Ռատատույ (ուտեստ)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից
Jump to navigation Jump to search
Picto infobox mets.png
Ռատատույ
Ratatouille
Ratatouille.jpg
Ֆրանսիա Ֆրանսիա
Ծագում
Տեսակ խավարտ
Ենթատեսակ ստյու և կերակուր
Առաջացման երկիր Պրովանս
Ստեղծման տարեթիվ 1778
Ratatouille Վիքիպահեստում

Ռատատույ (ֆր.՝ ratatouille, «rata» խոսակցական լեզվում կերակուր բառից և «touiller» խառնել, շուռումուռ տալ բայից ), պրովանսյան խոհանոցի ավադական բանջարեղենային ուտեստ՝ պատրաստված պղպեղից, սմբուկից և դդմիկից, շատ առումներով նման հունգարական լեչոյին:

Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ռատատույի առաջին բաղադրատոմսը հանդիպում է 1778 թվականի խոհարարական գրքում[1]: Սկզբնականում առաջանալով ժամանակակից Նիսի շրջանում ռատատույը համարվում էր ոչ հարուստ քրիստոնյաների կերակուր, ովքեր այն պատրաստում էին ամռանը թարմ բանջարեղեններից: Բնօրինակ բաղադրատոմսը բաղկացած է դդմիկից, լոլիկից, պղպեղից, սոխից և սխտորից: Ուտեստի ժամանակակից տարբերակի մեջ ավելացնում են նաև սմբուկ:

Պրովանսյան խոհանոցում օգտագործում են տեղի համեմունքները, պրովանսյան կանաչիները՝ գետնասունկը, սամիթը, հազրեվարդը, ուրցը, դաղձը, ռեհանը, որոնք առակա են յուրաքանչյուր ավագ խոհարարի խոհանոցում: Այս համեմունքների շնորհիվ յուրաքանչյուր ուտեստ պրովանսյան խոհանոցում վերափոխվում է անճանաչելիորեն: Մասնավորապես «Ռատատույ» մուլտֆիլմի ճոճհավի համը հիմնված է այս համեմունքների վրա: Իտալամիջերկրածովային ռատատույը ըստ բաղադրության ու ձևի բացարձակապես ֆրանսիական ճաշատեսակին է նման[2]:

Այլ երկրներում նույնպես կարելի է հանդիպել նույն կամ նման ուտեստներ, բայց այլ անվանումներով: Օրինակ՝ իտալական խոհանոցում այս կերակուրը կոչվում է կապոնատո, իսպանականում՝ պիստո, թուրքականում՝ իմամ բայալդի[3], կատալոնականում՝ սամֆայինա[4], իսկ հունգարական խոհանոցում՝ լեչո: Ռուսաստանում այն անվանում են բանջարեղենային ռագու:

Եվ նույնիսկ, եթե այս բոլոր ուտեստները պատրաստվում են նույն բաղադրիչներից, միևնույնն է նրանք ունեն նկատելի համային տարբերություններ: Պատրաստման ընթացքում մեծ դեր են խաղում բանջարեղենների սորտերը, կանաչիները և համեմունքները, ինչպես նաև ուտեստի ստեղծման տեխնոլոգիան:

Հետաքրքիր փաստեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]