օգտագործվում են այն դեպքում, երբ բեմական իրը կադրում խոշոր պլանով է, և ատրճանակի թմբուկի մեջ եղած փամփուշտները հստակ երևում են տեսախցիկով: Դրանք կարող են նաև օգտագործվել դերասանի զենքը լիցքավորելու կամ պարզապես զինամթերքը բռնելու կադրերում: Կեղծ փամփուշտները չունեն բռնկիչ կամ լիցք և պարզապես «փամփուշտաձև առարկաներ» են^[15]։

Թեև նման դեպքերը հազվադեպ են, սակայն գրանցվել են հրազենի հետ կապված մահացու պատահարներ, մասնավորապես՝ Ջոն-Էրիկ Հեքսումի հետ 1984 թվականի հոկտեմբերի 18-ին, Բրենդոն Լիի հետ 1993 թվականի մարտի 31-ին և Հալինա Հատչինսի հետ 2021 թվականի հոկտեմբերի 21-ին:

Հատուկ կոտրվող ռեկվիզիտ

Հատուկ կոտրվող ռեկվիզիտները (բեմական իրերը) նախագծված են օգտագործման ընթացքում ոչնչանալու կամ կոտրվելու համար, ինչպիսիք են բալզա ծառից կամ ստվարաթղթից պատրաստված կահույքը, ինչպես նաև շաքարային ապակուց կամ խեժից (ռեզինից) պատրաստված պատուհանները, շշերն ու ապակե իրերը^[16]։ Բաժակները, ափսեները կամ վազերը կարող են պատրաստվել անփայլ ճենապակուց կամ մոմից^[17]:

Թեև դրանք հարաբերականորեն անվտանգ են, սակայն այդ իրերի կիրառմամբ տեսարանների ժամանակ գլխավոր դերասանին կարող է փոխարինել կասկադյորը:

Գլխավոր ռեկվիզիտ

Գլխավոր բեմական իրերը (կամ գլխավոր ռեկվիզիտները) առավել մանրամասն մշակված առարկաներ են, որոնք նախատեսված են տեսախցիկի կամ հանդիսատեսի կողմից մոտիկից զննման համար: Գլխավոր բեմական իրը կարող է ունենալ ընթեռնելի գրություններ, լույսեր, շարժվող մասեր կամ այլ հատկանիշներ ու գործառույթներ, որոնք բացակայում են ստանդարտ բեմական իրից: Անվանումը պայմանավորված է նրանով, որ դրանք բեմադրության ընթացքում սովորաբար օգտագործում են գլխավոր կերպարները։

Օրինակ՝ «Աստղային ճանապարհ» ֆրանշիզայի գլխավոր ռեկվիզիտ-ֆազերը կարող է ունենալ սեղմվող ձգան, ինչպես նաև լուսավորվող փողաբերան և ցուցադրման վահանակ։ Այս բոլոր հատկությունները գլխավոր ռեկվիզիտն ավելի թանկ և պակաս դիմացկուն են դարձնում։

Բեմական գումար

Թեև կարող է օգտագործվել իրական գումար^[18], սակայն երբ պահանջվում են մեծ քանակությամբ գումար կամ դա պետք է ոչնչացվի, սովորաբար ավելի գործնական է օգտագործել կեղծ/պատճենված դրամանիշեր, որոնք պատրաստվում են այնպես, որ ոչ միայն իրատեսական տեսք ունենան, այլև համապատասխանեն դրամանյութի կեղծման դեմ պայքարի օրենքներին^[19]։

Հավաքագրում

Վերջին տարիներին ֆիլմերի հուշանվերների աճող հանրաճանաչությունը բազմաթիվ ռեկվիզիտներ վերածել է հավաքորդների համար բարձրարժեք հավաքածուների նմուշների։ «Էկրանին օգտագործված» ռեկվիզիտները աճուրդներում և բարեգործական միջոցառումներում կարող են վաճառվել բարձր արժեքներով^[20]^[21]։

