Ռաս Ուլ Այն (արեւմտահայերէն)

Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից

Ռաս ուլ Այն, Սուրիոյ մէջ պատմական եւ հնագիտական շրջաններէն մէկը, շուրջ 23,000 քիլօ մեթր քառակուսի տարածքով, կը գտնուի սուրիական-թրքական սահմանին մօտ Ալ Հասաքա քաղաքին հիւսիսային բաժինը, 85 քիլօ մեթրի հեռաւորութեամբ: Ան առանցնայատուկէ իր ռազմավարական դիրքով, ուր Խապուր գետը այնտեղէն անցնելով կը հասնի սուրիական տարածք: Շրջանը նշանաւոր է իր հնագիտական պատմութեամբ, Ան կը համարուի Սուրիոյ եփրատեան կղզիյին առաջին քաղաքակրթութիւններէն: Արամական դարուն ան կը կոչուէր Քապարա, Ասորական դարուն՝ Ուրազինա, Հռոմէական դարուն՝ Ուդիոտսիլէիոս, որմէ ետք եւս ասորի լեզուով կոչուեսաւ Րաշ Այնաու՝ ներկայիս Ռաս ուլ Այնը: Այն բառը արաբերէն լեզուով կը նշանակէ ակ, հետեւաբար անոր անուանակոչումը եկած է այնտեղ գտնուող բազմազան ակերէն, անոնցմէ յիշենք «Այն ալ Զարքա», «Այն Պանոս», «Այն Տուլապ», «Այն ալ Քպրիթ» եւ այլն.., սակայն ներկայիս կլիմայի փոփոխութեան հետեւանքով, անոնց մեծամասնութիւնը չորացման ենդարկուեցաւ:

Ռաս Ուլ Այն

Պատմութիւն[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ապպասեան խալիֆայութեան ժամանակաշրջանին, Ռաս ու Այն դարձած էր առեւտրական կարեւոր կեդրոն մը, ինչպէս նաեւ Ապպասի ալ Մուդաուաքքէլ խալիֆային, Սուլթան Սալահ ալ Տին ալ Այուպիյի եւ այլ խալիֆաներու համար օդափոխութեան վայր՝:

Հալաֆ Բլուրը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Պատմութեան ընթացքին Ք.ա. 4-րդ հազարամեակին կիսուն, Ռաս Ուլ Այնի քաղաքակրթական յայտնի երեւոյթներէն մէկը դարձած էր Հալաֆ Բլուրը: Այնտեղ կը գտնուէին աշխոյժ բնակիչներ, զորս պատմութեան ընթացքին կոչուած էին Սոպարցիները: Սոպարցիները այնտեղ հիմնած էին ընդլայնուած պետութիւն մը, որուն մայրաքաղաքն էր Հալաֆ Բլուրը:

Սոպարթական Քաղաքակրթութիւնը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Հալաֆ բլուրին մէջ նշանաւոր էր Սոպարթոյի իւրայատուկ քաղաքակրթութիւնը: Դարեր շարունակ, ան կայուն մնաց, սակայն հնդեւրոպական ժողովուրդին օրերուն ան հետզհետէ սկսաւ կորսնցնել իր կարեւոր դիրքը: Ք.Ա. երկրորդ հազարամեակի կիսուն Ալ Ճազիրա շրջանին մէջ, վերստին կառուցուեցաւ պետութիւն մը, զոր իր ազդեցութիւնն ու իշխանութիւնը երկարաձգեց հարեւան երկիրներուն (Հօրեցիներն ու Մէթանցիները): Ռաս Ուլ Այնի մէջ Խապուրի աղբիւրներու մօտ անոնց հիմնեցին իրենց պետութիւնը, զոր հաւանական է ներկայիս (Ֆախրիյյէ բլուրը) ըլլայ: Քաղաքական խնթիրներու պատճառաւ Հօրեցիներուն եւ Մէթանցիներուն պետութիւնը սկսաւ տապալիլ, ապա բոլորովին անհետացաւ, սակայն օրերուն ընթացքին Արամացի շէյխ (Քապարա)Մէթանցիներուն պետութեան աւերակներէն յաջոողեցաւ վերստին նոր պետութիւն մը հիմնել, որուն մայրաքաղաքը դարձաւ Սոպարցիներուն Հալաֆ Բլուրը:[1]

Ռաս Ուլ Այնի Գիւղերը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ռաս Ուլ Այնի կը պատկանին բազմազան գիւղեր, գիւղաքաղաքներ եւ բնակչութեան փորք հաւաքներ: Անոնցմէ յիշենք, Ասատիյյա, Մապրուքէ, Թլայլա, Տարտարա, Մանաճիր, Տրպէսիյյէ, Ասորական Թաուիլ բլուրը եւ այլ հնագիտական շրջաններ, ինչպէս Հալաֆի եւ Ֆախրիյյայի բլուրները, որոնց մէջ գտնուեցաւ Ք.Ա. 4-րդ հազարամեակին պատկանող գունաւոր կաւի գործեր: Այս հնութիւնները տեղադրուած էին Հալէպի թանգարանին մուտքը:

Բնակչութիւնը[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ռաս Ու Այնի մէջ կը բնակին շուրջ 80,000 մարդ, այնտեղ կը գտնուին բնակչային բազմազանութիւններ, ինչպէս Արաբները, Քուրտերը, Հայերը, Եզիտիները, Ասորիքները, Սիրացիները, Թուրքմանները, Մարտինցիները եւ այլն:

Պատկերասրահ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]

Ծանօթագրութիւններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը]