Ռեզա շահ Փահլավի

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
(Վերահղված է Ռեզե-Շահ Փահլավիից)
Jump to navigation Jump to search
Ռեզա շահ Փահլավի
Rezashah.jpg
 
Քաղաքացիություն՝ Իրան և Flag of Sweden.svg Շվեդիա[1]
Մասնագիտություն՝ քաղաքական գործիչ և զինծառայող
Դավանանք շիա իսլամ և իսլամ
Ծննդյան օր մարտի 15, 1878(1878-03-15)[2]
Ծննդավայր Մազենդերան, Իրան
Վախճանի օր հուլիսի 26, 1944(1944-07-26)[3][2] (66 տարեկանում)
Վախճանի վայր Յոհաննեսբուրգ, Հարավաֆրիկյան Հանրապետություն
Թաղված Reza Shah's mausoleum
Դինաստիա Փահլավիների հարստություն
Հայր Abbas Ali Khan
Ամուսին Tadj ol-Molouk of Iran, Mariam Swadekukhi, Q6415357? և Esmat Dowlatshahi
Զավակներ Hamdamsaltaneh Pahlavi, Ahmad Reza Pahlavi, Մոհամմադ Ռեզա Փահլավի, Ashraf Pahlavi, Fatimeh Pahlavi, Shams Pahlavi, Abdul Reza Pahlavi, Ali Reza Pahlavi I, Gholam Reza Pahlavi և Hamid Reza Pahlavi
 
Ինքնագիր Reza Khan signature.svg
 
Պարգևներ

Պատվո լեգեոնի Մեծ խաչի ասպետ, Կաթոլիկ Իզաբելայի շքանշան և Սպիտակ Արծվի շքանշան

Ռեզե-Շահ Փահլավի (մարտի 15, 1878(1878-03-15)[2], Մազենդերան, Իրան - հուլիսի 26, 1944(1944-07-26)[3][2], Յոհաննեսբուրգ, Հարավաֆրիկյան Հանրապետություն), Իրանի շահ 1925-1941 թվականներին։ Փահլավիների դինաստիայի հիմնադիրը։

Զինվորական ծառայությունն սկսել է Իրանում գտնվող կազակական բրիգադում։ Դառնալով կազակական բրիգադի հրամանատարը՝ դրա օգնությամբ 1921 թվականի փետրվարի 21-ին կատարել է պետական հեղաշրջում։ 1921-1923 թվականներին ռազմական մինիստր էր, 1923-1925 թվականներին՝ Իրանի վարչապետը։ Ղաշարական դինաստիայի տապալումից (1925 թվականի հոկտեմբերի 31) հետո սահմանադիր ժողովը 1925 թվականի դեկտեմբերի 12-ին Ռեզե-Շահ Փահլավիին հռչակել է Իրանի շահ։ Պայքարել է կենտրոնախույս ֆեոդալների դեմ, իրականացրել ռեֆորմներ դատական, ռազմական լուսավորության ասպարեզում։ Դաժանորեն հալածել է դեմոկրատական կազմակերպություններն ու մամուլը, նպաստել ֆաշիստական Գերմանիայի ներթափանցմանը Իրան։ Սովետական և անգլիական զորքերի Իրան մտնելուց (1941 թվականի օգոստոս) հետո հրաժարվել է գահից՝ հօգուտ որդու՝ Մոհամմադ Ռեզա Փահլավիի և հեռացել Իրանից։

Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։ CC-BY-SA-icon-80x15.png
  1. 1,0 1,1 LIBRIS — 2012.
  2. 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 SNAC — 2010.
  3. 3,0 3,1 3,2 Encyclopædia Britannica