Գոյություն ունի նաև զարգացող արդյունաբերություն, որն զբաղվում է հայտնի գլխավոր ռեկվիզիտների կրկնօրինակների արտադրությամբ՝ տանը ցուցադրելու, քոսփլեյի կամ LARP-ի (կենդանի դերային խաղերի) նպատակով:

Ծանոթագրություններ

↑ Oxford Dictionaries Online Արխիվացված 2016-08-17 Wayback Machine "old-fashioned term for prop"
↑ Roth, Emily (2017). Stage management basics: a primer for performing arts stage managers. Allender-Zivic, Jonathan, McGlaughlin, Katy. New York. ISBN 978-1-138-96055-8. OCLC 940795601.{{cite book}}: CS1 սպաս․ location missing publisher (link)
↑ Nesfield-Cookson, Mary (1934). Small Stage Properties and Furniture. London: G. Allen & Unwin. էջ 11.
↑ Govier, Jacquie (1984). Create Your Own Stage Props. Englewood Cliffs, NJ: Prentice-Hall. էջ 8. ISBN 0-13-189044-1.
1 2 Harris, Margaret (1975). «Introduction». In Motley (ed.). Theatre Props. New York: Drama Book Specialists/Publishers. էջ 7. ISBN 0-910482-66-7.
↑ Hart, Eric (19 October 2009). «First use of "Property" in the theatrical sense». Prop Agenda. Արխիվացված օրիգինալից 22 February 2014-ին. Վերցված է 7 April 2013-ին.
↑ Cook, Dutton (1878). «Stage Properties». Belgravia. Vol. 35. էջեր 282–284.
↑ Eric Partridge Origins: A Short Etymological Dictionary of Modern English: Second Edition. Random House 1959
↑ Kenneth Macgowan and William Melnitz The Living Stage. Prentice-Hall 1955.
↑ prop, n./6; Third edition, September 2009; online version November 2010. <http://www.oed.com:80/Entry/152851>; accessed 13 January 2011. An entry for this word was first included in New English Dictionary, 1908.
↑ Wade, Bland (2010). «Through the Eyes of the Property Director». Theatre Symposium. 18: 8. ISBN 978-0-8173-7005-3. ISSN 1065-4917.
↑ Primrose, Jon. «Theatre props table». theatrecrafts.com. Վերցված է 28 October 2021-ին.
↑ Coyle, Richard. «A Collector's Guide To Hand Props». RACprops. Արխիվացված օրիգինալից 3 June 2009-ին. Վերցված է 9 July 2009-ին.
↑ Brown, Dave (18 July 2019). «Filming with Firearms». American Society of Cinematographers. Վերցված է 27 October 2021-ին.
↑ Savage, Adam (25 November 2020). «Adam Savage's One Day Builds: Hellboy Samaritan Bandolier!». You Tube. Արխիվացված օրիգինալից 2021-12-21-ին. Վերցված է 2 November 2021-ին.
↑ «How breakable props are made for movies and TV shows». Movies Insider - You Tube. 28 February 2019. Արխիվացված օրիգինալից 2021-12-21-ին.
↑ «Biscuit pottery/Bisque pottery». theatrecrafts.com.
↑ Molloy, Tim (22 May 2021). «Cinema Law: Can I Film U.S. Currency?». MovieMaker. Վերցված է 23 October 2021-ին.
↑ Prisco, Jacopo (22 February 2019). «Where does fake movie money come from?». CNN. Վերցված է 1 March 2019-ին.
↑ Ian Mohr Daily Variety. Reed Business Information, February 27, 2006 "Movie props on the block: Mouse to auction Miramax leftovers"
↑ Nevins, Jake (27 November 2017). «The world's most expensive film props and costumes». The Guardian. Վերցված է 27 October 2021-ին.

Գրականություն

Sofer, Andrew (2003). The Stage Life of Props (illust. ed.). University of Michigan Press. ISBN 0-472-06839-3. Վերցված է 2009-01-30-ին.

Արտաքին հղումներ

The Society Of Prop Artisan Managers

Վիքիպահեստն ունի նյութեր, որոնք վերաբերում են «Ռեկվիզիտ» հոդվածին։

[1] Oxford Dictionaries Online Արխիվացված 2016-08-17 Wayback Machine "old-fashioned term for prop"

[2] Roth, Emily (2017). Stage management basics: a primer for performing arts stage managers. Allender-Zivic, Jonathan, McGlaughlin, Katy. New York. ISBN 978-1-138-96055-8. OCLC 940795601.{{cite book}}: CS1 սպաս․ location missing publisher (link)

[Nesfield-Cookson-3] Nesfield-Cookson, Mary (1934). Small Stage Properties and Furniture. London: G. Allen & Unwin. էջ 11.

[Govier-4] Govier, Jacquie (1984). Create Your Own Stage Props. Englewood Cliffs, NJ: Prentice-Hall. էջ 8. ISBN 0-13-189044-1.

[Harris-5] 1 2 Harris, Margaret (1975). «Introduction». In Motley (ed.). Theatre Props. New York: Drama Book Specialists/Publishers. էջ 7. ISBN 0-910482-66-7.

[Hart-6] Hart, Eric (19 October 2009). «First use of "Property" in the theatrical sense». Prop Agenda. Արխիվացված օրիգինալից 22 February 2014-ին. Վերցված է 7 April 2013-ին.

[Cook-7] Cook, Dutton (1878). «Stage Properties». Belgravia. Vol. 35. էջեր 282–284.

[Partridge-8] Eric Partridge Origins: A Short Etymological Dictionary of Modern English: Second Edition. Random House 1959

[Macgowan-9] Kenneth Macgowan and William Melnitz The Living Stage. Prentice-Hall 1955.

[10] rop, n./6; Third edition, September 2009; online version November 2010. <http://www.oed.com:80/Entry/152851>; accessed 13 January 2011. An entry for this word was first included in New English Dictionary, 1908.

[Wade-11] Wade, Bland (2010). «Through the Eyes of the Property Director». Theatre Symposium. 18: 8. ISBN 978-0-8173-7005-3. ISSN 1065-4917.

[12] Primrose, Jon. «Theatre props table». theatrecrafts.com. Վերցված է 28 October 2021-ին.

[13] Coyle, Richard. «A Collector's Guide To Hand Props». RACprops. Արխիվացված օրիգինալից 3 June 2009-ին. Վերցված է 9 July 2009-ին.

[14] Brown, Dave (18 July 2019). «Filming with Firearms». American Society of Cinematographers. Վերցված է 27 October 2021-ին.

[15] Savage, Adam (25 November 2020). «Adam Savage's One Day Builds: Hellboy Samaritan Bandolier!». You Tube. Արխիվացված օրիգինալից 2021-12-21-ին. Վերցված է 2 November 2021-ին.

[16] «How breakable props are made for movies and TV shows». Movies Insider - You Tube. 28 February 2019. Արխիվացված օրիգինալից 2021-12-21-ին.

[17] «Biscuit pottery/Bisque pottery». theatrecrafts.com.

[MovieMaker-18] Molloy, Tim (22 May 2021). «Cinema Law: Can I Film U.S. Currency?». MovieMaker. Վերցված է 23 October 2021-ին.

[19] Prisco, Jacopo (22 February 2019). «Where does fake movie money come from?». CNN. Վերցված է 1 March 2019-ին.

[Mohr-20] Ian Mohr Daily Variety. Reed Business Information, February 27, 2006 "Movie props on the block: Mouse to auction Miramax leftovers"

[21] Nevins, Jake (27 November 2017). «The world's most expensive film props and costumes». The Guardian. Վերցված է 27 October 2021-ին.

[1]

[2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]

[15]

[16]

[17]

[18]

[19]

[20]

[21]